Չո­րեք­շաբ­թի, 1 Մար­տի առա­ւօտ­եան Հա­մազ­գա­յի­նի «Զուարթ­նոց» երգ­չա­խում­բին հետ Հա­լէ­պէն ճամ­բայ կ՛ել­լենք դէ­պի Դա­մաս­կոս`  մաս­նակ­ցե­լու Սուր­իոյ Մշա­կոյ­թի եւ Ար­ուես­տի տան կազ­մա­կեր­պած սուր­ի­ա­կան երգ­չա­խում­բե­րու փա­ռա­տօ­նի եզ­րա­փա­կիչ հա­մեր­գին:

Ճամ­բուն եր­կայն­քին փուլ եկած  շէն­քերն ու քանդ­ուած գոր­ծա­րան­նե­րը աղէտ­եալ քա­ղա­քի մը տխուր պատ­մու­թիւնը կը պատ­մեն, մինչ տեղ-տեղ գլուխ ցցած ձն­ծա­ղիկ­նե­րը վե­րապ­րու­մի հրա­շա­զօր տեն­դով կը փայլփ­լին:

Մեր հան­րա­կառ­քին ըն­թաց­քը մերթ ընդ մերթ կ՛ընդ­հատ­ուի զի­նուո­րա­կան պա­հա­կա­կէ­տե­րուն մօտ:

Եւ ահա սուր­ի­ա­կան բա­նա­կի զի­նուոր­ներ, հան­րա­կառ­քը քն­նե­լէ եւ  անձ­նա­թուղ­թե­րը ստու­գե­լէ ետք, զուսպ խան­դա­վա­ռու­թեամբ մը կը հարց­նեն.

-Երգ­չա­խու՞մբ, Հա­լէ­պէ՞ն, ուր ո՛չ ջուր կայ, ոչ ալ ելեկտ­րա­կա­նու­թիւն:

Այո՛, ո՛չ ջուր կայ… ոչ ալ ելեկտրա­կա­նու­թիւն, բայց տա­կա­ւին ապ­րե­լու յա­մա­ռու­թիւն ու խանդ կա՛յ: Ար­ուես­տով ոգե­ւո­րուող, բա­րին ու գե­ղե­ցի­կը որո­նող երի­տա­սարդ­ներ կան Հա­լէ­պի մէջ:

Ընդ­հա­նուր խու­զար­կու­թիւնը վերջ կը գտ­նէ, բնա­կա­նա­բար առանց հե­տե­ւան­քի, ու մենք ճամ­բան կը շա­րու­նա­կենք դի­տե­լով հան­րա­կառ­քի վա­րոր­դին մե­զի հրամ­ցու­ցած  վատո­րակ տե­սա­հո­լո­վակ­նե­րը, զոր կուլ կու­ տանք «Զուարթ­նոց»ի վար­չու­թեան հիւ­րա­սի­րած հա­մեղ ակրատ­նե­րուն հետ:

Կր­կին պա­հա­կա­կէտ մը… ու ծայր աս­տի­ճան օրի­նա­պահ զի­նուոր մը հան­րա­կառք կը բարձ­րա­նայ: Ար­ձա­նի անխ­ռով լր­ջու­թիւն մը կայ դէմ­քին վրայ: Ան պէտք եղած ստու­գում­նե­րը կա­տա­րե­լէ ետք, քմ­ծի­ծա­ղով մը կը խնդ­րէ, որ երգ­չա­խում­բը երգ մը եր­գէ, հա­ւա­նա­բար են­թադ­րե­լով, որ խում­բը շատ-շատ  հա­յե­րէն կամ եւ­րո­պա­կան երգ մը կ՛եր­գէ:

«Զուարթ­նոց»ական­նե­րը քա­ռա­ձայն, խրոխտ եր­գե­ցո­ղու­թեամբ կը կա­տա­րեն Հա­լէ­պի յաղ­թա­նա­կին ձօն­ուած արա­բա­կան երգ մը: Զի­նուո­րին ան­տար­բեր երե­սը յան­կարծ անուշ ու զուարթ ճա­ռա­գայ­թով մը կը փայ­լի: Ին­ծի կը թուի, որ Խա­նա­սէ­րի անա­պա­տին մէջ զէն­քի շա­չիւ­նէն քա­րա­ցած անոր սիր­տը, եր­գի մը հմայ­քով պա­րուր­ուած, առա­ջին ան­գամ յաղ­թա­նա­կի հրճ­ուան­քը կ՛ապ­րի:

Հան­րա­կառ­քը կը շա­րու­նա­կէ իր ճամ­բան, իսկ զի­նուո­րը եր­կար ատեն հայ­եաց­քը յա­րած կը պա­հէ անոր`  ի՛ր եւ նա­հա­տակ իր ըն­կեր­նե­րուն եր­գը գտած ըլ­լա­լու գո­հու­նա­կու­թեամբ:

