ԸՆԿԵՐՈՋՍ՝ ԳԷՈՐԳ ՊԵՏԻԿԵԱՆԻՆ

0

Մեծ սիրով պատիւը ունեցայ կարդալու Հալէպի մասին գրած գիրքդ, որ կը կրէ «Սա Մեր Բոլորին Հալէպն Է» խորագիրը: Իսկապէս Հալէպ քաղաքը արժանի է հոգատարութեան, որովհետեւ տեղւոյն հայերուս համար այստեղ կը գտնուին ազգապահպանման  երկու սիւները՝ դպրոցն ու եկեղեցին, դպրոցներն ու եկեղեցիները:

Ես երախտապարտ եմ « Գանձասար»ին եւ անոր խմբագիրին, որովհետեւ ինծի տրամադրեցին նոր հրատարակած գիրքդ եւ առիթ ընծայեցին կարդալու զայն:

Սիրելի՛ դասընկեր,

Երբեմն բառերը կը դաւաճանեն մարդուս, անկարողութեան դիմաց կը դնեն զինք, ու ան դժուարութեան կը մատնուի արտայայտելու իր միտքերն ու զգացումները: Այս գիրքդ 62 տարիներու յիշողութիւնը արթնցուց մէջս. յիշեցի 1956 թուականի շրջանաւարտները՝ 17 մանչ եւ 19 աղջիկ, մինչդեռ չորրորդ դասարանի մեր թիւը 45 էր:

Անուններ կը յիշեմ, սիրելի՛ դասընկեր, որոնք մեզի համար յարգելի են ու անմոռանալի, ինչպիսիք են.- տնօրէն պրն.Արմէն Անոյշը, հայերէնի մեր ուսուցիչ պրն. Մկրտիչ Մկրտիչեանը, թուաբանութեան ուսուցչուհի տիկին Զուարթ Մազմանեան- Մկրտիչեանը, անհատականութիւններ, որոնք մեր իտէալը դարձան, կերտեցին մեզ ու իրենց գիտելիքներով գիտակցութիւն եւ հայեցի դաստիարակութիւն սերմանեցին մեր պատանի հոգիներուն մէջ: Ես՝ կեանքի պայմաններու բերումով Եագուպիէի հայկական գիւղէն Հալէպ փոխադրուած պատանիս, հազիւ կը ճանչնայի հայերէն տառերը, քանի որ մեր լեզուն աւելի վարժ էր արաբերէնին քան հայերէնին: Մեր ուսուցիչներու համբերատար հոգատարութեան եւ գուրգուրանքին շնորհիւ իւրացուցի մայրենին եւ դարձայ առաջնակարգ աշակերտ: Այսօր, տասնամեակներու հեռաւորութենէն կը խոնարհիմ յիշած անձնաւորութիւններուդ թանկագին յիշատակին առջեւ:

Սիրելի Դասընկեր,

Մենք 1956-էն ետք իրարու չենք հանդիպած, զիրար չենք տեսած: Օր մը, սակայն, «Գանձասար»ին մէջ հանդիպեցայ «Հայ Կեանքը եւ Հայ Մտաւորականը» յօդուածին, աջին տեսայ ծանօթ նկար մը, որ կը պատկանէր սիրելի եւ հարազատ անունի մը՝ Գէորգ Պետիկեանին:

Ծանօթ է ինծի եւ օտար չէ. անմիջապէս դիմեցի գրապահարանիս՝ փնտռելու դպրոցական կեանքէս հին լուսանկարներ ու գտայ 1956-էն եկող խմբանկար մը, երբ մենք վեցերորդ դասարանի աշակերտներ էինք: Ուշի ուշով նայեցայ դէմքերուն՝ գտնելու պատանի Գէորգը.. Այո՛, ոտքի կեցածներուն երկրորդ շարքին աջէն առաջինը ես եմ՝ Աբրահամ Երէցեանս, քովինս Գէորգն է՝ այսօրուան յայտնի մտաւորական Գէորգ Պետիկեանը, ապա Հրայրը, Դանիէլը, Վազգէնը, Խաչիկը, բոլորն ալ հարազատ, սիրելի անուններ եւ դէմքեր…

«Սա մեր բոլորին Հալէպն է»  գիրքդ, զոր մեծ հետաքրքրութեամբ կարդացի, աւելի քան 60 տարիներու յուշեր արթնցուց մէջս: Կը յիշեմ Ճիտէյտիէն՝  Ազգ. Հայկազեան մեր վարժարանի գտնուած վայրէն  Ճապրիէ թաղին մէջ գտնուող մեր տուն կէս ժամէն կը հասնէի. Էթիւտէն ետք, մութը արդէն կոխած կ’ըլլար եւ ես ամայի փողոցներէն հետիոտն տուն վերադարձի ճամբուս վրայ, վախս յաղթահարելու համար կամ կ’երգէի կամ ալ բարձրաձայն ինքզինքիս հետ կը խօսէի…

Մէջս արթնցան յուշեր, զորս իրականութեան մէջ երբեք չեմ մոռցած, որովհետեւ անկարելի է մոռնալ այդ օրերը իրենց դառնութեամբ եւ անուշութեամբ… կը յիշե՞ս էթիւտի ատեն բոլորս ալ կ’անօթենայինք, անոնց որ տունը մօտ էր, կը վազէին տուն եւ պատառ մը կ’ուտէին, մեծամասնութեամբ, սակայն, հեռաւոր թաղերէ կու գայինք. Մեր փորը կշտացնելու համար կը դիմէինք «ֆուլճի» Ապտոյին, եթէ գրպաննիս երկու ֆրանք գտնուէր, մէկ ֆրանքի հաց կը գնէինք, մէկ ֆրանքի ալ համմոս  դնել կու տայինք հացին մէջը: Եթէ մէկ ֆրանք ունենայինք, ստիպուած կ’ըլլայինք դիմել «ֆուլճի»ին դիմացի անուշավաճառին, որ սինիի (սկուտեղ) մէջի անուշին հաթա կոչուած մնացորդացէն քչիկ մը քերթելով աղտոտ թուղթի կտորի մը վրայ կու տար մեզի: Հապա եթէ ծակ գրպաննիս պարա՞պ ըլլար, վա՜յ եկէր էր մեզի, ստիպուած ամբողջ օրը անօթի պիտի մնայինք:

Այո՛, սիրելի՛ Պետիկ, գիրքդ շատ տխուր յուշեր վերազարթնեցուց մէջս, յուշեր տխուր այն օրերէն, որոնք ժամանակի ընթացքին քաղցրացան եւ այժմ միայն ժպիտ կը գծեն մեր դէմքերուն վրայ:

Աբրահամ Երէցեան

 

 

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.