ԻՆՉՊԷՍ ԲԱՐԵԼԱՒԵԼ ՅԻՇՈՂՈՒԹԻՒՆԸ

0

Յի­շո­ղու­թիւնը իմա­ցա­կան գոր­ծըն­թաց է, որ կը կու­տա­կէ, կը պահ­պա­նէ եւ կը վե­րար­տադ­րէ ձեռք բեր­ուած փոր­ձը: Յի­շո­ղու­թեան գոր­ծըն­թաց­ներն են` մտա­պա­հու­մը, պահ­պա­նու­մը, վե­րար­տադ­րու­մը եւ մո­ռա­ցու­մը:

Ու­նինք յի­շո­ղու­թեան տար­բեր բա­ժան­մունք­ներ`

ա.- Ըստ գոր­ծու­նէ­ու­թեան նպա­տա­կի`  կա­մովի եւ ակա­մայ

բ.- Ըստ տե­ւո­ղութ­եան`  կար­ճա­տեւ եւ եր­կա­րա­տեւ

Կար­ճա­տեւ յի­շո­ղու­թիւնը կը բնու­թագր­ուի ըն­կա­լուող տե­ղե­կու­թեան շատ կար­ճա­ժամ­կէտ պահ­պա­նու­մով: Կար­ճա­տեւ յի­շո­ղու­թեան ծա­ւա­լը կը տար­բե­րի իւ­րա­քան­չիւր մար­դու մօտ: Առանց կար­ճա­տեւ յի­շո­ղու­թեան եր­կա­րա­տեւ յի­շո­ղու­թիւնը չ՛ու­նե­նար բնա­կա­նոն գոր­ծըն­թաց: Եր­կա­րա­տեւ յի­շո­ղու­թեան մէջ կր­նայ ներ­թա­փան­ցել եւ եր­կար ժա­մա­նակ ամ­րապնդ­ուիլ միայն այն, ինչ որ եղած է կար­ճա­տեւ յի­շո­ղու­թեան մէջ: Այս պատ­ճա­ռով կար­ճա­տեւ յի­շո­ղու­թիւնը կը հա­մար­ուի ինք­նա­տիպ զտիչ, որ եր­կա­րա­տեւ յի­շո­ղու­թեան մէջ կ՛ան­ցը­նէ միայն անհ­րա­ժեշտ, ար­դէն ընտր­ուած տե­ղե­կու­թիւնը:

գ.- Ըստ որա­կի `

Պատ­կե­րա­ւոր յի­շո­ղու­թիւն

Պատ­կե­րա­ւոր յի­շո­ղու­թիւնը զգա­ցա­կան տե­ղե­կու­թիւն­նե­րու պահ­պա­նումն է, յի­շո­ղու­թիւն` պատ­կե­րա­ցում­նե­րու, կեան­քի եւ բնու­թեան պատ­կեր­նե­րու, ինչ­պէս նա­եւ ձայ­նե­րու, հոտե­րու եւ հա­մե­րու: Այն կ՛ըլ­լայ տե­սո­ղա­կան, լսո­ղա­կան, շօ­շա­փե­լի գոր­ծո­ղու­թիւն­նե­րու, հա­մի, հոտա­ռութ­եան: Ընդ­հան­րա­պէս բո­լո­րին մօտ տե­սո­ղա­կան եւ լսո­ղա­կան յի­շո­ղու­թիւնը աւե­լի զար­գա­ցած եւ առա­ջա­տար դեր կը կա­տա­րէ:

Երե­ւա­կա­յա­կան  յի­շո­ղու­թիւն

Յի­շո­ղու­թեան յա­տուկ ար­տա­յայ­տու­թիւն է, որ հիմն­ուած է ար­տա­քին պատ­կե­րի  տպա­ւո­րու­թիւն­նե­րու վրայ, որոնք թոյլ կու տան պահ­պա­նել եւ վե­րար­տադ­րել ըն­կա­լած առար­կա­յի կամ երե­ւոյ­թի ընդ­հա­նուր պատ­կե­րը: Երե­ւա­կա­յա­կան պատ­կեր­նե­րը կր­նան ամ­բող­ջա­նալ ըն­կալ­ման այլ տե­սակ­նե­րու (լսո­ղա­կան, տեսողա­կան, հա­մի, հոտի եւ այլն) մի­ջո­ցով: Այս տե­սա­կի յի­շո­ղու­թիւնը բնո­րոշ է իւ­րա­քան­չիւ­րին, յատ­կա­պէս ման­կու­թեան, թե­րա­հա­սու­թեան շր­ջա­նին: Երե­ւա­կա­յա­կան յի­շո­ղու­թիւնը առար­կա­յի վե­րար­տադ­րումն է իր բո­լոր ման­րա­մաս­նու­թիւն­նե­րով:

