«ԳՈՐԾ ԵՒ ԳԱՆՁ»

0

Գրախօսական

Իր բազմաբնոյթ, հանրօգուտ ծառայութիւններով հանրածանօթ պրն. Լեւոն Զ. Ետալեան, անցնող շաբաթներուն «Գործ եւ Գանձ» իր հատորին հրատարակութեամբ իւրօրինակ ներդրում մը բերաւ մեր հասարակական կեանքին։

Հեղինակային այս հատորը 2006-2018 երկարող 12 տարիներու ընթացքին իր ստորագրութեամբ, ընդհանրապէս հայ մամուլի, յատկապէս «Գանձասար»ի էջերուն յանձնած իր տնտեսգիտական բնոյթի յօդուածներուն, ճեպազրոյցներուն ամբողջական մէկտեղումն է։

Հատորը լոյս տեսած է «Արեւելք» տպարանէն, 467 էջերու վրայ ներկայացնելով 168 վերնագրեալ նիւթեր, որոնք տեղադրուած են իրենց հրատարակութեան ժամանակագրական կարգով։

Հատորին ներածականը գրած է «Ազդակ» օրաթերթի գլխաւոր խմբագիր  Շահան Գանտահարեան։ Հատորին վերնագրումը «Գործ եւ Գանձ» ինքնին ուղենշումը կը կատարէ բացառապէս տնտեսական դաշտին մէջ հեղինակին ունեցած առնչութիւններուն, վերլուծումներուն, առաջադրանքներուն, եզրայանգումներուն, եւ որ յատկանշականն է, նիւթերու հրապարակման ժամանակաշրջանին (2006-2018) թէ՛ համաշխարհային տնտեսութեան, թէ՛ սուրիական տեսադաշտին, եւ թէ զայն ապրող ու անոր պայմաններուն մէջ գործող մարդուն մտածելակերպին, կրած ազդեցութեան եւ փոխներգործութեան յարաբերակցութիւնը կը ներկայացնէ՝ միշտ փորձելով զայն յարմարցնել գիտական, տրամաբանական կշռադատումի օրինաչափութիւններուն՝ պարզ պատճառներէն հետեւանք – արդիւնքի առաջնորդուելով եւ իրողութիւններու վերլուծութեամբ զանոնք յառաջացնող պատճառներու բացայայտումին հասնելու ձգտումով… Բնականաբար հանրութիւնը ամբողջական կերպով տեղեկացուած տեսնելու համոզումով մըն ալ, որովհետեւ ըստ հեղինակին՝ «Գիտութեան եւ փորձի համատեղումը նախապայմանն է յաջողութեան»։

Տնտեսական ընդհանուր պարունակի մէջ ներկայացուած նիւթերը, բնականաբար, շատ հեռու չեն քաղաքական դաշտի հետ յարաբերութենէ, որ երբեմն պատճառի եւ երբեմն ալ հետեւանքի բնոյթ ունի։ Վերջաւորութեան՝ ապրող, գործող մարդուն սովորական առօրեային անբաժան մասերն են, որոնք կ’ազդեն անոր մտածողութեան, ձգտումներուն, արդիւնաբերութեան… այսինքն՝ ներկային եւ ապագային վրայ։

Հատորին մէջ ժամանակագրական կարգով տեղադրուած նիւթերը եթէ փորձենք ընդհանուր, լայն վերնագիրներու տակ տեղադրել, ըստ բովանդակութեան կը պարզուի հետեւեալ պատկերը.

1.- Հալէպի առեւտրական շրջանակի առնչուած նիւթեր

2.- Սուրիոյ առեւտրական շրջանակի առնչուած նիւթեր

3.- Տնտեսական գիտելիքներու առնչուած նիւթեր

4.- Չինաստանի առնչուած նիւթեր (բնականաբար առեւտրական)

5.- Հայաստան-Սուրիա տնտեսական առնչուածութեան յատուկ նիւթեր

6.- Սուրիա-Համաշխարհային առեւտուրի շրջանակներուն առնչուած նիւթեր

7.- Տնտեսական համագումարներուն ներկայացուած առաջադրանքներու եւ ակնկալութիւններու հետ աղերսուած նիւթեր…։

2006-2018 երկարող տարիներուն, Սուրիոյ տարածաշրջանին մէջ կայուն տնտեսական զարգացման հաւակնոտ պետական ծրագիրներէն եւ գործարար շրջանակներու նախաձեռնութիւններէն մինչեւ համաշխարհային տնտեսական տագնապ եւ անոր հետեւանքներու անդրադարձ, ապա տագնապալի եւ քաղաքական վերիվայրումներով շարունակուող ժամանակահատուած, որպէս սոսկ ժամանակագրութեան իմաստով նոյնիսկ հրապարակած նիւթեր, ինքնին արդէն ոչ միայն տնտեսական բնագաւառի եղելոյթը կը փաստագրեն, այլ հասարակական մտածողութեան կրած փոփոխութիւնները կը դրսեւորեն ինքնաբերաբար։

