Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան 102-ամ­եա­կը առիթ է խորհր­դա­ծե­լու պա­հան­ջա­տի­րա­կան մեր եր­թին եւ նոր ժա­մա­նակ­նե­րու մար­տահ­րա­ւէր­նե­րուն մա­սին:

Ին­չո՞ւ կ՛ոգե­կո­չենք Եղեռնի մեր նա­հա­տակ­նե­րուն յի­շա­տա­կը… Նոյ­նան­ման ձեռ­նարկ­նե՞ր կազ­մա­կեր­պե­լու, բազմիցս արտասանուած խօս­քե՞ր կրկ­նե­լու:

Եր­բե՛ք:

Կ՛ոգե­կո­չենք` նախ նո­րա­հաս սե­րունդ­նե­րուն մօտ վառ պա­հե­լու պա­հան­ջա­տի­րու­թեան ջա­հը:

Պա­հան­ջա­տի­րու­թիւնը մեր մշ­տա­կան ու­ղե­կի­ցը պի­տի մնայ, որ­քան ալ ան­տար­բեր ըլ­լայ մի­ջազ­գա­յին ըն­տա­նի­քը, որ­քան ալ Թուրք­ի­ան ու Ատր­պէյ­ճա­նը նեն­գա­փո­խեն պատ­մու­թիւնը: Ներ­հայ­կա­կան մա­կար­դա­կով ցե­ղաս­պա­նու­թեան տա­րե­լի­ցը չենք յի­շա­տա­կեր ող­բա­լու կամ պատ­մա­կան փաս­տե­րը լոյ­սին բե­րե­լու հա­մար: Մենք այդ բո­լո­րը քաջ գի­տենք, որով­հե­տեւ մեր նախ­նի­նե­րը ապ­րած են այդ տա­ռա­պան­քը, իսկ մենք ե՛ւ որ­պէս հայ­րե­նի պե­տու­թիւն, ե՛ւ որ­պէս Սփիւռք, ե՛ւ որ­պէս Ար­ցախ մեր մոր­թին վրայ կրած ենք ու կը շա­րու­նա­կենք կրել ցե­ղաս­պա­նու­թեան հե­տե­ւանք­նե­րը:

Կ՛ոգե­կո­չենք ու ձայն կը բարձ­րաց­նենք, որ­պէս­զի մի­ջազ­գա­յին ըն­տա­նի­քը հաս­տա­տէ մեր դա­տին ար­դա­րու­թիւնը ու ցե­ղաս­պա­նու­թիւն­ներ չկրկնո­ւին աշ­խար­հի տար­բեր ժո­ղո­վուրդ­նե­րուն նկատ­մամբ: Որ­պէս­զի Թուրք­-ի­ան առե­րես­ուի իր պատ­մու­թեան հետ ու Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ճա­նա­չու­մէն, ար­դար հա­տու­ցու­մէն ետք միայն լուրջ հնա­րա­ւո­րու­թիւն­ներ ստեղծո­ւին Հա­յաս­տա­նի հետ յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րու բնա­կա­նո­նաց­ման ու եր­կու ժո­ղո­վուրդ­նե­րուն մի­ջեւ ատե­լու­թեան վե­րաց­ման:

Թուրք մտա­ւո­րա­կան­ներ գնա­հա­տե­լի ջան­քով մը կը փոր­ձեն լռու­թեան պա­տը քան­դել եւ եր­կու ժո­ղո­վուրդ­նե­րուն մի­ջեւ երկ­խօ­սու­թեան եզ­րեր որո­նել:  Մե­րօր­եայ Թուրք­իոյ իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը սա­կայն մէկ կող­մէ մի­ջազ­գա­յին ըն­տա­նի­քին հաշ­տա­րար ու ցա­ւակ­ցող թուր­քի բա­րի վա­րուց վկա­յա­գի­րով կը փոր­ձեն ներ­կա­յա­նալ, միւս կող­մէ նո­րա­հաս սե­րունդ­նե­րը այ­լատ­եա­ցու­թեան նոյն սկզ­բունք­նե­րով, նոյն լոզունք­նե­րով կ՛առաջ­նոր­դեն` հա­լա­ծան­քի են­թար­կե­լով իրենց տե­սա­կէ­տը չբաժ­նող թուրք մտա­ւո­րա­կան­նե­րը:

Աւե­լին. անոնք մէկ կող­մէ հան­դէս կու գան խա­ղա­ղու­թեան ու ար­դա­րու­թեան կո­չե­րով, միւս կող­մէ 102 տա­րի առաջ իրենց նախ­նի­նե­րուն որ­դեգ­րած բար­բա­րո­սա­կան նոյն քա­ղա­քա­կա­նու­թիւնը կ՛որ­դեգ­րեն այս ան­գամ Սուր­իոյ մէջ` Օս­ման­եան Կայս­րու­թիւնը վե­րա­կանգ­նե­լու ցնո­րա­ծին ախոր­ժակ­նե­րը սրե­լով մէկ­տեղ ոչն­չաց­նե­լու ցե­ղաս­պա­նու­թե­նէն ճո­ղոպ­րած հայ սե­րունդ­նե­րու շա­ռա­ւիղ­ներն ու անոնց պա­հան­ջա­տի­րա­կան նկր­տում­նե­րը:

Ին­չո՞ւ կը պա­հան­ջենք…

Որով­հե­տեւ մեր պատ­մա­կան ժա­ռան­գու­թիւնը խլ­ուած է ու մեր ժո­ղո­վուր­դին զա­ւակ­նե­րը ցե­ղաս­պա­նու­թեան են­թարկ­ուած ու տե­ղա­հան­ուած են:

Կը պա­հան­ջենք, որով­հե­տեւ Հա­յոց Ցե­ղաս­պա­նու­թեան ճա­նա­չու­մով ու ար­դար հա­տու­ցու­մով կ՛ամ­րապնդ­ուի Հա­յաս­տա­նի անվ­տան­գու­թիւնը ու մեր խլ­ուած իրա­ւունք­նե­րուն վե­րա­կանգ­նու­մով կը կրկ­նա­պատկ­ուի անոր տն­տե­սա­կան եւ քա­ղա­քա­կան ու­ժը:

Թուրք­ի­ան ոչ միայն շր­ջա­փա­կած է Հա­յաս­տա­նի ներ­կայ Հան­րա­պե­տու­թիւնը, այլ բռ­նագ­րա­ւած պահելով մեր ամ­բող­ջա­կան հայ­րե­նի­քին կա­րե­ւոր մէկ մա­սը, ներ­կայ Հա­յաս­տա­նը զր­կած է տա­րա­ծաշր­ջա­նին մէջ տն­տե­սա­կան ու քա­ղա­քա­կան հզօր ուժ դառ­նա­լու շարք մը ազ­դակ­նե­րէ:

Կը պա­հան­ջենք, որով­հե­տեւ ճա­նա­չու­մով ու ար­դար հա­տու­ցու­մով իր զար­գաց­ման բնա­կա­նոն հու­նին մէջ կը մտ­նէ ցե­ղաս­պա­նու­թե­նէն ետք կազ­մա­ւոր­ուած հայ­կա­կան Սփիւո­քը` վե­րա­տի­րա­նա­լով իր հո­ղին ու մշա­կու­թա­յին ժա­ռան­գու­թեան, հա­յա­պահ­պան­ման փու­լէն անց­նե­լով ինք­նա­հաս­տատ­ման փու­լի: Կը պա­հան­ջենք, որով­հե­տեւ ճա­նա­չու­մով միայն Թուրք­իոյ մէջ իս­լա­մա­ցած հա­յու­թիւնը իր ինք­նու­թիւնը կր­նայ ան­վե­րա­պա­հօ­րէն վե­րա­կանգ­նել:

Կը պա­հան­ջենք, որով­հե­տեւ ճա­նա­չու­մով ու ար­դար հա­տու­ցու­մով առա­ւել ապա­հով կը դառ­նան Ար­ցա­խի սահ­ման­նե­րը: Այ­սօր Թուրք­իոյ հո­վա­նա­ւո­րու­թիւնը վա­յե­լող Ատր­պէյ­ճա­նը ան­կախ Ար­ցա­խի բազ­մա­կող­մա­նի յա­ռա­ջըն­թա­ցը խա­փա­նել կը փոր­ձէ:

Վերոյիշեալ պայ­ման­նե­րու լոյ­սին տակ , կոչ­ուած ենք շա­րու­նա­կե­լու Հայ Դա­տի քա­ղա­քա­կան եւ իրա­ւա­կան հե­տապն­դու­մը` քաջ գիտ­նա­լով որ ժա­մա­նակ­ներն ու մի­ջազ­գա­յին խա­ղի կա­նոն­նե­րը կը փոխ­ուին, իսկ կայս­րու­թիւն­նե­րը կը տա­պա­լին:

Կոչ­ուած ենք զերծ մնա­լու զգա­ցա­կան մօ­տե­ցում­նե­րէ, բաց­ուե­լու մի­ջազ­գա­յին լայն շր­ջա­նակ­նե­րու, քա­ջա­ծա­նօթ ըլ­լա­լու այդ շր­ջա­նակ­նե­րու աշ­խար­հըն­կալ­ման ըմբռ­նում­նե­րուն, քա­ղա­քա­կան շա­հե­րուն ու այդ բո­լո­րին հա­մա­պա­տաս­խան գոր­ծե­լա­ոճ որ­դեգ­րե­լու:

Կոչ­ուած ենք պայ­քա­րե­լու` թշ­նամի­ին դէմ մեր ար­ձա­նագ­րած  յա­ռաջ­խա­ղաց­քը ճիշդ գնա­հա­տե­լով, Հայ Դա­տի պայ­քա­րին ու­ժա­կա­նու­թիւնը պահ­պա­նե­լով եւ հայ­րե­նի­քի թէ սփիւռ­քի մէջ մեր գո­յու­թեան խա­րիսխ­նե­րը ամ­րապն­դե­լով:

Այ­լա­պէս ի՞նչ ար­ժէք պի­տի ու­նե­նայ մեր պա­հան­ջա­տի­րա­կան եր­թը, եթէ անընդ­հատ նսե­մաց­նել փոր­ձենք մեր ձեռք­բե­րում­նե­րը, եթէ  ու­նե­նանք տարտղն­ուած Սփիւռք, իր ազ­գա­յին էու­թե­նէն պարպ­ուած երի­տա­սար­դու­թիւն եւ Հա­յաս­տա­նի հզօ­րա­ցու­մը չդարձ­նենք հա­մա­հայ­կա­կան նպա­տակ:

«Գ

Share.

Leave A Reply