Բա­ռատ­րա­մա­բա­նա­կան յի­շո­ղու­թիւն

Այս տե­սա­կի յի­շո­ղու­թիւնը կ՛ար­տա­յայտ­ուի մար­դոց միտ­քե­րու մտա­պահ­ման եւ վե­րար­տադր­ման մէջ: Մարդ կը յի­շէ եւ կը վե­րար­տադ­րէ միտ­քե­րը, որ յա­ռա­ջա­ցած են տրա­մա­բա­նե­լու ըն­թաց­քին: Ոմանք կը յի­շեն իրենց կար­դա­ցած գիր­քին, ըն­կեր­նե­րուն հետ խօ­սակ­ցու­թեան մանրամասնութիւնները:

Շար­ժո­ղա­կան յի­շո­ղու­թիւն

Տար­բեր շար­ժում­նե­րու եւ անոնց հա­մա­կար­գե­րու մտա­պա­հու­մը, պահ­պա­նումն ու վե­րար­տադ­րումն է: Յի­շո­ղու­թեան այս տե­սա­կը կա­րե­ւոր կը հա­մար­ուի, որով­հե­տեւ ան գործ­նա­կան եւ աշ­խա­տան­քա­յին հմ­տու­թիւն­նե­րու հիմք է` հա­ւա­սար քա­լե­լու, գրե­լու եւ այլ հմ­տու­թիւն­նե­րու: Սո­վո­րա­բար շար­ժո­ղա­կան յի­շո­ղութ­եան չա­փա­նիշ կը հան­դի­սա­նայ մարդ արա­րա­ծին ֆի­զի­քա­կան ճկու­նու­թիւնն ու աշ­խա­տան­քի ըն­թաց­քին արագ կողմ­նո­րոշ­ուե­լու կա­րո­ղու­թիւնը:

Յու­զա­կան յի­շո­ղու­թիւն

Այս տե­սա­կը կախ­եալ է զգա­ցում­նե­րէ: Մար­դուն ապ­րած եւ յի­շո­ղու­թեան մէջ պահ­պան­ուած զգա­ցում­նե­րը երե­ւան կու գան զգա­ցա­կան որոշ պա­հե­րու ըն­թաց­քին:

 

Հինգ խոր­հուրդ` յի­շո­ղու­թիւնը բա­րե­լա­ւե­լու հա­մար.

Օգ­տա­գոր­ծե­ցէք յի­շո­ղու­թիւնը բա­րե­լա­ւող սնն­դե­ղէն, օրի­նակ` ըն­կոյզ, արե­ւա­ծա­ղի­կի կուտ, հաւ­կիթ, սա­լոր, կա­նաչ ծաղ­կա­կա­ղամբ եւ սեւ տուրմ:

Քու­նը ան­փո­խա­րի­նե­լի նշա­նա­կու­թիւն ու­նի օր­կա­նիզ­մի զար­գաց­ման, յատ­կա­պէս` յի­շո­ղութ­եան կար­գա­ւոր­ման հա­մար:

Յի­շո­ղու­թեան հա­մար կա­րե­ւոր է մար­զան­քը: Ֆի­զի­քա­կան վար­ժու­թիւն­նե­րու ըն­թաց­քին աւե­լի շատ թթ­ուա­ծին ու արիւն կը մա­տա­կա­րար­ուի ու­ղե­ղին:

Յի­շո­ղու­թիւնը մեր մկան­նե­րուն կը նմա­նի: Եթէ լաւ մար­զենք զայն լաւ ար­դիւնք­նե­րու կը հաս­նինք: Անհ­րա­ժեշտ է խաչ­բառ լու­ծել, խա­ղալ այն­պի­սի խա­ղեր, որոնք յի­շո­ղու­թիւն կը պա­հան­ջեն: Մար­զե­ցէք ձեր ճանչ­նա­լու կա­րո­ղու­թիւնը` տես­նել-նկա­տե­լու հմ­տու­թիւնը:  Որե­ւէ տեղ գտն­ուե­լու պա­րա­գա­յին փոր­ձե­ցէք յի­շել` քա­նի անձ տե­սաք, անոնց­մէ քա­նին կին էին, քա­նին` տղա­մարդ եւ այլն: Մար­զե­ցէք (տե­սո­ղա­կան)-տա­րա­ծու­թեան ըն­կա­լու­մը: Յա­ճախ ձեր միտ­քը ու­նե­ցէք, թէ տան կա­հոյ­քի ո՞ր մա­սը ո՞ւր եւ ի՞նչ հե­ռա­ւո­րու­թեան վրայ կը գտն­ուի: Մար­զե­ցէք բա­նա­ւոր յի­շո­ղու­թեան ձեր կա­րո­ղու­թիւնը:

Շաղիկ Սրուրեան

Share.

Leave A Reply