«Գործ եւ Գանձ» հատորը այս ժամանակահատուածի հիմնական բաղադրիչ երանգներէն մին կը ներկայացնէ: Ժամանակագրական կարգով տեղադրուած նիւթերու շարքը հանրային մտածողութեան տնտեսական բնագաւառի անդրադարձը կ’արտայայտէ անուղղակի կերպով որ սակայն չի կրնար վրիպիլ ուշադիր ընթերցողէն։ Ընկերութիւն- Տնտեսութիւն-Քաղաքականութիւն համախառն պատկերն է, որ մեր յուշաժապաւէնին վրայ կը տողանցէ հարազատ կերպով։

Հատորին մէջ տեղադրուած շուրջ 12 տարիներու ընթացքին «Գանձասար»ի Տնտեսական էջին մէջ լոյս տեսած այս նիւթերը, ակնարկները, երբեմն նոյնիսկ լրագրական կամ քարոզչական բնոյթի պարունակութեամբ, վստահ եմ որ ուշադրութեան կը հրաւիրեն մեր հաւաքական կեանքի տնտեսական բնագաւառը, զոր կ’ապրինք թերեւս սովորամոլութեամբ, սակայն ան ենթահողն է մեր բոլոր նախաձեռնութիւններուն։

Այս հատորին նիւթերը հարցերը տնտեսական ակնոցով դիտելու ճաշակ, գիտելիք, որակ եւ փորձ կը փոխանցեն մասնագիտական եւ հանրամատչելի ձեւով։

Հատորին մէջ ամփոփուած նիւթերուն ամբողջութիւնը փաստագրութիւնն է յատկապէս Միջին Արեւելքի մէջ հայ գործարարներու, հայ տնտեսական գործառնութեան, մտածողութեան զարգացման եւ անոր ներգործուն դերակատարութեան։

Աւելին, փաստագրութիւնը Սուրիա-Հայաստան տնտեսական համագործակցութեան հունաւորման մէջ նուաճուած փուլերուն, ակնկալութիւններուն եւ զարգացման հեռապատկերներուն, որոնք կրնան նպաստել նոր ժամանակներու մէջ Սուրիոյ եւ Հայաստանի բարեկամական յարաբերութիւններու ամրագրման՝ տնտեսական, ընկերային եւ քաղաքական լայն ենթահողին սուրիահայութեան բերած անփոխարինելի ներդրումով։

Անկախ տարածաշրջանի եւ միջազգային տնտեսութեան հետ առնչուած երեւոյթներու մատնանշումներէն, վերլուծումի եւ նախատեսումներու փորձերէն, առանձին շահեկանութեամբ կը ներկայանան տնտեսական գործառոյթներու մէջ գործածուած, սահմանումներու, եզրերու եւ միջազգային տնտեսական համախմբումներու ծանօթացման առնչուող յօդուածները, որոնք թէ՛ գործող առեւտրականներուն, թէ՛ երիտասարդ ձեռներէցներուն եւ առ հասարակ տնտեսական բնագաւառի հետ առնչուած գործարարներուն գիտելիքի օժանդակ աղբիւր կը հանդիսանան:

Հատորը կ’ընդգրկէ թղթադրամի անբնական աճի (inflation-ի), բաժնետոմսերու շուկայի (boursa-ի), վարկատոմսի (Credit card-ի), հաւաստագիրի (Letter if credit-ի), «Պիլտէրպըրկ» ակումբի «Պրիքս»ի, դրամանիշներու արժոյթի, ոսկիի, ուժանիւթի շուկայի յարաբերակցութեան առնչուող նիւթեր եւս:

Լեւոն Ետալեան մարդուն, գործարար առեւտրականին, համայնքային եւ հասարակական կեանքին բերած գործուն մասնակցութեամբ հարստացած, գիտութեամբ զինուած եւ պայծառատեսութեամբ համեմուած հայեացքն է, որ 168 վերնագիրներով կը ներկայացուի այս հատորին մէջ՝ պեղելով տնտեսագիտական նիւթերու շարք մը, որ այնքան ալ ուշադրութեան առարկայ չէ դարձած մեր հայ իրականութեան մէջ։ Այս հանգամանքով իսկ հայ մտքին համար աշխարհահայեացք ուրուագծելու,  գործի ասպարէզին մէջ ուղենշում կատարելու, յատուկ մօտեցումով,   զարգացման հրաւէր հանդիսանալու իւրայատկութիւն մը տալով այս հատորին։

Վերջապէս հատորին մէջ Հալէպի եւ Սուրիոյ առնչուած նիւթերը հայ սուրիացի գործարար մարդու Սուրիոյ տնտեսական բնագաւառի եւ ընդհանրապէս Սուրիոյ ընկերային հիւսուածքի մէկ անբաժան ու գործուն մասնիկը հանդիսանալու փաստարկներն են, որոնք կը յուշեն որպէս Սուրիական Հայրենիքի քաղաքացի մեր ունեցած դերակատարութեան մասին։

«Գանձասար»ի մէջ տնտեսական էջ յառաջացնելու խմբագրական տրամադրութեամբ, այդ էջին մէջ տնտեսական շահեկան նիւթերու ներկայացման յանձնառութեամբ, աւելի քան տասնեակ մը հայ մամուլին սովորաբար յաջորդաբար նիւթ մատակարարելու փորձով, այսօր այս տնտեսական իւրայատուկ հրատարակութիւնը յանձնուած է հայ գրասէր եւ ընթերցասէր հասարակութեան։

Վարձքդ կատա՛ր, պրն. Ետալեան։

Գրիգոր Տունկեան

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.