ԹՈՐՈՆԹՈՅԻ ՄԷՋ ՏԵՂԻ ՈՒՆԵՑԱՒ ՀՐԱՅՐ ՄԱՐՈՒԽԵԱՆԻ ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ՅՈՒՇ-ԵՐԵԿՈՅ

0

Կազմակերպութեամբ Թորոնթոյի ՀՅԴ «Սողոմոն Թէհլիրեան» կոմիտէութեան կազմակերպիչ յանձնախումբին, Ուրբաթ, 14 Սեպտեմբեր 2018-ին, երեկոյեան ժամը 8:00-ին, Հայ Երիտասարդական Կեդրոնի Համազգայինի թատերասրահէն ներս տեղի ունեցաւ Հրայր Մարուխեանի մահուան 20-ամեակին նուիրուած յուշ-երեկոյ, ներկայութեամբ՝ Գերաշնորհ Տէր Գեղարդ Ծ. Վրդ. Քիւսպէքեանի, ՀՅԴ Քանատայի ԿԿ-ի ներկայացուցիչին, «Ս. Թէհլիրեան» Կոմիտէի ներկայացուցիչին, ՍԴՀԿ-ի Թորոնթոյի Վարչութեան, Ս. Երրորդութիւն եկեղեցւոյ Ծխական Խորհուրդին, Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ Վարչութեան, Հայ Աւետարանական Համայնքի ներկայացուցիչներու, Ազգային երեսփոխաններու, թորոնթոհայ կազմակերպութիւններու եւ միութիւններու ներկայացուցիչներու, դաշնակցական ընկերներու, համակիրներու եւ մեծաթիւ հրաւիրեալներու:

Դրան մուտքին յայտագիրին հետ միասին ներկաներուն բաշխուեցան «Հայ դատի պայքարին եւ դէպի երկիր երթին դաշնակցական դրօշակիրը» խորագիրով գրքոյկներ: «Անկեղծ զինուոր»ի՝ ընկ. Հրայր Մարուխեանի վաստակին ու կեանքի կարեւոր փուլերուն մասին խօսքեր, վկայութիւններ եւ դամբանականներ ամփոփող վերոյիշեալ գրքոյկը պատրաստուած էր յանձնախումբի ընկերներուն ջանքերով:

Օրուան հանդիսավարներ՝ Բալիկ Ճապաղջուրեան խշուաճեան եւ Ռազմիկ Պէպէճեան, յուշ-երեկոն բացուած յայտարարեցին ՀՀ եւ Քանատայի քայլերգներով: Այնուհետեւ ներկաները մէկ վայրկեան յոտնկայս լռութեամբ յարգեցին յիշատակը ՀՅԴ-ի անզուգական ղեկավար ընկ. Հրայր Մարուխեանի:

Բալիկ Ճապաղջուրեան, բարի գալուստի խօսքէն ետք հրաւիրեց Ռազմիկ Պէպէճեանը կատարելու համար բացման խօսքը: Ճապաղջուրեան ըսաւ. «Ընկ. Հրայր Մարուխեան օժտուած էր մտաւորականի եւ քաղաքական գործիչի բարձր յատկութիւններով: Աստուածատուր ղեկավարի բոլոր յատկանիշներն ու շնորհները իր մօտ զարդարուած էին անընկճելի կամքով: Երիտասարդ տարիքէն աչքի ինկած էր իր քաղաքական վերլուծական անսահման տաղանդով: Վերջապէս ան բոլորին ծանօթ էր իր կազմակերպական անհատնում ընդունակութիւններով: Ահա թէ ինչո՛ւ ընկ. Հրայր Մարուխեան հանդիսացաւ դաշնակցութեան 25 տարուան առաջնորդը ու անոր բոլորանուէր եւ անմնացորդ նուիրեալը»: Ապա աւելցուց. «Հրայր Մարուխեանի անուան հետ ուղղակի աղերս ունի դաշնակցական գաղափարական սերնդափոխութեան գործընթացը: Իր մտքի թռիչքներուն արգասիքը կը հանդիսանան Հայ Դատի ի նպաստ քաղաքական լոպիինկի աշխուժացումը ու անոր ուժային պայքարի շղթայազերծումը: Հրայր Մարուխեանին ու իր սերնդակից գործընկերներուն կը պարտինք ՀՅԴ-ի կազմակերպական հզօրացումը, ինչպէս նաեւ հաւաքական մտածողութեան, հաւաքական ղեկավարման եւ հաւաքական պատասխանատուութեան սկզբունքներու մարմնաւորումը»: Ան իր խօսքը եզրափակելով ըսաւ. «Ընկ. Հրայր Մարուխեան իր կեանքով ու գործով շեշտադրեց Հայաստանն ու Սփիւռքը իրարմով ամբողջացնելու գաղափարն ու սկզբունքը: Ան գործեց այդ գիտակցութեամբ եւ իր շրջապատը համակեց այդ գաղափարով»:

