ԿԻԶԱԿԷՏ՝ Հոկտեմբեր Դ./2017 Իտլիպէն Վերջ

0

Հակառակ պաշտօնական Դամասկոսի կողմէ հնչող դատապարտումի կոչերուն, ժողովրդային մտահոգութեան ալիք մը կը բարձրանայ Թուրքիոյ սուրիական Իտլիպ քաղաք ներխուժումէն ետք:

Վերլուծաբաններու կարծիքով, սակայն, սուրիական տագնապի լուծման միջնորդող կողմերը, «Ճապհաթ ալ Նուսրա»ն Իտլիպէն դուրս բերելու եւ լարուածութեան մեղմացման գօտիներ հաստատելու համար այլ ելք չունէին: Սա Իտլիպի պաշարման առաջին փուլը կը համարեն անոնք, կ՛ենթադրուի որ յաջորդ քայլը ռուսական ուժերուն յառաջխաղացքը ըլլայ Իտլիպ նահանգի արեւելեան շրջանէն՝ Ասրիա-Խանասէրէն դէպի Հալէպ-Դամասկոս միջազգային մայրուղի: Ըստ վերոյիշեալ կողմերու համաձայնութեան, ռուսական  ոստիկանութիւնն է որ պիտի  հսկէ այս մայրուղիի ապահովութեան: Երկրորդ այս փուլը աւելի կարեւոր է, եւ կը նշանակէ վերստին բանալ Հալէպէն Դամասկոս տանող մայր ճամբան, որ էական է երկրին տնտեսութիւնը վերաշխուժացնելու իմաստով: Այստեղ է որ թրքական կողմը քննութեան պիտի ենթարկուի՝ արդարացնելու յանուն խաղաղութեան կամ ահաբեկչութեան դէմ պայքարի խաբեբայութեան իր խաղը:

Պատկերը  յստակ է: Թրքական բանակին առանց «Ճապհաթ ալ Նուսրա»ի զինեալներուն հետ բախում ունենալու Իտլիպ ներխուժելն ու Աֆրինի աջ սահմանի լայնքին տեղաւորուիլը կը պարզեն արդէն, որ Թուրքիոյ հիմնական մտահոգութիւնը քրտաբնակ շրջաններու պաշարումն է, եւ  ոչ թէ ահաբեկչութեան դէմ պայքարը: Ահաբեկչական խմբաւորումները, փաստօրէն,  Թուրքիոյ սահմանէն, անոր հովանաւորութեամբ եւ զօրակցութեամբ ներխուժեցին Սուրիա, որպէսզի, միջազգային դաշինքին վարած քաղաքականութեան յար եւ նման, Թուրքիոյ կողմէ իբրեւ խաղաքարտ օգտագործուին, այս պարագային, քրտական գործօնին դէմ:

Այո՛, Թուրքիա ներկայիս, Սուրիոյ արտաքին գործոց նախարարին իսկ խօսքով, քննութեան կ՛ենթարկուի:

Դամասկոս դատապարտեց թրքական հրետանիներուն սուրիական տարածք բերուիլը՝ դիտել տալով որ Թուրքիա աւելի քան 200 հրետանի զետեղած է Իտլիպի հիւսիսը եւ Հալէպի արեւմուտքը՝  քրտաբնակ Աֆրին քաղաքի վարչական ողջ սահմանի երկայնքին: Հրետանիները բերուած են թրքական զինուորական յատուկ ուժերուն եւ «Ճապհաթ ալ Նուսրա»ի աւելի քան 500 զինեալներուն համատեղ ջանքերով:

Անգարա կը շահագործէ անվտանգութեան գօտիներու երկայնքին դիտարկումի կէտեր հաստատելու Ասթանայի համաձայնութիւնը, որպէսզի թրքական ապահով գօտի ստեղծելու իր ծրագիրը վերստին կեանքի կոչէ եւ քրտական որեւէ յառաջխաղացքի դէմ իր ռազմական թիկունքը ապահովէ: Փաստօրէն քիւրտերը եւ քրտական ժողովրդային ինքնապաշտպանութեան ուժերը թրքական կողմին գլխաւոր մտահոգութիւնն են այս շրջանին:

Թրքական կողմը Իտլիպ ներխուժեց նախքան Ռաքքայի մարտերուն աւարտը ու յստակ է որ ան զինուորական իր գործողութիւնները պիտի չդադրեցնէ, մինչեւ որ Եփրատի արեւմտեան սահմանը վերջնականապէս փակէ  քիւրտերուն դէմ:

ԱՄՆ տարի մը առաջ արգելք հանդիսացած էր թրքական այս ծրագիրին իրագործման ու թոյլ չէր տուած որ թուրքերը Պապ քաղաքէն վերջ Մունպուճ թափանցեն:  Այս անգամ, սակայն, կը թուի թէ թրքական հրետանիները պիտի չթողուն իրենց դիրքերը, մինչեւ Թուրքիոյ հարաւային սահմաններուն անվտանգութեան ապահովումը: Հետեւաբար թրքական ներխուժման նպատակը «Ճապհաթ ալ Նուսրա»ն Իտլիպէն  դուրս բերել չէ, այնպէս ինչպէս կը փափաքին Դամասկոսի դաշնակիցները՝ Մոսկուան եւ Թեհրանը, այլ Աֆրինը պաշարելն ու զայն Եփրատի արեւելեան շրջանին կապող ճամբան իր վերահսկողութեան տակ առնելն է՝ արգելք հանդիսանալու, ծովային անցքի  ապահովման միտումով, Ռաքքայէն դէպի Իտլիպ քիւրտերու թափանցման  փորձերուն, միւս կողմէ թրքական անցք մը բանալու Հալէպի արեւմտեան առանցքէն՝ Տարաթ Ազէէն մինչեւ Աթմա, անցնելով Սէն-Սիմոնէն՝ «Նուրըտտին ալ Զընքի» ահաբեկչական խմբաւորման հսկողութեամբ:

Տարի մը անցաւ Թուրքիոյ Ճարապլուս ներխուժումէն: Դամասկոս օրին դատապարտեց այս թափանցումը  եւ իր դաշնակիցներուն պարտադրեց որ արգիլեն թրքական ուժերուն յաւելեալ յառաջխաղացքը: Այսօր, սակայն, Դամասկոս կը պահանջէ թրքական ուժերուն մէկընդմիշտ հեռացումը  եւ ամէն գնով պիտի պայքարի անոնց դէմ:

Նախատեսելի է որ յառաջիկայ օրերուն, թրքական սանձարձակութիւններուն դէմ ճակատ բանայ սուրիական բանակը, որ երկրի տարածքային ամբողջականութեան պահպանման միակ երաշխիքն է:

«Գ.»

Share.

Leave A Reply