Բան մը երբ շատ կրկն­ուի, ան ալ տա­րի­նե­րով, կը կորսնց­նէ իր իմաստն ու բուն խոր­հուր­դը եւ կը դառ­նայ զուտ սո­վո­րոյթ, սո­վո­րոյ­թի մը կրկ­նու­թիւն, ձե­ւա­կա՛ն:

Յա­ճախ տե­սած եմ ու­սու­ցիչ­ներ, որոնք ան­հո­գի թու­թա­կի պէս կը կրկ­նեն իրենց դա­սը, մի­ա­պա­ղաղ յան­կեր­գով, դի­տած եմ կարգ մը եկե­ղե­ցա­կան­նե­րու ծի­սա­կա­տա­րու­թիւն­նե­րը, արա­րո­ղու­թիւն­նե­րը, ար­տա­սան­ուած խօս­քերն ու շար­ժում­նե­րը եւ նկա­տած եմ, որ ար­դէն սնա­մէջ են խօս­քե­րը, մե­քե­նա­յա­կան են շար­ժում­նե­րը, նոյ­նիսկ դի­մա­խա­ղե­րը անար­տա­յայ­տիչ ու չտ­պա­ւո­րող:

Երե­ւի բնա­կան է այս վի­ճա­կը, որով­հե­տեւ ապ­րում ըս­ուա­ծը կա­րե­լի չէ պատ­ճէ­նա­հա­նել նոյ­նու­թեամբ, ան­պայ­ման իս­կա­կա­նէն բան մը կը կորս­ուի ամէն ան­գամ եւ ժա­մա­նա­կի ըն­թաց­քին կը մա­շի ու կը վե­րած­ուի տա­փա­կու­թեան, որ­քան ալ որ են­թա­կան վար­պետ դե­րա­սան ըլ­լայ:

Այս մտո­րում­նե­րը ու­նե­ցայ, քա­նի որ ար­դէն Ապ­րիլ 24-ի նա­խըն­թաց օրերն են եւ շատ բան կա­րե­լի է ըսել այս առի­թով: Հա­յաս­տա­նի մէջ ար­դէն յի­սուն տա­րի­նե­րէ ի վեր պաշ­տօ­նա­պէս կը նշ­ուի ցե­ղաս­պա­նու­թեան տա­րե­լի­ցը, իսկ Սփիւռ­քի մէջ շատ աւե­լի: Այս­տեղ, պե­տա­կան-կրօ­նա­կան այց եւ խո­նար­հում Ծի­ծեռ­նա­կա­բեր­դի յու­շա­հա­մա­լի­րին մէջ, ան­շէջ բո­ցին առ­ջեւ, որուն կը յա­ջոր­դեն ժո­ղովր­դա­յին ուխ­տագ­նա­ցու­թեան խուռ­նե­րամ շար­քե­րը ծաղ­կե­մա­տուց­ման:

Սփիւռ­քի մէջ հրա­պա­րա­կա­յին կամ  նե­րե­կե­ղե­ցա­կան ոգե­կո­չում, ազ­գա­յին կամ կու­սակ­ցա­կան խմ­բա­ւո­րում­նե­րու ցոյ­ցեր, պաս­տառ­նե­րով սգերթ, յու­շագ­իրնե­րու յանձ­նում դես­պա­նա­տու­նե­րու, ելոյթ­ներ, կո­չեր, վե­րա­քաղ ցարդ ձեռք­բեր­ուա­ծին, ապա օդը նետ­ուած պա­հանջք­ներ, որոնք փու­չիկ­նե­րու նման կը պայ­թին տեղ չհա­սած:

Շար­քը եր­կար է կա­տար­ուած­նե­րուն եւ թուե­լը անհ­նար, սա­կայն…խոս­տո­վա­նինք որ ինչ որ կ՛ընենք այ­սօր, կ՛ընենք աւան­դոյթ մը շա­րու­նա­կե­լու հա­մար: Չընե՞նք, բնաւ ո՛չ, սա­կայն ըն­դու­նինք որ շատ բան ձե­ւա­կան է:

Տա­րի­ներ կրկն­ուած դի­պուկ օրի­նակ մը պի­տի յի­շեմ, շատ չն­չին դէպք մը, որ սա­կայն չա­փա­զանց ար­տա­յայ­տիչ է եւ ար­դէն անէկ­թո­տան­ման առա­կի վե­րած­ուած է. Պէյ­րութ, Պուրճ Հա­մու­տի հայ­կա­կան թա­ղե­րէն մէ­կուն պա­տին յե­նած աս­տի­ճա­նին վրայ, հայ խա­նութ­պան մը այդ օրե­րուն տա­րած­ուած լո­զունգ մը կրող ցու­ցա­նակ մը կ՛ու­զէ ամ­րաց­նել, գրու­թիւնը ձեռ­քին, խա­նու­թի հայ աշ­կեր­տին կը պո­ռայ թր­քե­րէ­նով «չէ­քիւ­ճը վեր» (Մուր­ճը տո՛ւր), ամ­րաց­ուե­լիք ցու­ցա­նա­կին վրայ գր­ուած էր «Թր­քե­րէն խօ­սո­ղին, հա­յե­րէն պա­տաս­խա­նէ՛…»:

Հի­մա որ Հա­յաս­տան կը գտն­ուիմ, յա­ճախ կը յի­շեմ այս ման­րա­վէ­պը, քա­նի որ, երբ այս ամիս ալ կը պատ­րաստ­ուինք Ծի­ծեռ­նա­կա­բերդ բարձ­րա­նալու, Երե­ւա­նի փո­ղոց­նե­րուն մէջ օր ցե­րե­կով իրա­րու ետե­ւէ կ՛անց­նին թր­քա­կան հս­կայ սառ­նա­րան- բեռ­նա­կառքեր, ամէն տե­սա­կի ապ­րանք ու մթերք հասց­նե­լու հայ վա­ճա­ռա­կան­նե­րուն… որոնց­մէ վեր­ջին նո­րու­թիւնը Աթա­թուր­քին ստո­րագ­րու­թիւնը կրող թէ­յի բա­ժակ­ներն էին… «Մոլ»երուն ու «սու­փըր­մար­քէթ»նե­րուն մէջ վա­ճա­ռուող զա­նա­զան տե­սա­կի ապ­րանք­նե­րու մե­ծա­մաս­նու­թիւնը թր­քա­կան է, եւ ասի­կա երբ մենք ոչ մէկ պաշ­տօ­նա­կան յա­րա­բե­րու­թիւն ու­նինք մեր թշ­նամի­ին հետ: Ըսէ՛ք, այդ հայ «պիզ­նես­ման­նե­րը», որոնք ծա­ղիկ­ներ բռ­նած Ծի­ծեռ­նա­կա­բերդ կը բարձ­րա­նան, անոնց ըրա­ծը ձե­ւա­կա­նու­թիւն ու կեղ­ծիք չէ՞:

Լաւ որ ան­շէջ կրա­կին շուրջ դրուող ծա­ղիկ­ներն ալ Թուրք­իա­յէն նե­րած­ուած չեն…յու­սամ…չեն:

Յակոբ Միքայէլեան

Share.

Leave A Reply