Կա­ղան­դի օրե­րուն էր, շա­բաթ կէ­սօ­րէ ետք խա­նու­թը կա­նուխ փա­կե­ցի, որ­պէս­զի տուն եր­թամ` նշա­նա­ւոր Լի­վըր­փուլ-Ման­չես­թըր Իւ­նայ­թը­տի խա­ղը դի­տեմ:

Այս խա­ղը ոտ­նագն­դա­կի ամէ­նան­շա­նա­ւոր խա­ղե­րէն  է, որ տե­ղի կ՛ու­նե­նայ անգլ­ի­ա­կան այն­պի­սի խում­բե­րու մի­ջեւ, որոնք ան­ցած են բնա­կան մր­ցակ­ցու­թեան սահ­մա­նը եւ թշ­նա­մա­կան ըլ­լա­լու աս­տի­ճան պայ­քա­րի լար­ուած փուլ մտած: Այդ լար­ուա­ծու­թիւնը կ՛երե­ւի նա­եւ եր­կու խում­բե­րուն հա­մա­կիր­նե­րուն մի­ջեւ: Այս լար­ուա­ծու­թիւնը ծա­գում առած է 19-րդ դա­րուն, այն տա­րի­նե­րուն ծո­վե­զեր­եայ Լի­վըր­փուլ քա­ղա­քը առեւտ­րա­կան կեդ­րոն մը դար­ձած էր շնոր­հիւ իր նա­ւա­հան­գիս­տին, մինչ Ման­չես­թըր քա­ղա­քը, որ կը գտն­ուի Լի­վըր­փու­լէն 30 մղոն հե­ռա­ւո­րու­թեան վրայ, աւե­լի հե­ռու ըլ­լա­լով ծո­վէն ընդ­հան­րա­պէս աւե­լի տկար  տն­տե­սու­թիւն ու­նե­ցած է: Աւե­լի ուշ, երբ նա­ւե­րու ջրանցք մը բաց­ուե­ցաւ ծո­վէն դէ­պի Ման­չես­թըր, տն­տե­սու­թիւնը մեծ աճ ար­ձա­նագ­րեց այն­տեղ, եւ նա­ւե­րը սկ­սան ուղղ­ուիլ հոն: Փո­խա­րէ­նը Լի­վըր­փու­լի մէջ ան­գոր­ծու­թիւն եւ տն­տե­սա­կան ան­կում ար­ձա­նագր­ուե­ցաւ: Այս­պէս տա­րի­նե­րու ըն­թաց­քին ամե­նա­շատ բա­ժակ­նե­րու տի­րա­ցող եր­կու խում­բե­րուն մր­ցում­նե­րը սկ­սան անց­նիլ մար­զա­կան մր­ցակ­ցու­թեան սահ­մա­նը,` եր­կու խում­բե­րը դար­ձան իրենց քա­ղաք­նե­րու ժո­ղո­վուր­դին խորհր­դա­նի­շը: Իսկ ժո­ղո­վուր­դին հա­մար նե­րե­լի չէր պար­տու­թիւնը:

Անց­եալ դա­րու վաթ­սու­նա­կան թուա­կան­նե­րուն, խում­բե­րու լար­ուա­ծու­թիւնը իր գա­գաթ­նա­կէ­տին հա­սաւ ,երբ Ման­չես­թը­րը եւ­րո­պա­կան բա­ժա­կին կր­ցաւ տի­րա­նալ, որ­մէ ետք Լի­վըր­փուլն ալ 4 բա­ժակ ձեռք ձգեց: Իսկ լար­ուա­ծու­թիւնը նոյն թա­փով կը շա­րու­նակ­ուի մին­չեւ այ­սօր:

Ծայ­րա­յեղ այս լար­ուա­ծու­թիւնը Անգլ­իոյ սահ­ման­նե­րուն մէջ չմ­նաց, այլ հա­սաւ աշ­խար­հի մէջ գտ­նուող խում­բե­րու բո­լոր հա­մա­կիր­նե­րուն:

Առ­նենք, օրի­նակ, հա­լէ­պաբ­նակ Աւօն: Թէ­եւ ստո­րագր­եալս Ռի­ալ Մատ­րի­տը կը քա­ջա­լե­րէ, սա­կայն Աւօն յա­ջո­ղած էր հա­մակ­րանք մը առ­թել մէջս Լի­վըր­փու­լին նկատ­մամբ: Կը կար­ծեմ, որ ան եր­կու հիմ­նա­կան պատ­ճառ­նե­րով կր­ցած էր յա­ջո­ղիլ իր այդ «առա­քե­լու­թեան» մէջ: Նախ Լի­վըր­փու­լի մա­սին իր ան­վերջ պատ­մու­թիւն­նե­րով, որոնք շատ հե­տաքրք­րա­կան կը թուէ­ին ին­ծի, երկ­րորդ` Ման­չեսթ­րի նկատ­մամբ իմ ան­հե­տաքր­քիր ըլ­լա­լուս բե­րու­մով: Սա­կայն 2016-ին, շնոր­հիւ մեր պար­ծան­քը եղող` Հեն­րիկ Մխի­թար­եա­նին, երբ ան մաս կազ­մեց Ման­չեսթ­րին, հե­տաքրք­րու­թիւնս 180 աս­տի­ճան փոխ­ուե­ցաւ:

Ամիս­ներ առաջ, Հա­լէպ նոր ազա­տագր­ուած էր, Նոր Գիւ­ղի լայն` խճող­ուած թա­ղե­րէն մէ­կուն մէջ հան­դի­պե­ցայ Աւո­յին: Աւօն 60 տա­րե­կան է ու Լի­վըր­փու­լի ամ­բողջ պատ­մու­թե­նէն տեղ­եակ է: Ան ոչ մէկ առիթ կը փախց­նէ յայ­տա­րա­րե­լու, թէ ինք լի­վըր­փու­լի հա­ւա­տա­րիմ «ֆան» մըն է: Աւօն կը հպար­տա­նայ յի­շե­լով, որ ժա­մա­նա­կին Հա­լէ­պի մէջ «Ֆա­նե­րու խումբ» մը հիմ­նած  է եւ ինք եղած է խում­բին պա­տաս­խա­նա­տուն: Մեծ հա­ճոյ­քով կը պատ­մէ, թէ ինչ­պի­սի՛  վի­ճա­բա­նու­թիւն­ներ  ու­նե­ցած է իր խում­բը, Ման­չես­թը­րը քա­ջա­լե­րող­նե­րու Հա­լէ­պի խում­բին հետ ու կէս կա­տակ, կէս լուրջ անոնց հա­կա­ռա­կորդ կ՛ան­ուա­նէ:

-Այ­սօր Ման­չես­թը­րը պի­տի յաղ­թէ, եւ ես ամ­բողջ սր­տով մեր Հե­նո­յին խում­բը պի­տի քա­ջա­լե­րեմ,- ըսի մեղմ  ժպի­տով մը:

-Ես գործ չու­նիմ Հե­նո­յին հետ, Ման­չես­թը­րը կ՛ատեմ, յու­սամ կը պարտ­ուի,- պա­տաս­խա­նեց Աւօն: Այդ պա­հուն, յան­ցան­քը թաքց­նել փոր­ձող մա­նու­կի  մը տես­քը ու­նէր: Ու­սե­րը ետեւ տա­րաւ, կզա­կը վեր բարձ­րա­ցուց եւ մեծ ճիգ թա­փեց քմ­ծի­ծա­ղը պա­հե­լու հա­մար:

-Վազ ան­ցիր սա լի­վըր­փու­լէն, Ման­չես­թը­րի մէջ մեր հա­յը կայ, ին­չի՞դ պէտք Լի­վըր­փու­լը,- աւել­ցու­ցի յան­դի­մա­նա­կան շեշ­տով մը:

Աւօն  անդրդ­ուե­լի մնաց, շա­րու­նա­կեց յայ­տա­րա­րել, թէ Ման­չես­թը­րը զինք չի հե­տաքրք­րեր:

Ան­ցան օրեր: Հե­տե­ւե­լով Հեն­րիկ Մխի­թար­եա­նի խա­ղե­րուն, կը հրճ­ուէի իր յաղ­թա­նակ­նե­րով: Եւ­րո­պա­յի ախոյ­եա­նու­թեան աւար­տա­կան խաղն էր. Ման­չես­թըր յաղ­թեց, բա­ժա­կը նուա­ճեց,  Հեն­րիկ Մխի­թար­եա­նը եռա­գոյն դրօ­շը վզին ու բա­ժա­կին փաթ­թե­լով հպար­տու­թեամբ տօ­նեց խում­բին յաղ­թա­կա­նը:

Ու­րա­խու­թեան եզա­կի պա­հեր ապ­րե­լով հան­դերձ, ան­համ­բե­րութ­եամբ  կը սպա­սէի Աւո­յին` լսե­լու իր տպա­ւո­րու­թիւնը, իր կար­ծի­քը:

Յա­ջորդ օրը ճամ­բան տե­սայ զինք: Մօ­տե­ցայ ու ժպ­տա­լով բա­րե­ւե­ցի` առանց ակ­նար­կու­թիւն մը իսկ ընե­լու մր­ցու­մին մա­սին: Աւօն անս­պա­սե­լի ու­րա­խու­թեամբ մը յայտ­նեց, որ Ման­չես­թը­րին յաղ­թա­նա­կը ինք ալ տօ­նած էր մի­եւ­նոյն հրճ­ուան­քով:

Մեր ու­րա­խու­թիւնը կ՛եր­թար ոչ թէ Ման­չես­թը­րին, այլ Հեն­րի­կին, որ մեր հպար­տու­թիւնն ու պար­ծանքն էր, ան­կախ այն բա­նէն, թէ իւ­րա­քան­չիւրս որ խում­բը կը քա­ջա­լե­րենք:

Պետիկ Աշոտեան

Share.

Leave A Reply