ԿԻԶԱԿԷՏ՝ Սեպտեմբեր Դ./2017 Թուրքիոյ Քաղաքականութեան Պտուղը

0

Թուրքիոյ իշխանութիւնները նախորդ տարիներուն, Միջին Արեւելքի մէջ ծայրայեղ տարրերու հրահրումով ու դաւանանքային հարցերու սրումով, տարածաշրջանի կարգ մը երկիրներու դիմագիծը փոխել ու օսմանեան ծաւալապաշտութեան երբեմնի իրենց ախորժակները սրել փորձեցին:

Անոնք, ժողովրդավար Թուրքիա մը կերտելու, փոքրամասնութիւններու իրաւունքները ճանչնալու ու իրենց ներքին հարցերը լուծելու փոխարէն, խաւարի ու բռնութեան իրենց տիրապետութիւնը տարածել փորձեցին Թուրքիոյ սահմաններէն ներս թէ դուրս՝ անտեսելով յաճախ ինքնիշխան երկիրներու որոշումն ու անոնց անվտանգութիւնը:

Միջին Արեւելքի մէջ Սուրիան անոնց հիմնական թիրախը կը նկատուէր,  սակայն Սուրիոյ համար նախատեսուած «էրտողանեան ծրագիր»ը ոչ միայն ձախող դուրս եկաւ սուրիական բանակին, անոր դաշնակիցներուն ու ժողովուրդին դիմադրութեան շնորհիւ, այլեւ թրքական իշխանութիւնները ուշակորոյս դարձնելով նահանջի մատնեց քաղաքական մէկէ աւելի ճակատներու վրայ՝ նախ ստիպելով որ անոնք բարիդրացիական յարաբերութիւններ վերամշակեն Սուրիոյ դաշնակից Իրանի հետ, ապա մասնակցին Ասթանայի խորհրդաժողովներուն եւ վերջապէս՝ ապաւինին, կրկին Սուրիոյ դաշնակից, Ռուսիոյ: Այս բոլորին կողքին, Սուրիոյ հողային բաժանումին ձգտող Թուրքիան, այսօր, իրաքեան Քիրտիստանի անկախացման նկրտումներուն լոյսին տակ, ի՛նք է որ, ի՛ր իսկ վարած բռնապետական քաղաքականութեան հետեւանքով, կը կանգնի բաժանման «վտանգ»ին դիմաց:

Հալէպէն մինչեւ Տէր Զօր մահուան սարսափ տարածող Թուրքիան հաւանաբար չէր կանխատեսեր, որ ԱՄՆ Սուրիան մասնատելու իր ծրագիրի գործադրութեան մէջ ձախողելէն ետք, տարածաշրջանի քարտէզային փոփոխութեան յաջորդ փուլին պիտի անցնէր, նոյնինքն Թուրքիոյ սահմաններուն մօտ քրտական ինքնիշխան մարզի մը գոյութիւնը երաշխաւորելով:

Ներկայ քաղաքական զարգացումները կը յուշեն, որ Թուրքիա յառաջիկայ փուլին աստիճանաբար պիտի թեքուի դէպի  ռուս-իրանեան առանցք, ու իր նախկին քաղաքականութեան հակառակ ուղղութեամբ պիտի ընթանայ՝ Էրպիլի փոխարէն գործակցութեան եզրեր որոնելով մայրաքաղաք Պաղտատի հետ, միաժամանակ պիտի ընդունի որ ազգային իր անվտանգութիւնը մեծաւ մասամբ կախեալ է Սուրիոյ ազգային անվտանգութենէն, որուն գլխաւոր սպառնացողն էր ինք տարիներ շարունակ:

Միւս կողմէ սակայն, սուրիական կողմին հետ գործակցութեան եզրեր վերագտնելու համար, ան, նախ եւ առաջ, պիտի ստիպուի սուրիական հողերէն դուրս բերել իր զինուորներն ու յարգել Սուրիոյ տարածքային ամբողջականութիւնն ու պետութեան եւ երկրի նախագահին օրինականութիւնը:

Դրացի երկիրներու ինքնիշխանութիւնը անարգող, սահմանները փակող, փոքրամասնութիւններու իրաւունքները զլացող ու իր պատմական սխալները ուրացող Թուրքիոյ վրայ միջազգային թէ տարածաշրջանային ճնշումին օղակը աստիճանաբար կը նեղնայ:

Այս ճնշումը իր  թելադրող պատգամը ունի, անկասկած, թրքական բռնապետութենէն տուժած ու տուժող կողմերուն համար:

Share.

Leave A Reply