Ապա,  Բալիկ Ճապաղջուրեան ներկայացուց Հրայր Մարուխեանի կենսագրական հիմնական տուեալները:

Ցուցադրուեցաւ «Մեծ հայը, դաշնակցականի ճառագայթող դէմքով» տեսերիզը, ուր մէկտեղուած էին Հրայր Մարուխեանի ելոյթներէն բաժիններ, որոնցմէ 1992-ին Հալէպի մէջ տեղի ունեցած ելոյթը առաջին անգամ կը սփռուէր: Տեսերիզը կ’ընդգրկէր նաեւ Հայաստանի մէջ տեղի ունեցած ժողովրդային յուղարկաւորութենէն պատկերներ, որոնք կու գային վկայելու Մարուխեանի յարգուած անձնաւորութիւն մը եւ քաղաքական ճանչցուած գործիչ մը ըլլալուն հանգամանքը՝ Հայաստանի բոլոր քաղաքական հոսանքներու ներկայացուցիչներուն կողմէ: Տեսերիզը բծախնդրօրէն եւ հմտութեամբ համադրած էր Գօգօ Պէպէճեան:

Հոյլ մը երիտասարդ նոր ուժեր, դաշնակցական պատանի-պարմանուհիներ՝ Հրակ Գարամարտեան, Լոռի Արամեան, Լոռի Պէրպէրեան, Նաթալի Ղազարեան եւ Ալիք Պապօղլեան, ասմունքեցին Վտարանդիի (Արամ Չարըգ) «Վիտոշի Բազէն» եւ «Դաշնակցութեան» քերթուածներէն, ինչպէս նաեւ Ռուբէն Զարդարեանի «Պահակները Արթուն Են» արձակ գրութենէն համադրում մը: Անոնք գրական խոր ընկալումով եւ արուեստի բարձր ճաշակով ներկաներուն սրտերը յուզումնախառն եւ ոգեւորիչ ապրումներով համակեցին: Յայտագիրին այս բաժինը համադրած ու պատրաստած էր Բէկի Աւընեան-Պապօղլեան:

Քանատայի Հայոց Թեմի Հայրապետական Ներկայացուցիչ Գերշ. Տ. Սուրէն Սրբ. Գաթարոյեանի Մարուխեանին առնչուող վկայութիւններն ու յուշերը ներկաներուն փոխանցուեցան տեսերիզով մը: Սրբազան հայրը ներկաները ողջունելէ ետք, խօսեցաւ զանազան առիթներով Հրայր Մարուխեանի հետ իր ունեցած հանդիպումներուն մասին: Անոնցմէ ամէնէն յատկանշականն էր հետեւեալը.

«Հրայր Մարուխեան Տէր Զօրէն Գամիշլի ճամբորդութեան ընթացքին, իրեն ընկերակցող յանձնախումբին հետ, ճանապարհային շինարարութեան համար փորուած հողերու կոյտին մէջ մեծ թիւով աճիւններ գտաւ. այդ աճիւնները կը վկայէին, որ 1915-ին հազարաւոր հայեր ջարդուելով իրենց մահկանացուն կնքած էին այնտեղ: Հրայր Մարուխեան Հալէպ վերադարձին ըսաւ. «Սրբազա՛ն, կը յանձրարարեմ, անպայմանօրէն, այդ բլրակին վրայ յուշարձան մը կանգնեցնել, որպէսզի օտարներ տեսնեն, զգան, ճանչնան թուրքին կատարած ոճիրը հայերուն նկատմամբ»: Ես արդարացի գտայ Հրայրին թելադրութիւնը եւ հետագային այնտեղ կառուցուեցաւ Մարկատէի մատուռը»:

