ՓՐՈՖ. ԱՐՄԷՆ ՃԷՆՏԷՐԷՃԵԱՆ. «ԵԹԷ ԿԱՐԵՆԱՆՔ ՊԱՏՐԱՍՏԵԼ ԼՈՒՐՋ, ԽՈՐՈՒՆԿ ՄՏԱԾՈՂ ԵՒ ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ ԲԱՐՁՐ ՃԱՇԱԿ ՈՒՆԵՑՈՂ ՄԵԾԱԹԻՒ ԵՐԻՏԱՍԱՐԴՈՒԹԻՒՆ, ԱՐԴԷՆ ՄԵԾ ՅԱՋՈՂՈՒԹԻՒՆ ԱՐՁԱՆԱԳՐԱԾ Կ՛ԸԼԼԱՆՔ»

0

Փրոֆ. Ար­մէն Ճէն­տէ­րէճ­եան ծա­նօթ է որ­պէս մաս­նա­գէտ երա­ժիշտ, ջու­թա­կա­հար եւ ման­կա­վարժ: Ան 2004-էն  2011  եղած է Հա­մազ­գա­յի­նի «Բար­սեղ Կա­նաչ­եան» երաժշ­տա­կան դպ­րո­ցի գե­ղար­ուես­տա­կան տնօ­րէն եւ մեծ ներդ­րում բե­րած է հա­րիւ­րա­ւոր պար­ման-պար­մա­նու­հի­նե­րու երաժշ­տա­կան կր­թու­թեան մէջ` զա­նոնք հա­ղոր­դա­կից դարձ­նե­լով հայ դա­սա­կան եւ ժա­մա­նա­կա­կից երա­ժիշտ­նե­րու ստեղ­ծա­գոր­ծու­թիւն­նե­րուն:

Ծնած է երաժշ­տա­սէր ըն­տա­նի­քի մէջ: Ջու­թա­կա­հար հօ­րը քա­ջա­լե­րան­քով յա­ճա­խած է եօ­թամ­եայ երաժշ­տա­կան դպ­րոց, ապա Չայ­քովսքիի ան­ուան միջ­նա­կարգ երաժշ­տա­նոց, Երե­ւա­նի Պե­տա­կան Երաժշ­տա­նոց, Սո­վե­տա­կան բա­նակ, մէկ տա­րի Օփե­րա­յի թատ­րո­նի նուա­գա­խումբ եւ շուրջ  քսան տա­րի  վա­րած է ռատ­իո­յի եւ պատ­կե­րաս­փիւ­ռի նու­գա­խում­բի ջու­թա­կա­հար­նե­րու փոխ­ղե­կա­վա­րի պաշ­տօ­նը:

Այս աշ­խա­տանք­նե­րուն կող­քին, պրն. Ար­մէն իր եղ­բօր` Աշո­տի հետ  հիմ­նած է ջու­թա­կա­հար­նե­րու  մի­ակ զու­գան­ուա­գը: Եր­կու ջու­թա­կի հա­մար գր­ուած քա­նի մը տասն­եակ ստեղ­ծա­գոր­ծու­թիւն­ներ  առա­ջին ան­գամ իրենք կա­տա­րած են Խորհր­դա­յին Միու­թեան, ինչ­պէս նա­էւ ար­տա­սահ­մա­նի մէջ: Անոնց եր­գա­ցան­կը կ՛ընդգր­կէ մօտ 80 հե­ղի­նակ­նե­րու աւե­լի քան 300 ստեղ­ծա­գոր­ծու­թիւն: Մեծն Տանն Կի­լիկ­իոյ Արամ Ա. Կա­թո­ղի­կոս զի­րենք պար­գե­ւատ­րած է «Սուրբ Մես­րոպ Մաշ­տոց» շքան­շա­նով ` առ ի գնա­հա­տանք Սփիւռ­քի մէջ անոնց վաս­տա­կա­շատ աշ­խա­տան­քին: Ար­մէն Ճէն­տէ­րէճ­եան  ՀՀ պաշտ­պա­նու­թեան նա­խա­րա­րին կող­մէ պար­գե­ւատր­ուած է նա­եւ «Ան­բա­սիր Ծա­ռա­յու­թեան» պատ­ւոյ գի­րով, առա­ջին  եւ  երկ­րորդ աս­տի­ճա­նի մե­տալ­նե­րով:

Վեր­ջերս փրոֆ. Ար­մէն Ճէն­տէ­րէճ­եան ժա­մա­նեց Հա­լէպ, կա­մա­ւոր ծա­ռա­յու­թեամբ դա­սա­ւան­դե­լու Հա­մազ­գա­յի­նի «Բ.Կա­նաչ­եան» երաժշ­տա­նո­ցէն ներս` Հա­լէ­պի պա­տե­րա­զմի ար­հա­ւիր­քը ապ­րած պա­տա­նի-պար­մա­նու­հի­նե­րուն աշ­խա­տան­քի եռանդ ու յա­ռաջ­դի­մու­թեան ոյժ ներշն­չե­լու:

Այս առի­թով «Գան­ձա­սար» հե­տեւ­եալ հար­ցազ­րոյ­ցը ու­նե­ցաւ անոր հետ.

 

«Գան­ձա­սար»- Պրն. Ճէն­տէ­րէճ­եան, հե­տաքրք­րա­կան է իմա­նալ, թէ ի՛նչն է որ ձեզ մղեց դառ­նա­լու Հա­լէպ եւ նուի­րա­բար ծա­ռա­յե­լու Հա­մազ­գա­յի­նի «Բար­սեղ Կա­նաչ­եան» երաժշ­տա­նո­ցէն ներս:

Ար­մէն Ճեն­տէ­րէճ­եան- Իմ հա­մա­գոր­ծակ­ցու­թիւնը Հա­մազ­գա­յի­նի հետ ար­դէն 27 տար­ուան պատ­մու­թիւն ու­նի: Հա­մազ­գա­յի­նը, իրօք, շատ լուրջ կր­թա­կան, մշա­կու­թա­յին կա­ռոյց է, ու­նի «Բ. Կա­նաչ­եան» երաժշ­տա­նո­ցի յա­ռա­ջըն­թա­ցին նպաս­տող ծրա­գիր եւ ես վս­տահ եմ, որ դպ­րո­ցը շատ արագ ոտ­քի կը կանգ­նի:

Ան­սահ­ման կապ­ուած եմ այս գա­ղու­թին, շատ կը սի­րեմ Հա­լէպ­ցին:

Պա­տե­րազ­մի օրե­րուն անընդ­հատ տե­ղե­կու­թիւն­ներ կը ստա­նա­յի   Հա­լէ­պի ծանր իրա­վի­ճա­կին մա­սին, մի­ա­ժա­մա­նակ կը տես­նէի, որ Հա­լէ­պի մէջ շքեղ հան­դի­սու­թեամբ կը յի­շա­տա­կեն Մա­յիս 28-ը, սր­բա­զան հայ­րը վկա­յա­կա­նաց բաշ­խում կը կա­տա­րէ եւ այլն: Ու­սա­նող­ներս կը ղր­կէ­ին իրենց հար­սա­նի­քի նկար­նե­րը…Հա­լէպ լի­ա­թոք կը շն­չէր: Փա­փաք ու­նէի Հա­լէպ գա­լու եւ երբ  Հա­մազ­գա­յի­նի Շրջ. Վար­չու­թեան ատե­նա­պետ Կա­րօ Ալեք­սան­եան հրա­ւի­րեց զիս` ան­մի­ջա­պէս ըն­դու­նե­ցի հրա­ւէ­րը եւ եկայ ծա­ռա­յե­լու հա­լէ­պա­հայ երաժշ­տա­սէր պա­տա­նի­նե­րուն:

 

«Գ.»- Ինչ­պի­սի՞ տպա­ւո­րու­թիւն­նե­րով շա­րու­նակե­ցիք ձեր աշ­խա­տան­քը «Բ.Կա­նաչ­եան» երաժշ­տա­նո­ցէն ներս:

Ա.Ճ.- Ու­նինք շատ լաւ երի­տա­սար­դու­թիւն: Շատ հե­տաքրք­րա­կան սերն­դա­փո­խու­թիւն տե­ղի ու­նե­ցած է անց­նող քա­նի մը տա­րի­նե­րու ըն­թաց­քին: Այն աշա­կերտ­նե­րը, որոնց հետ աշ­խա­տած էի 2004-2011 տա­րի­նե­րուն, այ­սօր դա­սա­տու են ար­դէն:

Բնա­կա­նա­բար բո­լոր ու­սա­նող­նե­րը ջու­թա­կա­հար­ներ կամ դաշ­նա­կա­հար­ներ չեն դառ­նար, բայց եթէ մենք կա­րե­նանք պատ­րաս­տել լուրջ, խո­րունկ մտա­ծող եւ երաժշ­տա­կան բարձր ճա­շակ ու­նե­ցող մե­ծա­թիւ երի­տա­սարդ­ներ, ար­դէն մեծ յա­ջո­ղու­թիւն  ար­ձա­նագ­րած կ՛ըլ­լանք: Սա կը  նշա­նա­կէ, որ ապա­գա­յին կ՛ու­նե­նանք կիրթ ու յղկ­ուած հա­սա­րա­կու­թիւն:

Պէտք է հասկ­նալ, որ 12-13 տա­րե­կան պար­ման-պար­մա­նու­հին իր նե­րաշ­խար­հի ձե­ւա­ւոր­ման վեր­ջին տա­րի­նե­րը ան­ցու­ցած է վա­խի, սար­սա­փի եւ մու­թի մէջ: Պա­տե­րազ­մը իր հետ­քը ձգած է, մենք չն­պաս­տենք աւե­լի խո­րաց­նե­լու զայն: Մեր դե­րը երե­խան որ­քան կա­րե­լի է արագ դուրս բե­րելն է այդ վի­ճա­կէն, գտ­նել կա­րե­նա­լու հա­մար այն ճամ­բան, որ­մով պի­տի հե­ռաց­նենք զինք ցա­ւոտ յի­շո­ղու­թիւն­նե­րէն եւ բե­րենք  երաժշ­տու­թեան լու­սա­ւոր դաշտ: Կը կար­ծեմ, որ ու­սու­ցի­չը, այս փու­լին, պէտք է  ըլ­լայ խս­տա­պա­հանջ եւ ան­զի­ջող, պար­զա­պէս  ըն­կեր պի­տի ըլ­լայ իր աշա­կեր­տին հա­մար, բռ­նէ անոր ձեռ­քէն եւ առաջ­նոր­դէ դէ­պի դրա­կան նե­րուժ պա­րու­նա­կող դաշտ: Հա­մոզ­ուած եմ, որ եթէ մեր գոր­ծին մէջ չըլ­լայ ու­սու­ցի­չին եւ ու­սա­նո­ղին մի­ջեւ ներ­քին, հո­գե­ւոր կա­պը, ակն­կալ­ուած ար­դիւն­քին չենք հաս­նիր:

 

«Գ.»- Ձեր փոր­ձա­ռու­թե­նէն մեկ­նած, ինչ­պէ՞ս պէտք է ըլ­լայ բե­մին եւ հան­դի­սա­տե­սին փոխ­յա­րա­բե­րու­թիւնը:

Ա.Ճ.- Բեմ եւ ունկն­դիր յա­րա­բե­րու­թիւնը խիստ վտան­գա­ւոր բան է: Զգո՛յշ եղէք,  բե­մին վրայ մի՛ մտա­ծէք ունկն­դի­րը զար­մաց­նե­լու մա­սին, կը տա­պա­լիք: Մտա­ծե­ցէ՛ք, թէ ձեր նուա­գով ինչ­պէ՛ս կր­նաք գե­րել ունկն­դի­րը, գր­կել դահ­լի­ճը ու տա­նել ձեր հեք­ի­աթ­նե­րուն ու  գոյ­նե­րուն աշ­խար­հը:

Բե­մին վրայ կը  յայտ­նա­բե­րես, որ քո ներ­բան­նե­րը աւե­լի բարձր են, քան առա­ջին կար­գին նս­տած ունկնդ­րին գլու­խը: Դուն պի­տի աշ­խա­տիս ձայնդ հասց­նել մին­չեւ վերջ եւ բո­լոր հան­դի­սա­կան­նե­րը հան­գիստ պի­տի  նա­յին քե­զի: Այս իսկ պատ­ճա­ռով, հին Հե­լե­նա­կան մշա­կոյ­թի թատ­րո­նին մէջ կայսրն ու ծա­ռան, եր­կուքն ալ ներ­քեւ կը նս­տէ­ին: Անոնք լու­ծած էին աքուս­տի­կի հար­ցը:

 

«Գ.»-Որ­քա՞ն կեն­սա­կան է ազ­գա­յին հիմ­քը` ար­ուեստը կա­տար­եալ ձե­ւով  ներ­կա­յաց­նե­լու հա­մար:

Ա.Ճ.- Առանց ազ­գա­յին հիմ­քին, կա­րե­լի չէ լուրջ ար­ուեստ ներ­կա­յաց­նել: Մենք մեր մշա­կոյ­թը պահ­պա­նած ենք շատ մեծ զո­հո­ղու­թեամբ: Ես չեմ նե­րեր թուր­քին, որով­հե­տեւ իմ հայ­րը որբ  մեծ­ցած է, բայց կը կար­ծեմ, որ ու­րիշ ձեւ ու­նինք այդ հար­ցը լու­ծե­լու: Երաժշ­տա­կան մեր ոլոր­տին մէջ, մենք պի­տի ու­նե­նանք փա­ղանգ մը ջու­թա­կա­հար­նե­րու, որոնք պի­տի կա­րե­նան հա­մայն աշ­խար­հին ծա­նօ­թաց­նել հայ­կա­կան երաժշ­տու­թիւնը եւ այս­պէս իւ­րա­քան­չիւ­րը իր ոլոր­տին մէջ պար­ծանք պի­տի դառ­նայ հայ ազ­գին:

Մենք, յա­ճախ, չենք գի­տակ­ցիր, որ ու­նինք հս­կայ մշա­կոյթ մը: Ան մեր ար­եան մէջ կը հո­սի: Մեր ազ­գին մե­ծա­գոյն առա­ւե­լու­թիւն­նե­րէն մէկն ալ այն է, որ մենք կա­րո­ղու­թիւն ու­նինք այլ մշա­կոյթ­ներ եւս մեր մէջ կու­տա­կե­լու, մաք­րազ­տե­լու եւ աւելց­նե­լու մեր մշա­կոյ­թին մէջ: Այս­պի­սով մեր մշա­կոյ­թը կը հարս­տա­նայ: Ասի­կա ամէն ժո­ղո­վուրդ չի կր­նար ընել, կամ կը ձուլ­ուի, կամ կը դառ­նայ ան­հա­ղորդ:

 

«Գ.»- Ի՞նչ խօս­քով կ՛ու­զէք եզ­րա­փա­կել մեր զրոյ­ցը:

Ա.Ճ.- Իւ­րա­քան­չիւր ոլոր­տի մէջ, երբ գի­տես, որ վե­րա­դաս մար­մի­նը աշ­խա­տանքդ ըստ ար­ժան­ւոյն կը գնա­հա­տէ, բա­ւա­րար­ուած կը զգաս ու կը ձգ­տիս աւե­լի բարձ­րին:

Ես կ՛աշ­խա­տիմ Հա­մազ­գա­յի­նի Շրջ.Վար­չութ­եան ողջ կազ­մին հետ, երաժշ­տա­նո­ցի վար­չութ­եան եւ ու­սուց­չա­կան կազ­մին հետ: Այս աշ­խա­տան­քը, վեր­ջա­պէս, գե­ղար­ուես­տա­կան ար­ժէք­նե­րու, ման­կա­վար­ժա­կան մե­թոտ­նե­րու եւ ծրագ­րա­յին հար­ցե­րուն գու­մար­ուե­լով ան­պայ­ման լաւ ար­դիւն­քի կը հան­գին:

Շատ շնոր­հա­կալ եմ Հա­մազ­գա­յի­նէն, ին­ծի այս­պի­սի պա­տաս­խա­նա­տու աշ­խա­տանք վս­տա­հե­լուն հա­մար:

«Գ.»- Շնոր­հա­կա­լու­թիւն ձեր նուի­րա­կան աշ­խա­տան­քին հա­մար, պրն. Ճէն­տէ­րէճ­եան:

Հար­ցազ­րոյ­ցը վա­րեց

Սե­ւան Ազա­րիկ­եան-Պար­մաքսզ­եան

Share.

Leave A Reply