Գեղանկարիչ Զաւէն Պարտաքճեան. Ծննդավայրին Եւ Արմատներուն Կառչած Արուեստագէտը

0

Ար­ուես­տա­գէտ Զա­ւէն Պար­տաքճ­եա­նին առա­ջին ան­գամ հան­դի­պե­ցայ «Խան­ճի» մշա­կու­թա­յին սրա­հին մէջ. ցու­ցա­հան­դէ­սի այ­ցե­լու­նե­րու խօ­սակ­ցու­թեան տաղ­տու­կին մէջ քար լռու­թեամբ կանգ­նած էր: Առա­ջին իսկ հայ­եաց­քով գու­շա­կե­ցի, որ Պար­տաքճ­եան ու­նէր այն­պի­սի նե­րաշ­խարհ մը, որուն մէջ սուզ­ուե­լով միայն կա­րե­լի է ըմբռ­նել սուր­ի­ա­կան թէ հայ­կա­կան գե­ղար­ուես­տա­կան հար­թակ­նե­րու վրայ մերթ ընդ մերթ յայտ­նուող անոր ար­ուես­տը ու փոր­ձա­ռու­թիւնը: Պար­տաքճ­եա­նին հետ զրու­ցե­լով յայտ­նա­բե­րե­ցի նա­եւ, որ դէմ առ դէմ կանգ­նած եմ գոր­ծուն­եայ եւ  բա­նի­մաց այն­պի­սի ար­ուես­տա­գէ­տի մը, որ  գի­տու­թեան եւ ար­ուես­տի մար­զե­րուն առն­չուող իր հե­տաքրք­րու­թիւն­նե­րուն կող­քին, սր­տի խոր կս­կի­ծով, մի­ա­ժա­մա­նակ հպար­տու­թեամբ կը խօ­սի Հա­լէ­պի մա­սին: Ան զու­գա­հեռ­ներ կը գծէ 100 տա­րի առաջ Օս­ման­եան Կայս­րու­թեան ի գործ դրած Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան եւ սուր­ի­ա­կան հո­ղե­րուն վրայ կրկ­նուող ներ­կայ օրե­րու ահա­բեկ­չա­կան, ­վայրագ գոր­ծո­ղու­թիւն­նե­րուն մի­ջեւ: Մեծ ցաւ ապ­րե­լով Հա­լէ­պէն հե­ռա­ցող իւ­րա­քան­չիւր քա­ղա­քացիի հա­մար, Պար­տաքճ­եան կը հաս­տա­տէ, թէ զա­ւակ­նե­րուն հետ մի­ա­սին կը շա­րու­նա­կէ ու պի­տի շա­րու­նա­կէ աշ­խա­տիլ Նոր Գիւղ թա­ղա­մա­սին մէջ: Եր­բեմ­նի այն հա­յա­հոծ թա­ղա­մա­սին, որուն վրայ ատե­լա­վառ ահա­բե­կիչ­ներ օրա­կան դրու­թեամբ հր­թիռ­ներ կ՛ար­ձա­կեն` ան­մեղ քա­ղա­քա­ցի­ներ սպան­նե­լով:

Պար­տաքճ­եան կ՛ըսէ. «Ես կեանք մը ամ­բողջ այս երկ­րին մէջ ապ­րած եմ, ուս­տի պի­տի աշ­խա­տիմ անոր հա­մար, ծա­ռա­յեմ անոր եւ միայն այս երկ­րին մէջ աչ­քերս պի­տի փա­կեմ»:

Պար­տաքճ­եա­նին ծա­նօ­թա­նա­լով պի­տի տես­նէք զգա­ցա­պաշտ ու բարե­ա­ցա­կամ մար­դը նախ­քան ար­ուես­տա­գէ­տը: Ան ինք­նու­րոյն ոճ ու­նե­ցող ար­ուես­տա­գէտ ըլ­լա­լով մէկ­տեղ, աշ­խա­տու­նակ երկ­րա­չափ է:

Ար­ուես­տը ար­տա­յայտ­չա­ձեւ մըն է ըստ Պար­տաքճ­եա­նի` ուղղ­ուած ողջ մարդ­կու­թեան. այս իսկ պատ­ճա­ռով Պար­տաքճ­եան Հա­լէ­պի ողբն ու հա­լէպցի­ին գո­յա­պայ­քա­րը, մա­քա­ռու­մը կ՛ար­տա­յայ­տէ իր նկար­նե­րուն ընդ­մէ­ջէն:

Պար­տաքճ­եան ան­դամ է Հա­յաս­տա­նի Նկա­րիչ­նե­րու Միու­թեան: Ան վըճ­ռած է ապ­րիլ այն քա­ղա­քին մէջ, ուր ծնած եւ հա­սակ առած է: Քա­ղաք, որուն բնակ­չու­թիւնը իւ­րա­յա­տուկ խճան­կար մը կը կազ­մէ է եւ ինք կա­րե­ւոր մէկ մաս­նիկն է այդ խճան­կա­րին: Ուս­տի եթէ ինք ու իր նման­նե­րը լքեն Հա­լէ­պը, այդ խճան­կա­րը պի­տի աղա­ւաղ­ուի, չքա­նայ:

Պար­տաքճ­եան կը պայ­քա­րի իր ողջ էու­թեամբ, տա­րի­ներ շա­րու­նակ իր կող­քին ապ­րող ու երա­զա­յին Հա­լէ­պի խճան­կա­րը պահ­պա­նող իր քոյ­րե­րուն եւ եղ­բայր­նե­րուն հետ: Ան կը գծէ ու գծե­լով կ՛ար­տա­յայ­տէ Հա­լէ­պի նկատ­մամբ իր սէրն ու անոր կառ­չած մնա­լու փա­փա­քը:

Պար­տաքճ­եա­նի գե­ղան­կար­նե­րուն մէջ գե­րի­րա­պաշ­տու­թիւնն ու արդ­ի­ա­պաշ­տու­թիւնը տի­րա­կան են:Անոնք կ՛ար­տա­յայ­տեն ար­մատ­նե­րու զօ­րու­թիւնն ու սուր­ի­ա­կան հայ­րե­նի­քին կառ­չած մնա­լու վճ­ռա­կա­նու­թիւնը:

Իր նկար­նե­րուն մէջ կը տես­նենք փո­թո­րիկ­ներ, որոնք մեր երի­տա­սար­դու­թիւնը պո­կե­լով այս հո­ղի ար­մատ­նե­րէն` անո­րոշ ճա­կա­տագ­րին գիր­կը կը նե­տեն…. իսկ մենք… մենք պար­տա­ւոր ենք պահ­պա­նել այս երկ­րի բազ­մե­րանգ խճան­կա­րը եւ պաշտ­պան­ուիլ փո­թո­րիկ­նե­րուն դէմ, որով­հե­տեւ որ­քան ալ որ հզօր ըլ­լան անոնք, ժա­մա­նա­կա­ւոր են ու գնա­յուն:

Նկար մը, որ կը պատ­կե­րէ մար­դու նե­րաշ­խար­հը` իր իմա­ցա­կան ու հո­գե­կան վա­խե­րով, պայ­քա­րե­լու եւ գո­յատե­ւե­լու ճի­գե­րով:

Այլ նկար մը, որ կը ներ­կա­յաց­նէ ալե­կոծ ծո­վը եւ անոր վրայ տա­տա­նող նա­ւե­րը: Այդ նա­ւե­րէն մէ­կուն մէջ մե՛նք ենք եւ հա­կա­ռակ ալե­կոծ ծո­վու հար­ուած­նե­րուն տա­կա­ւին կը տո­կանք:

Աթէն­քի Առաջ­նորդ Տ. Խո­րէն Սրբ. Եպս. Տող­րա­մաճ­եան կը վկա­յէ.«Սուր­ի­ա­կան ար­ուես­տով հե­տաքրք­րուող­նե­րը լաւ  կը ճանչ­նան Զա­ւէն Պար­տաքճ­եա­նը, որուն 30 եւ աւե­լի տա­րի­նե­րու ստեղ­ծա­գոր­ծա­կան կեան­քը իր կնի­քը դրոշ­մած է ոչ միայն սուր­ի­ա­կան այլ հա­մաշ­խար­հա­յին ար­ուես­տին վրայ, այն ար­ուես­տին որ սահ­ման­ներ չու­նի ու կը թե­ւա­ծէ հա­մայն մարդ­կու­թեան մէջ: Ան կը շա­րու­նա­կէ ստեղ­ծա­գոր­ծել հա­կա­ռակ Հա­լէ­պի պա­տե­րազ­մա­կան դժ­ուար կա­ցու­թեան:

Եւ կա­րե­լի է ըսել, որ գոյ­նե­րու եւ գի­ծե­րու սի­րա­հար ոե­ւէ անձ պէտք է կա­րե­նայ ար­դա­րօ­րէն գնա­հա­տել Զա­ւէ­նը` մաղ­թե­լով որ Աստ­ուած եր­կար կեանք տայ անոր, որ­պէս­զի շա­րու­նա­կէ ստեղ­ծա­գոր­ծել»:

Պար­տաքճ­եան խօ­սե­լով իր նկար­նե­րուն մա­սին կ՛ըսէ. «Հոս ու հոնպա­տե­րազ­մի զո­հերփո­թոր­կա­լից օրերերբ կը փչեն ահա­բեկ­չա­կան սար­սա­փազ­դու փո­թո­րիկ­նե­րըկը մի­ա­խառն­ուի եր­կինքն ու եր­կի­րըսար­սա­փա­հարկը կորսնց­նենք շատ բաննա­հա­տակ­ներՀա­լէ­պի ար­մատ­նե­րըՍա­կայն կեա­քը կը շա­րու­նակ­ուիահա­բեկ­չու­թիւնը իր գա­գաթ­նա­կէ­տին հա­սած էբայց մենքկորսն­ցու­ցած վա­խի զգա­ցումն ան­գամ կը շա­րու­նա­կենք ապ­րիլ»:

Հա­լէ­պի մէջ հր­թիռ­նե­րու տա­րա­փին տակ կը մի­ա­խառ­նենք եր­կիրն ու եր­կին­քը` խա­ղա­ղու­թիւն որո­նե­լով:

«Մի­ա­ցու­ցէ՛ք եր­կինքն ու եր­կի­րըեւ դուք պի­տի տես­նէք, թէ պի­տի չկա­րե­նաք հա­ւատքն ու լոյ­սը խա­փա­նել…. Իսկ մենք կը կրկ­նենք մօտ է խա­ղա­ղու­թեան ար­շա­լոյ­սը»:

Իպրահիմ Տաւուտ

«Ալ Ճամահիր»

zaven-bardakjian

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.