ԴԱՐՈՒՍ ԱՐԱԳԱՑԱԾ ԿԵԱՆՔՆ ՈՒ ԱՆՈՐ ՊԱՏՃԱՌԱԾ ՀՈԳԵԿԱՆ ԵՐԵՒՈՅԹՆԵՐԸ

0

Գերյոգնածութիւն

Մեզմէ իւրաքանչիւրը գիտէ որ որոշ մարմնական աշխատանքէ մը ետք, մարմինը անպայման կարիք ունի հանգստանալու, վերականգնելու համար սպառած ոյժը: Աշխատանքը որքան ծանր ըլլայ, քունն ու հանգիստը այնքան երկար պէտք է ըլլան, որպէսզի մարմինը կարենայ աշխատանքի պատճառով ջղային բջիջներու մէջ կուտակուած թոյնը արտաքսել, այլապէս, ժամանակի ընթացքին, չարտաքսուած թոյնը կուտակուելով պատճառ պիտի հանդիսանայ ջղային բջիջներու բնական գործունէութեան խանգարումին, հետեւաբար համապատասխան ջղային եւ հոգեկան երեւոյթներու յառաջացումին:

Առ այդ, յոգնածութիւնը պէտք է համարել կարմիր գիծ, որմէ ետք կարեւոր է անպայման հանգստանալ այնքան մը որ աշխատանքի անցնելու անկեղծ պահանջք զգանք:

Դժբախտաբար մարդոց մեծամասնութիւնը զոհ դարձած է ընկերային սխալ ըմբռնումներու` «այս ինչ աշխատասէր մարդ է», «այս մարդը յոգնիլ չի գիտեր» կեղծ եւ վտանգաւոր գնահատականներու: Նման մարդիկ, երբեք գաղափար չունենալով հանգիստի կարեւորութեան մասին, իրենք զիրենք կը հասցնեն գերյոգնածութեան անդունդի եզրին, «գեղեցիկ օր մը» իրենք զիրենք գտնելու անկողնային պայմաններու մէջ:

Աւելին. նմանները նոյնիսկ ծաղրի առարկայ կը դարձնեն անոնց, որոնք լաւ կը գիտակցին աշխատանք-հանգիստ-աշխատանք յաջորդականութեան կարեւորութեան:

 

Բնական կեանքը կը պահանջէ.

ա.- Հանգիստ եւ հաճելի աշխատանք մինչեւ հաճելի յոգնութիւն

բ.- Աշխատանքի դադրեցում, հանգիստ, ոյժերու վերականգնում

գ.- Կրկին աշխատանքի անցում

Մարդոց մեծամասնութիւնը սակայն հետեւեալ ձեւով կ՛աշխատի.

ա.- Կ՛աշխատի ծանրաբեռնուած` հասնելով յոգնածութեան եւ գերբեռնաւորուածութեան

բ.- Մերժելով եւ անտեսելով գերյոգնածութիւնը կը շարունակէ աշխատանքը` մինչեւ որ հասնի մաշումի:

Գերյոգնածութիւնը եւ գերլարուածութիւնը հիմնականապէս կը յառաջանան ենթագիտակցութեան մէջ, այդ իսկ պատճառով մարդոց մեծամասնութիւնը չի գիտակցիր անոնց:

Գերյոգնածութիւնը կրնայ աւելի քանդիչ ազդեցութիւն ունենալ յատկապէս երեխաներուն վրայ, որոնք շատ յաճախ, ամչնալով շրջապատի վարկաբեկումներէն, երկար ժամեր կը նստին գլուխնին հակած իրենց դասագիրքերուն վրայ, առանց վայրկեան մը իսկ դադար առնելու: Քննութեան օրերուն, արթուն մնալու համար անոնք յաճախ կը դիմեն նաեւ գրգռիչ դեղերու:

Անոնց մօտ յոգնածութեան, գերլարուածութեան եւ համապատասխանաբար նաեւ մաշումի հիմնական դրդապատճառը ներընտանեկան հիւանդագին մթնոլորտն է նաեւ, ուր կը նկատենք ծնողական անհամաձայնութիւններ, երեխաներու նկատմամբ անհամբերութիւն, սեղմում, ծեծ եւ այլն: Հետեւա՞նքը… երեխաներուն մօտ յառաջացող մարմնահոգեկան ծանրաբեռնուածութեան երեւոյթներն են, որոնցմէ մէկն է`