Օփե­րա­յի սրահն ենք ար­դէն… Սուր­իոյ զա­նա­զան քա­ղաք­նե­րէն 9 երգ­չա­խումբ ժա­մա­նած է Դամասկոս: Անոնք այն­քան ջեր­մու­թեամբ կը վար­ուին իրարու հետ, որ կար­ծէք վա­ղե­մի բա­րե­կամ­ներ են: Բա­րեւն ու ահ­լա ու սահ­լան մի­ա­խառն­ուած  ու եր­գի վե­րած­ուած են այս­տեղ:

Եզ­րա­փա­կիչ հա­մեր­գին նախ հան­դէս կու գայ Հա­մազ­գա­յի­նի «Զուարթ­նոց» երգ­չա­խում­բը: «Զուարթ­նոց»ի խմ­բա­վա­րու­հի Գայ­ի­ա­նէ Սի­մոն­եան-Տէր­եան եր­գե­րու ընտ­րու­թեան մէջ շռայլ գտն­ուած է, հայ­կա­կա­նը հն­չեց­նե­լով, լայն տեղ տուած է արա­բա­կա­նին, մա­նա­ւանդ Սուր­իոյ ու Հա­լէ­պի յաղ­թա­նա­կը փա­ռա­բա­նող եր­գե­րուն ու չէ մոռ­ցած ռուս դաշ­նա­կի­ցը` ընտ­րե­լով Փու­թի­նին նա­խա­սի­րած եր­գը` «Մոս­կով­եան Գի­շեր­ներ»ը:

Հե­տաքրք­րա­կան էր փա­ռա­տօ­նի գե­ղար­ուես­տա­կան պա­տաս­խա­նա­տու, Սուր­իոյ պե­տա­կան սիմ­ֆո­նիք նուա­գա­խում­բի ղե­կա­վար,  մա­յեսթ­րօ Մի­սաք Պաղ­պու­տար­եա­նի  երգ­չա­խում­բե­րը մի­աս­նա­բար եր­գել տա­լու միտ­քը: Սուր­ի­ա­ցի հան­րա­ծա­նօթ դե­րա­սան Տո­ռէտ Լահ­հա­մի «Եա­մօ» ժո­ղովր­դա­յին եր­գը, ուր  հայ­կա­կան  «Նու­նէ» եր­գին մե­ղե­դին  օգ­տա­գործ­ուած է,  կը հն­չէ քա­ռա­ձայն պա­տա­րա­գի թաւ­շու­թեամբ: Որու՞ն մտ­քէն կ՛անց­նէր, որ այս պարզ եր­գը այս­քան ազ­դե­ցիկ ու հն­չեղ կր­նար ներ­կա­յաց­ուիլ: «Եա­մօ» արա­բե­րէն բառ է, կը նշա­նա­կէ մայր. եր­գը նուիր­ուած է Սուր­ի­ա­կան Մայր Հայ­րե­նի­քին:

Այլ նո­րու­թիւն մըն ալ երգ­չա­խում­բե­րու խմ­բա­յին աշ­խա­տանքն է (workshop): Մա­յեսթ­րօն,  խում­բե­րը քով-քո­վի բե­րած ու բե­մա­հար­թա­կը «փե­թակ»ի վե­րա­ծած է: Ան իւ­րա­քան­չիւր խում­բի թե­լադ­րած է Սուր­ի­ան նկա­րագ­րող նա­խա­դա­սու­թիւն մը կազ­մել` յան­պատ­րաս­տից,  ապա այդ նա­խա­դա­սու­թիւնը ռիթ­միկ երաժշ­տու­թեամբ ներ­կա­յաց­նել: Խում­բե­րը առան­ձին-առան­ձին կա­տա­րե­լէ ետք թե­լադ­րան­քը. հա­մեր­գի աւար­տին մի­աս­նա­բար կը հն­չեց­նեն իրենց ընտ­րած ռիթ­մե­րը` երաժշ­տու­թիւնը առաջ­նոր­դե­լով դէ­պի նոր եւ հե­տաքրք­րա­կան հո­րի­զոն­ներ:

Ար­ուես­տի՞ պոռթ­կում է սա, թէ եր­գիչ­նե­րու… Ի՞նչ տար­բե­րու­թիւն… Կա­րե­ւո­րը այն է, որ իւ­րա­քան­չիւ­րը կ՛եր­գէ ի՛ր գոյ­նով, ի՛ր ոճով, ի՛ր սր­տով ու բո­լո­րը կ՛եր­գեն մէկ բա­նի` Սուր­իոյ հա­մար:

Փա­ռա­տօ­նը կ՛աւար­տի ու մենք կր­կին կը բռ­նենք Հա­լէ­պի քար­քա­րուտ ճամ­բան… ձն­ծա­ղիկ­նե­րը բազ­մա­ցած կը թուին ըլ­լալ, իսկ փուլ եկած հս­կայ շէն­քե­րը փոք­րա­մար­մին ծա­ղիկ­նե­րու ու­ժին դի­մաց` խո­նար­հած:

Զարմինէ

Share.

Leave A Reply