ԴԱՐՈՒՍ ԱՐԱԳԱՑԱԾ ԿԵԱՆՔՆ ՈՒ ԱՆՈՐ ՅԱՌԱՋԱՑՈՒՑԱԾ ՀՈԳԵԿԱՆ ԵՐԵՒՈՅԹՆԵՐԸ (Ա.)

0

Քսանմէկերորդ դարը, յատկապէս իր արձանագրած գիտաարդիւնաբերական նուաճումներուն պատճառով, անուանուած է նաեւ՝ արագութեան դար, ադոմային դար, բջիջային դար եւ այլն: Գիտութեան նուաճումները, արտադրական մրցավազքը, ընկերաբարոյական բախումները, կրօնական եւ գաղափարական անհանդուրժողութիւնները, ազգային ազատագրական պայքարները եւ այլն, յառաջ բերած են շարք մը բացասական երեւոյթներ, ինչպիսիք են քաղաքային կեանքի ծանրաբեռնուածութիւն, մթնոլորտի ապականում, հասարակական կեանքի մրցավազք, մարմնահոգեկան բեռնաւորուածութիւն, լարուածութիւն, գերյոգնածութիւն, գրգռուածութիւն, ընկճուածութիւն, վախ, քաղքենիական հիւանդագին յարաբերութիւններ, գերակայութեան հասնելու մոլուցք եւ այլն, որոնք սկսած են վերածուիլ մերօրեայ մարդուն բնորոշ տագնապայարոյց ամէնօրեայ հարցերուն:

Մարդուն հոգին ընդհանրապէս հակում ունի թեքուելու դէպի դրական յոյզեր (ուրախութիւն, հաճոյք, եւ այլն), որոնք կեանքը խթանող ազդակներ են, միաժամանակ վանելու բացասական յոյզեր (վախ, թշնամանք, բարկութիւն, հակակրանք եւ այլն), որոնք կը համարուին կեանքը արգելակող ազդակներ:

Մարդ արարածը, ընդհանրապէս, արտաքին գրգիռներուն կ՛արձագանգէ`

Ա.- Լիցքաթափումով (պոռալ, լալ, զարնել, փշրել, յարձակիլ եւ այլն)

Բ.- Ճնշուածութեամբ, որուն երկարատեւութիւնը կրնայ յառաջացնել բացասական շարք մը երեւոյթներ, որպէս հետեւանք գլխուղեղի գրգռուածութեան բարձրացումին:

Վերջինիս պատճառով, կ՛արիւնալեցուին եւ կը դրդուին մակերիկամները, որոնցմէ արտադրուած անօթասեղմիչ նիւթերը, հասնելով տարբեր մկանային խումբերուն, կը բարձրացնեն անոնց լարուածութիւնը, պատճառելով սրտի տրոփում, արեան մէջ շաքարի քանակի բարձրացում, մակարդման սիստեմի թուլացում եւ այլն:

Այլ խօսքով` արտաքին բացասական ազդակներու ազդեցութեան տակ, մարդու մարմնական եւ հոգեկան հատուածները կ՛ենթարկուին փոխազդող խանգարումներու, երբեմն նոյնիսկ անբուժելի փոփոխութիւններու:

Օրինակ` խղճմտանքի երկարատեւ վիճակը, բացի կասկածամտութեան եւ կպչուն միտքերու դրսեւորումներէն, կրնայ պատճառ հանդիսանալ նաեւ ստամոքսի խոցային հիւանդութեան կամ երիկամներու բորբոքումներու յառաջացման:

Կամ` երկար տարիներ անմարսողութենէ տառապող անհատներուն մօտ կարելի է նկատել մտավախութիւններ, ջղագրգռութիւններ եւ այլ հոգեկան հիւանդութիւններ:

Այսօրուան դրութեամբ, մարդկութեան մեծամասնութեան առօրեայ կեանքը դժուարացած է, մարդիկ կորսնցուցած են իրենց ներքին հաւասարակշռութիւնը գտնելու յստակութիւնը, դարձած են անհանդուրժող, գերգրգռուած, հասնելով մինչեւ հոգեկան բարդ կացութիւններու, հիւանդութիւններու: Շատ քիչ են անոնք, որոնք կրցած են հասնիլ «կեանքի ցանկալի միջինին»:

Իսկ ի՞նչ պէտք է հասկնալ հոգեկան հիւանդութիւն ըսելով: Այդ հասկնալու համար նախ կարեւոր է հասկնալ նաեւ ընդհանրապէս «հիւանդութիւն» հասկացողութիւնը:

Անցեալին «հիւանդութիւնը» կը հասկցուէր, որպէս մարմնի մէջ վարակի մուտքի հետեւանքով յառաջացած զանազան փոփոխութիւններ, որոնք կը ձգտին վնասազերծել վարակը եւ արտաքսել զայն մարմինէն, չխանգարելու համար մարմնի ներքին հաւասարակշռութիւնը, որը գոյութիւն ունէր մինչեւ վարակին մուտքը:

Այսօր գիտականօրէն հաստատուած է, որ վարակը միշտ ալ գոյութիւն ունի մարմնին մէջ, սակայն մարմնին ներքին հաւասարակշռուած վիճակին մէջ, իսկ հիւանդութիւնը կը յառաջանայ այդ ներքին հաւասարակշռութեան խախտումին պարագային: Ուստի այսօր «հիւանդութիւն» ըսելով կը հասկցուի մարմնի մէջ տեղի ունեցող այն բոլոր երեւոյթները, որոնք կը ձգտին կրկին ապահովել մարմնի ներքին հաւասարակշռութիւնը:

Համապատասխանաբար` հոգեկան հիւանդութիւններ կ՛անուանուին այն բոլոր մարմնահոգեկան երեւոյթները, որոնք կ՛ուղղուին արտաքին կամ ներքին գրգռիչներուն դէմ` ապահովելու համար մարմնի հոգեկան հաւասարակշռութիւնը:

Մարմնական եւ հոգեկան հիւանդութիւններու տարբերութիւնը սակայն կը կայանայ, այն բանին մէջ` որ մարմնական հիւանդութիւններու պարագային, եթէ վարակի արտաքսումով, մարմինը լրիւ կրնայ վերադառնալ իր հաւասարակշռուած վիճակին, հոգեկան հիւանդութիւններու պարագային, նոյնիսկ պատճառներու անվերադարձ վերացումով, հիւանդութիւնը կրնայ շարունակուիլ մինչեւ կեանքի վերջը, ջղային բջիջներու մէջ մինչ այդ տեղի ունեցած անվերադարձ փոփոխութիւններուն պատճառով:

 

Բժիշկ Զոհրապ Պիլէմճեան

Շարունակելի

Share.

Leave A Reply