Ապա բեմ բարձրացաւ այս առիթով Թորոնթօ հրաւիրուած, Արցախեան ազատագրական պայքարի ազատամարտիկ, ազգային, յեղափոխական եւ ռազմա-հայրենասիրական երգերու մեկնաբան Մկրտիչ Մկրտիչեան (Մակիչ): Ան «Քեռիի Յիշատակին» եւ «Ա՜խ, Հայրենիք» յեղափոխաշունչ երգերով, իր իւրայատուկ ձայնով եւ խոր ապրումներով հրապուրեց, յուզեց, միաժամանակ մեծ ոգեւորութիւն ստեղծեց: Երգեցողութեան դաշնամուրի նուագակցութեամբ կ’ընկերակցէր Վրէժ Ղազարեան:

Շարունակելով յայտագիրը, Ռազմիկ Պէպէճեան հակիրճ կենսագրական գիծերու ներկայացումէ ետք, բեմ հրաւիրեց օրուան բանախօս, հանրային-կուսակցական գործիչ Խաժակ Մկրտիչեանը:

Բանախօսը Հրայր Մարուխեանի Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան նորագոյն պատմութեան անկրկնելի ղեկավարներէն մէկը ըլլալը շեշտելէ ետք ըսաւ. «Ընկ. Հրայր Մարուխեանի առաջնորդութամբ Հայ Դատի աշխատանքները, ոչ միայն ծաւալի առումով ընդարձակուեցան, այլ անոնց հաղորդուեցաւ նոր որակ ու բովանդակութիւն: Քարոզչական ու ոգեկոչական աշխատանքերուն աւելցաւ քաղաքական ու լոպիստական նոր ճիգ: Հայ Դատի գրասենեակներ եւ յանձնախումբեր սկսան գործել Դաշնակցութեան կառոյցին կից: Վճռուած էր Հայ Դատին շուրջ ստեղծուած լռութեան պատը քանդել՝ քարոզչական, քաղաքական նաեւ ցուցական բոլոր միջոցներով»: Ապա ան խօսքը եզրափակեց ըսելով. «Սիրելի՛ ներկաներ, այսօր եւս հակադաշնակցական մոլուցքը չէ մարած, բայց քանի որ ունեցած ենք Հրայր Մարուխեանի նման մարտունակ ղեկավար, ինչպէս անցեալին ձախողած են Դաշնակցութիւնը պառակտելու բոլոր փորձերը, ես համոզուած եմ, որ Հրայր Մարուխեանի ոգիով Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը պիտի շարունակէ իր անխափան երթը»:

Հանդիսութիւնը փակուեցաւ ՀՅԴ-ի «Մշակ բանուոր» քայլերգով:

Յուշ-երեկոյի պաշտօնական հանդիսութենէն ետք, յայտագիրը շարունակուեցաւ Հայ կեդրոնի սրահէն ներս՝ ազգային-յեղափոխական երգերու խրախճանքով:

Խրախճանքին բացումը կատարեց հալէպահայ սիրուած երգիչ Սագօ Թաշճեան, ապա հրաւիրեց հերոս երգիչ, ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտ, ազատամարտիկ Մկրտիչ Մկրտիչեանը (Մակիչ): Անոնք փոխն ի փոխ երեկոյին մթնոլորտը խանդավառեցին ազգային-յեղափոխական երգերով: Մակիչ իւրաքանչիւր երգի սկիզբը իր պատումներով կ’ոգեւորէր ներկաները: ՔԵՄ-ականները շրջապատուած՝ դրօշակներ ծածանելով եւ միասնաբար երգելով առաւել եւս կը ճոխացնէին մթնոլորտը:

Աւելի քան 400 համակիրներ եւ դաշնակցական ընկերներ, ազգային վառ ապրումներով եւ մեծ խանդավառութեամբ ընկերակցեցան ազգային յեղափոխաշունչ երգերուն եւ անմոռանալի երեկոյով մը յիշատակեցին Հրայր Մարուխեանի ու իր ընկերներուն կեանքն ու վաստակը, վերակենդանացուցին ազգային-ազատագրական կռուի մեր հերոսները եւ Հայաստանի ու Հայ Դատի «անկեղծ զինուոր»ներու անմեռ յիշատակը:

Բէկի Աւընեան Պապօղլեան

 

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.