Վի­են­նա­յի մէջ «Քէ­պապ» ընե­լը եր­կա՜ր-բա­րակ պատ­մու­թիւն է: Շէն­քե­րուն մէջ, տա­նիք­նե­րը կամ պատշ­գամ­նե­րը խո­րո­ված ընե­լը բա­ցար­ձա­կա­պէս ար­գիլ­ուած է: Անց­եալ­նե­րը, նոր տե­ղա­փոխ­ուած գաղ­թա­կան մը, շէն­քին տա­նի­քը խո­րո­ված ընե­լու հա­մար կրակ վա­ռած ու ծուխ հա­նած է, դրա­ցի­նե­րը հր­դեհ կար­ծեր` հր­շէջ ու շտապ օգ­նու­թիւն կան­չած են: Մար­դուն լաւ մը տու­գա­նած են իր այս արար­քին հա­մար:

Է՜հ, աչ­քը սի­րես Հա­լէ­պին: Ե՛րբ ու­զես, ո՛ւր ու­զես, ազա՛տ ես «ման­ղալ» դնե­լու…: Ամէն ան­գամ որ սա քէ­պա­պին նիւ­թը կ՛ըլ­լայ, միտքս Հա­լէ­պի Կի­րա­կի օրե­րը կու գայ: Յատ­կա­պէս այն կի­րա­կի­նե­րը, երբ Պա­տա­նե­կան Միու­թեան խմ­բա­յին ժո­ղով­նե­րէն ետք, Նոր Գիւ­ղի «Ազա­տա­մարտ» կեդ­րո­նէն դէ­պի տուն տա­նող թա­ղե­րուն մէջ, հա­յե­րու պատշ­գամ­նե­րէն մխա­ցող խո­րո­ված­նե­րուն ծու­խը կը տա­րած­ուէր ամէն տեղ, իսկ  մի­սին հո­տը զար­մա­նալի­օ­րէն մեր ախոր­ժա­կը կը սրէր:

«Է՜հ, աչ­քը սի­րես»ին մէջ, ան­կեղծ գո­վա­բա­նու­թեան կող­քին, տեղ մը հա­կա­սու­թիւն կայ: Յա­ճախ տե­ղի-ան­տե­ղի կը դժ­գո­հինք, որ արեւմտ­եան կեն­ցա­ղին բարձր չա­փա­նի­շե­րը ու յա­ռա­ջա­ցած ըն­կե­րա­յին ծա­ռա­յու­թիւն­նե­րը բա­ցա­կայ են Մի­ջին Արե­ւել­եան շարք մը գա­ղութ­նե­րու մէջ եւ այդ պատ­ճա­ռով «մենք վե­րա­դար­ձո­ղը չենք» կ՛ըսենք: Միւս կող­մէն սա­կայն, երբ կարգ մը արեւմտ­եան չա­փա­նի­շեր կը նե­ղեն կամ կը կաշ­կան­դեն մեզ, ան­մի­ջա­պէ՛ս կը յի­շենք մեր ծնն­դա­վայ­րը, կը գո­վեր­գենք այդ­տե­ղի հան­գիստ պայ­ման­նե­րը ու երա­նի կու տանք…: Տա­րա­կու­սան­քը որ­քա՜ն դժ­ուար բան է եղեր:

Վե­րա­դառ­նանք Վի­են­նա: Վի­են­նա­յի քա­ղա­քա­պե­տա­րա­նը քա­նի մը պար­տէզ­ներ ու բա­ցօ­թ­եայ տե­ղեր տրա­մադ­րած է, ուր հան­րու­թիւնը նա­խա­պէս կա­տար­ուած առ­ցանց  «online» ար­ձա­նագ­րու­թեամբ կր­նայ խո­րո­ված ընե­լու տեղ ապա­հո­վել ու «բիք­նիք» կազ­մա­կեր­պել:

Մեր բախ­տէն, այս տա­րի եղա­նա­կը շատ տաք է, իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը հա­ւա­նա­կան հր­դեհ­նե­րու առաջ­քը առ­նե­լու հա­մար, այդ պար­տէզ­նե­րուն մէջ ալ խո­րո­ված ընե­լը ար­գի­լած են: Ոմանք կր­նան ըսել, որ. «լա՜ւ ճա­նըմ, այս տա­րի ալ առանց քէ­պա­պի մնա­ցէք, ի՞նչ կ՛ըլ­լայ որ», բայց մե­զի հա­մար քէ­պապ ընե­լը իր յա­տուկ տե­ղը,  համն ու հո­տը ու­նի…: Քէ­պա­պը մե­զի հա­մար լոկ կե­րա­կուր չէ, այլ արա­րո­ղու­թիւն…, հա­րա­զատ­նե­րու եւ ըն­կեր­նե­րու հետ մտեր­մա­բար հա­ղոր­դակ­ցե­լու մի­ջոց, անց­եա­լի հետ կամր­ջում:

Հե­տե­ւա­բար, որո­շե­ցինք Վի­են­նա­յէն դուրս գտ­նուող «Կրիլ-բլաթզ»ներ (խո­րո­վա­ծի հրա­պա­րակ­ներ) փնտ­ռել: Աշո­տը, Մա­րի­նան, Նա­զօն, Անին ու ես Քա­նի մը կայ­քէջ ստու­գե­լէ ետք, հան­դի­պե­ցանք Վի­են­նա­յէն մէկ ժա­մը հե­ռու Թու­լըն քա­ղա­քի «Կրիլ-բլաթզ­նե­րէն» մէ­կուն: Գե­ղե­ցիկ պար­տէզ­ներ, լիճ,  աւա­զան, խա­ղա­վայր ու հանգս­տա­րան ու­նե­ցող այս կա­ռոյ­ցը այ­ցե­լե­լու հա­մար, պար­տա­ւոր էինք առ­ցանց ար­ձա­նագր­ուիլ, ինք­նա­շար­ժը տա­րած­քէն ներս առ­նե­լու ար­տօ­նու­թիւն ստա­նալ եւ կան­խիկ գու­մար վճա­րել:

Լա՜ւ, հա­մա­ձայ­նե­ցանք այս բո­լոր կար­գադ­րու­թիւն­նե­րը ընե­լու, բայց եկուր տես որ տեղ չէր մնա­ցած ար­ձա­նագր­ուե­լու: Խո­րո­վա­ծին յատ­կաց­ուած 5 տա­րածք­ներն ալ վարձ­ուած էին: Յու­սա­հա­տու­թեան եզ­րին հա­սած էինք, մին­չեւ որ Մա­րի­նան կայ­քէ­ջին մէջ գր­ուած խո­րո­վա­ծի տա­րածք­նե­րը վար­ձող­նե­րուն անուն­նե­րը կար­դաց ու բա­ցա­գան­չեց.

-Վա՜յ, հա­յու անուն մը կայ, «Մարի­է­թա Ղա­րիպ­եան» անու­նով «պու­քինկ» մը կայ: Մա­կա­նու­նին ետե­ւի «եան»ը, «y» գր­ուած է, ու­րեմն հա­յաս­տան­ցի է:

Լա՜ւ, մէ­կը կը ճանչ­նա՞յ այս անու­նը, …..,- հար­ցուց Աշո­տը:

Բո­լո­րին պա­տաս­խա­նը «ո՛չ» էր:

-Հայ են էլի, վս­տահ մեզ կ՛ար­տօ­նեն որ իրենց յատ­կաց­ուած տա­րած­քէն բա­ժին մը օգ­տա­գոր­ծենք, մենք մեր ամէն պէտ­քե­րը մեր հետ կը տա­նինք, նոյ­նիսկ ման­ղա­լը, միայն կը խնդ­րենք որ ան­կիւն մը մե­զի տրա­մադ­րեն, տա­րած­քը բա­ւա­կա­նին մեծ է, բնաւ չենք խան­գա­րեր իրենց,- ար­ձա­գան­գեց Նա­զօն:

-Ման­ղա­լը տա­նե­լու կա­րիք չկայ, վս­տահ մե­զի իրեն­ցը կու տան ու մենք մեր մի­սը կը խո­րո­վենք,- են­թադ­րեց Անին:

-Ու­րեմն գա­ցի՛նք:

Որո­շու­մը մի­ա­ձայ­նու­թեամբ առն­ուած էր:

Կի­րա­կի առա­ւօտ ժա­մը 11:00-ին ճամ­բայ ելանք: Խո­րո­վա­ծի հա­մար պէտք եղած բո­լոր գնում­նե­րը ըրած էինք: Արդ­եօ՞ք պի­տի հան­դի­պէ­ինք հա­յե­րուն, արդ­եօ՞ք պի­տի ար­տօ­նէ­ին որ իրենց տա­րած­քէն բա­ժին մը առ­նենք, արդ­եօ՞ք իրենց ման­ղա­լը պի­տի տա­յին որ մեր մի­սե­րը եփէ­ինք: Մէկ խօս­քով, մեր ամ­բողջ յոյ­սը, բո­լո­րիս հա­մար ան­ծա­նօթ հա­յեր էին, Մարի­է­թա Ղա­րիպ­եանն ու իր ըն­կե­րա­կից­ները: Ռիսք ու ար­կա­ծախնդ­րու­թիւն կա՞ր մեր ըրա­ծին մէջ:

Խոր­քին մէջ Մարի­է­թան ու իր ըն­կե­րա­կից­նե­րը մե­զի հա­մար բո­լո­րո­վին ան­ծա­նօթ­ներ չէ­ին: Ան­ծա­նօթ ծա­նօթ­ներ էինք մենք, իսկ մեր ծա­նօ­թու­թիւնը` «եան»էն կու գար, այ­սինքն մեր մի­աց­եալ ազ­գա­յին պատ­կա­նե­լիու­թե­նէն կու գար:  Փաս­տօ­րէն, մար­դուն անուն-մա­կա­նու­նը հա­յու պատ­կա­նող ըլ­լա­լու իրո­ղու­թիւնը, մեր են­թա­գի­տակ­ցու­թեան մէջ սկզբ­նա­կան վս­տա­հու­թիւն ներշն­չեց  ու մեր ծրագ­րէն չնա­հան­ջե­լու առա­ջնոր­դեց:

Մեր ազ­գա­յին նկա­րագ­րին կա­րե­ւոր մէկ ար­տա­յայ­տու­թիւնն է այս երե­ւոյ­թը: Հա­յը հա­յուն մէջ յոյս տես­նե­լու, վս­տա­հե­լու, քա­ջա­լեր­ուե­լու, գոր­ծակ­ցիլ ցան­կա­լու եւ առ­ջեւ եր­թա­լու գնա­հա­տե­լի երե­ւոյ­թը: Շա՜տ դժ­ուար է նման մօ­տե­ցում­ներ այլ ազ­գե­րու մօտ տես­նել ու շա՛տ կա­րե­ւոր է ազ­գա­յին այս գի­ծը որ­պէս հա­կա­ռակ փաս­տարկ «counter-argument» օգ­տա­գոր­ծել, բո­լոր անոնց հա­մար, որոնք «հա­յը հա­յուն չի սի­րեր»-ի յան­կեր­գը կ՛եր­գեն…: Մենք մեր էու­թեամբ ու խոր­քով զի­րար սի­րող, զի­րար հաս­նող ու պաշտ­պա­նող ժո­ղո­վուրդ ենք, իսկ մնաց­եալ յո­ռի երե­ւոյթ­նե­րը, որոնք եր­բեմն են­թա­կա­յա­կան կամ տե­ղայ­նա­կան բնոյթ կը կրեն, ընդ­հան­րաց­նելն ու ազ­գա­յին դի­մա­գի­ծի վե­րա­ծե­լը ուղ­ղա­միտ մօ­տե­ցում չէ:

Գէորգ Յակոբճեան

Վիեննա, Յուլիս 2017

Շարունակելի

Share.

Leave A Reply