Ապ­րիլ­եան քա­ռօր­եայ պա­տե­րազ­մէն տա­րի մը ետք, կր­նանք սառ­նա­սիրտ դա­տո­ղու­թեամբ, առանց զգա­ցա­կան մօ­տե­ցում­նե­րու ար­ձա­նագ­րել տե­ղի ու­նե­ցածն ու անոր հե­տե­ւան­քը:

2 Ապ­րիլ 1996-ին Ատր­պէյ­ճա­նի սկ­սած կայ­ծակ­նա­յին պա­տե­րազ­մը եթէ մէկ կող­մէ կը մի­տէր բե­կում մտց­նել Ար­ցախ­եան բա­նակ­ցու­թիւն­նե­րուն մէջ եւ հայ­կա­կան կող­մին զի­ջում պար­տադ­րել, միւս կող­մէ ան փորձ մըն էր հայ զի­նուո­րին մար­տու­նա­կու­թիւնը շօ­շա­փե­լու, մի­ա­ժա­մա­նակ հայ­կա­կան իրա­կա­նու­թեան մէջ պար­տուո­ղա­կան հո­գե­բա­նու­թիւնը գե­րիշ­խող դարձ­նե­լու:

Ար­դիւն­քը ի՞նչ եղաւ սա­կայն…

ա-Հա­յոց բա­նա­կը յա­ջո­ղե­ցաւ կա­սեց­նել թա­փան­ցու­մի անակն­կալ փոր­ձը եւ ջախ­ջա­խել Ատր­պէյ­ճա­նի գե­րարդ­ի­ա­կան անօ­դա­չու թռ­չող սար­քե­րը, որոնց օգ­տա­գոր­ծու­մով հա­կա­ռա­կոր­դը կը նա­խա­տե­սէր նա­հան­ջի մատ­նել հա­յոց բա­նակն ու ցա­մա­քա­յին յար­ձա­կում­նե­րով ճեղ­քել Ար­ցա­խի սահ­մա­նը: Հայ զի­նուո­րը սա­կայն հե­րո­սա­կան իր արարք­նե­րով հայ­րե­նի հող պաշտ­պա­նո­ղի, իրա­ւուն­քի ու ազ­գա­յին ար­ժէք­նե­րու հա­մար զո­հա­բե­րո­ղի տի­պա­րը ուր­ուագ­ծեց:Սահ­մա­նին վրայ կանգ­նած ամե­նա­ե­րի­տա­սարդ զի­նուո­րը նոյ­նիսկ չլ­քեց իր դիր­քը եւ յար­ձա­կու­մի անց­նե­լու յանդգ­նու­թիւնն ալ ու­նե­ցաւ` տա­պա­լե­լով թշ­նամի­ին ծրա­գիր­նե­րը:

բ-Թէ­եւ ու­նե­ցանք զո­հեր ու որո­շա­կի տա­րած­քի կո­րուստ, սա­կայն մար­տու­նակ մեր բա­նա­կը թոյլ չտ­ուաւ, որ որ թշ­նա­մին ազա­տագ­րա­կան պայ­քա­րով նուաճ­ուած Ար­ցա­խի Հան­րա­պե­տու­թեան անա­ռիկ սահ­մա­նը ճեղ­քէ:

գ-Ատր­պէյ­ճան մի­ա­կող­մա­նի զի­նա­դա­դար յայ­տա­րա­րե­լով նա­հան­ջեց ու չյա­ջո­ղե­ցաւ ար­ցախ­եան բա­նակ­ցու­թիւն­նե­րուն ուղ­ղու­թիւնը շր­ջել եւ հայ­կա­կան կող­մին մի­ա­կող­մա­նի զի­ջում պար­տադ­րել: Ընդ­հա­կա­ռակն. ան­գամ մը եւս շեշտ­ուե­ցաւ 1994-ի զի­նա­դա­դա­րին հա­ւա­տա­րիմ մնա­լու սկզ­բուն­քը, ու թէ­եւ հա­մա­նա­խա­գա­հող կող­մե­րը միշտ ալ փոր­ձե­ցին սի­րա­շա­հիլ Ատր­պէյ­ճա­նը եւ բա­նակ­ցու­թիւն­նե­րու սե­ղա­նին շուրջ պա­հել զինք, այն­ուա­մե­նայ­նիւ հայ­կա­կան կող­մին պն­դու­մով օրա­կար­գի վրայ յայտն­ուե­ցաւ հե­տաքն­նա­կան մե­քա­նիզմ­նե­րու տե­ղադ­րու­մին հար­ցը, թէ­կուզ առանց յս­տակ պար­զա­բա­նում­նե­րու թէ ե՛րբ եւ ինչ­պէ՛ս պի­տի տե­ղադր­ուին անոնք: Ասի­կա բնա­կա­նա­բար գործ­նա­կան լուրջ քայ­լե­րու կը կա­րօ­տի, սա­կայն Ատր­պէյ­ճա­նի նկատ­մամբ վս­տա­հու­թեան խախ­տու­մի ար­տա­յայ­տու­թիւն է նա­եւ:

Ատր­պէյ­ճան բնա­կա­նա­բար լուռ պի­տի չմ­նար ու պի­տի շա­րու­նա­կէր խօ­սիլ սպառ­նա­լիք­նե­րու լե­զուով, այս ան­գամ սա­կայն այդ սպառ­նա­լիք­նե­րը ուղ­ղե­լով ոչ թէ սոսկ հայ­կա­կան կող­մին, այլ նա­եւ Ար­ցախ այ­ցե­լող օտար լրագ­րող­նե­րուն, քա­ղա­քա­կան գոր­ծիչ­նե­րուն:

Ատր­պէյ­ճա­նի այս վար­քա­գի­ծը ձե­ւով մը խթա­նեց հայ­կա­կան կող­մին քա­րոզ­չա­կան աշ­խա­տան­քը` աւե­լի մեծ թիւով լրագ­րող­ներ հրա­ւի­րե­լու Ար­ցախ, մի­ջազ­գա­յին շր­ջա­նակ­նե­րը իրա­զեկ դարձ­նե­լու ար­ցա­խա­հա­յու­թեան իրա­ւունք­նե­րուն եւ Ատր­պէյ­ճա­նի յար­ձա­կո­ղա­պաշտ վար­քա­գի­ծին:

դ- Չոր­սօր­եայ այս պա­տե­րազ­մը առիթ հան­դի­սա­ցաւ նոր թափ տա­լու հա­յոց բա­նա­կի սպա­ռա­զին­ման ու հայ­կա­կան կող­մը ատր­պէյ­ճա­նա­կան սպառ­նա­լիք­նե­րուն դի­մաց լուռ չմ­նաց: Հայ զի­նուո­րը այ­սօր հա­կա­ռա­կոր­դի տե­ղա­շար­ժին կը հե­տե­ւի անոր իսկ տա­րածք­նե­րուն խոր­քը, իսկ ՀՀ նա­խա­գա­հը կը յայ­տա­րա­րէ, որ Հա­յաս­տա­նի զի­նու­ժի գե­րա­գոյն գլ­խա­ւոր հրա­մա­նա­տա­րը եր­բեք երկմ­տանք պի­տի չու­նե­նայ անհ­րաժեեշ­տու­թեան պա­րա­գա­յին «Իս­քան­տեր»ի հա­մա­զար­կի հրա­ման ար­ձա­կե­լու:

ե- Եւ վեր­ջա­պէս ներ­հայ­կա­կան առու­մով մեր ժո­ղո­վուր­դը ան­գամ մը եւս հաս­տա­տեց, որ դէմ է մի­ա­կող­մա­նի զի­ջում­նե­րուն եւ պա­տե­րա­զմի սպառ­նա­լիք­նե­րով առաջ­նորդ­ուե­լու վար­քա­գի­ծին: ՀՀ խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րուն ար­դիւնք­նե­րը մի­ան­գա­մընդ­միշտ յս­տակ դար­ձու­ցին ժո­ղովր­դա­յին այս հա­մո­զու­մը` զի­ջում­նա­յին տրա­մա­բա­նութ­եամբ հան­դէս եկող քա­ղա­քա­կան կող­մե­րուն վար­կան­շա­յին ան­կու­մը ուր­ուագ­ծե­լով:

Այս բո­լո­րը ի մի­տի ու­նե­նա­լով կը հաս­տա­տենք, որ ապ­րիլ­եան քա­ռօր­եան ամ­րագ­րեց մեր ժո­ղո­վուր­դին յաղ­թե­լու վճ­ռա­կա­մու­թիւնը շա­րու­նա­կուող պա­տե­րազ­մին մէջ:

«Գ.»

Share.

Leave A Reply