ՓԱՅԼԱՆ. «ՅԱՃԱԽ ԼՌԵԼ ԿԸ ԹԵԼԱԴՐԵՆ, ԻՐԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ՄԷՋ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԻՒՆԸ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱՒ ՄԵՐ ԼՌԵԼՈՒՆ ՊԱՏՃԱՌՈՎ»

0

Թուրքիոյ քրտամէտ Ժողովուրդներու ժողովրդավարական Կուսակցութեան անդամ, երեսփոխան Կարօ Փայլան, «Ակօս» թերթին հետ հարցազրոյցի մը ընթացքին, խօսելով Տիգրանակերտէն իբրեւ երեսփոխանական թեկնածու առաջադրուելուն մասին, ըսաւ. «Ես մալաթիացի՛ եմ: Մեծցած եմ Մալաթիայէն յամեցող յիշատակներով: Զաւակն եմ ընտանիքի մը, որ չէ կրցած մնալ Մալաթիա ու ստիպուած հեռացած եւ գաղթած է Պոլիս: Հայեր, յոյներ, թէեւ մեծ մասամբ կը բնակին Պոլիս, սակայն մենք ունինք նաեւ Անատոլուին պատկանող անցեալ մը, որ կը կորսնցնենք: Նպատակս է դարձեա՛լ յիշել ու յիշեցնել այս պատմութիւնը»:

Ըստ անոր, Թուրքիոյ հայերը, որոնք սկսած էին որոշ չափով ազատ արտայայտուիլ իրենց ինքնութեան մասին, յատկապէս` Հրանդ Տինքի սպանութենէն ետք, այսօր կրկին կ’ապրին դէպի լռութիւն տանող վախի մթնոլորտի մէջ:

«Իշխանութեան ստեղծած վախի մթնոլորտէն առաւելաբար փոքրամասնութիւնները կը տուժեն: Հայ համայնքը եւս սկսած է ուղղուիլ դէպի լռակեացութիւն, անցեալի խոր ցնցումներուն պատճառով: Մեր երիտասարդները սկսած են մտածել, թէ այս երկրին մէջ հաւանաբար ապագայ չունին: Այս ամէնը կանխելու միակ ճամբան ժողովրդավարացո՛ւմն է, ինչ որ ո՛չ միայն հայերուն, այլեւ ամբողջ հասարակութեան խնդիրն է: Եթէ այդ հարցին մէջ յաջողինք, հայերը կրկին կրնան երազներ հիւսել կրկին այս հողերուն վրայ ապրելու մասին», ըսաւ Փայլան:

Ան նաեւ յայտնեց այն համոզումը, որ լռելը, գոնէ այս պարագային` ո՛չ կրնայ լուծել առկայ խնդիրները, ոչ ալ կրնայ ապահովութեան երաշխիքներ տալ հայերուն: «Ինծի յաճախ կ’ըսեն. «Շատ ձայն մի՛ հաներ, գլխուդ բան մը կու գայ»: Իսկ ես կ’ըսեմ, որ լռելը ապահով ըլլալ չի՛ նշանակեր: Երանի իմ լռելովս բոլոր հարցերը լուծուէին: Մինչդեռ իրականութիւնը հակառա՛կն է. եթէ անարդարութեան զոհ կը դառնանք, ուրեմն ձայն հանելը ամէնէն ապահով միջոցն է դարմանելու վիճակը: Որքա՛ն ալ ուզէք լռել, փակուիլ ձեր տուներուն մէջ, սադրանքը պիտի՛ ըլլայ: 1915-ին, 6-7 Սեպտեմբեր 1955-ին, այս բոլորը մեր գլխուն եկան մեր լռելո՛ւն պատճառով եւ որովհետեւ մենք հայ էինք, յոյն էինք: Եթէ դուք իրաւացի կողմ էք, պէտք է լսելի դարձնէք ձեր ձայնը: Ես պիտի շարունակեմ ատիկա ընել», աւելցուց հայազգի երեսփոխանը:

Խօսելով պատրիարքական ու համայնքային ընտրութիւններուն մասին, որոնք տարիներէ ի վեր կը ձգձգուին եւ չեն կատարուիր, Կարօ Փայլան հետեւեալը ըսաւ. «Վարչապետ Պինալի Եըլտըրըմի հետ զրուցեցինք երեք ամիս առաջ: Ըսի, թէ չէք արտօներ, որ սակաւաթիւ փոքրամասնութիւն մը ընտրէ իր պատրիարքը: Այս պարագան կ’ունենայ իր հետեւանքները: Ձեզի համար աւելի՛ օգտակար է հայ հաւաքականութիւն մը, որ իր պատրիարքը ընտրած է եւ զօրաւո՞ր է, թէ հաւաքականութիւն մը, որ չէ ընտրած իր առաջնորդը: Եըլտըրըմ անշուշտ նախընտրեց հաւաքականութիւնը, որ ընտրած է իր պատրիարքը: Անմիջապէս ետք, սակայն, ի գործ կը դրուի ապակեայ առաստաղը»:

Նախընտրական քարոզարշաւի ժամանակ պատահած հետաքրքրական դէպքերու մասին պատմելով` Փայլան ըսաւ, թէ ուզած է երթալ եւ տեսնել Ս. Կիրակոս եկեղեցին, որ պաշարման վիճակի մէջ է: «Ուզեցի այցելել, տեսնե՛լ եկեղեցին: Տիգրանակերտի կուսակալը անպատասխան կը ձգէ հեռաձայնային զանգերս: Նշանակեալ պաշտօնեայ մը յարգանք պէտք է ցուցաբերէ ընտրեալ երեսփոխանին նկատմամբ: Տիգրանակերտի մեր հոգեւոր կեդրոնը վնասուած չէ տագնապի պատճառով, այլ` տագնապէն ետք: Եկեղեցին հսկողութեան տակ պէտք է առնուի: Սուրի մէջ շինարարական մեքենաներ կը քանդեն ամէն ինչ: Պէտք է դադրի անյարգալից այս վերաբերմունքը: Պեթոնէ շէնքեր կը կառուցեն եւ վրան քարեր կը փակցնեն, յետոյ կ’ըսեն, թէ կը կառուցեն: Պատմական տուներ ո՛չ թէ կը կառուցուին, այլ կը վերանորոգուին: Պեթոնէ մտայնութիւնը կը կործանէ երկիրը: Տեսայ, որ Սուրի տուները նկուղային յարկեր չունին, սակայն մեքենան նախ շէնքը կը քանդէ, ապա գիշերը կը վերադառնայ ու դարձեա՛լ կը փորէ: Մետաղ բացայայտող յատուկ գործիքով ոսկի կը փնտռեն: Անհրաժեշտ է իշխանութիւն մը, որ կը յարգէ անցեալն ու ապագան: Անատոլուի չորս ծագերուն կան եկեղեցիներու, աղբիւրներու մնացորդներ: Զանոնք վերստին կերտելու համար ունինք վերջին առիթ մը: 20 տարի անց ալ անկարելի՛ պիտի ըլլայ ատիկա», յայտնեց Փայլան:

 

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.