Հոգելքուածութիւնը (Depration):

Սա աշխարհով մէկ ամենատարածուած հիւանդագին երեւոյթներէն մէկն է: Հոգելքուածը կարելի է ճանչնալ նոյնիսկ իր արտաքինէն: Ան սուզուած կ՛ըլլայ իր մտքերուն մէջ, թմրած, անհաղորդ, դանդաղաշարժ, շատ յաճախ յոգնածութենէ, ընդհանուր թուլութենէ եւ ձանձրոյթէ մշտապէս գանգատող, ուշադրութեան, կեդրոնացումի դժուարութիւն, մտավախութիւն ունեցող, առանց պատճառի յուզումէ, տեսողական խանգարումներէ, կամքի տկարութենէ, յոռետեսութենէ, վախէ տառապող եւ այլն: Ահա այն գլխաւոր ախտանշանները, որոնք կը հաստատեն պատանիի մը մօտ հոգելքուածութեան առկայութիւնը:

Այս բոլոր ախտանշաններէն ամենայատկանշականները կը համարուին`

ա.- Կամքի կորուստը. Հակառակ հոգելքուածին, այս կամ այն գործի կատարման նպատակով առած բազմաթիւ եւ լուրջ որոշումներուն, ան միշտ ալ ուշ կը սկսի, կամ սկսելէ ետք գործը չի հասցներ աւարտին:

Նման իրավիճակ ունեցողը, որ այնքան կարիք ունի շրջապատի ջերմ գուրգուրանքին եւ հոգատարութեան, շատ յաճախ փախելով զինք չհասկցողներու հսկայ բանակին ցուցաբերած բացասական վերաբերմունքին (ծոյլ ես, կամքի տէր չես եւ այլն), աւելի կը խորանայ իր տագնապին մէջ:

բ.- Ախորժակի կորուստ. Ախորժակի կեդրոնը անմիջական կապի մէջ է մարդու յուզական կեդրոններուն հետ: Ուստի իւրաքանչիւր անձ, այս կամ այն չափով ենթակայ է ախորժակի անկման, եթէ որեւէ անախորժ դէպքի մը հանդիպի: Նման երեւոյթ կրնայ յառաջանալ բոլոր տարիքի մարդոց մօտ անխտիր:

Հոգելքուածը իր գերյոգնածութեան եւ ճնշուածութեան տակ կամաց կամաց կը դառնայ քչակեր, ախորժակի անկման պատճառով: Երեւոյթը շաբաթներու ընթացքին կրնայ այնքան խորանալ, որ ան երբեմն օրերով ոչ մէկ բան կ’ուտէ, եւ կը ստիպուի անցնիլ արհեստական սնուցման:

գ.- Վախ խենթութենէ. Հակառակ անոր, որ հոգելքուածը խենթութեան պիտի չհասնի, սակայն անոր մօտ անպայմանօրէն կը յառաջանայ կասկածամտութիւն`  վախ մահէն, որը զինք շատ ուժգնօրէն կը չարչարէ, նոյնիսկ «խենթ» բառի որեւէ հոլովում մը կրնայ իր մօտ յառաջացնել տրամադրութեան արագ անկում:

 

 

Գրգռուածութիւն

Սա նոյնպէս հետեւանք է գերյոգնածութեան: Գրգռուած անհատը արտաքին իր վարքով հակապատկերն է հոգելքուածին, չյոգնող իր անդադրուն ու անտեղի շարժումներով, շատախօսութեամբ, որ շատ յաճախ հաճոյախօսութիւն կը համարուի, մինչ իրականութեան մէջ ան հիւանդագին վիճակ մըն է:

Ամենայնդէպս կասկածամտութեան, ինքնահաւանութեան, յամառութեան, արթուն երազներու եւ այլ հիւանդագին երեւոյթներու յառաջացման գործընթացը ուղեղի որեւէ կեդրոնի մը ուժեղ գրգռուածութեան արդիւնքն է:

Նման մարդոց օգնելու համար շատ կարեւոր է յայտնաբերել անոնց հիւանդութեան տուն տուող մարմնական կամ հոգեկան պատճառները եւ ամենակարեւորը` գործը պէտք է դիմել հոգեբանին կամ հոգեբոյժին:

 

Բժիշկ Զոհրապ Պիլէմճեան

շար. 2

 

 

 

Share.

Leave A Reply