ԼԵՒՈՆ ԶԱՔԻ ԵՏԱԼԵԱՆԻ «ԳՈՐԾ ԵՒ ԳԱՆՁ» ԳԻՐՔԻ ՇՆՈՐՀԱՀԱՆԴԷՍ

0

Լիբանան, «Ազդակ».-Հովանաւորութեամբ Լիբանանի Հայոց թեմի առաջնորդ Նարեկ արք. Ալեէմէզեանին եւ կազմակերպութեամբ «Ազդակ» օրաթերթին Ուրբաթ, 28 Սեպտեմբերին, երեկոյեան ժամը 7:30-ին, «Ազդակ»-ի «Փիւնիկ» սրահին մէջ տեղի ունեցաւ Լեւոն Զաքի Ետալեանի «Գործ եւ գանձ» գիրքին շնորհահանդէսը:

Բացման խօսքը արտասանեց «Ազդակ»ի ապագայ լրագրողներէն Ռուբէն Խաչատուրեան, որ գոհունակութիւն յայտնեց ի տես այն իրողութեան, որ «Ազդակ»-ի մէջ լոյս տեսած յօդուածները հատորներու մէջ ամփոփուելով ի լոյս կ՛ընծայուին: Ապա ան ընդհանուր գիծերու մէջ անդրադարձաւ Լեւոն Զաքի Ետալեանի գիրքին, որուն մէջ տեղ գտած տնտեսական մօտեցումներուն ընդմէջէն լուսարձակի տակ կը բերուի սուրիական տնտեսական միջավայրը, որ նախքան պատերազմը զարգացման ընթացքով կ՛ուղղուէր դէպի ազատ պայմաններու մէջ գործարարութիւն: Ըստ անոր, հոն նաեւ կը ցոլայ Սուրիոյ եւ այլ երկիրներուն միջեւ եղած տնտեսական կապը, ինչպէս նաեւ անդրադարձ կը կատարուի միջազգային եւ յատկապէս եւրոպական առեւտրական միջավայրերուն, որոնց գծով փորձառութիւն ունի Ետալեան: Այս բոլորին կողքին Հայաստանի եւ Սուրիոյ միջեւ տնտեսական յարաբերութիւնները եւս լուսարձակի տակ կ՛առնուին:

Ռուբէն Խաչատուրեան ըսաւ, որ Լեւոն Զաքի Ետալեանի այս հատորը սփիւռքահայ տնտեսական միտքի զարգացման առումով նկատելի գրականութիւն մը կը յանձնէ ընթերցողին:

Գիրքը ներկայացուց Սիլվի Աբէլեան, որ ըսաւ, թէ «Գործ եւ գանձ» հատորին նիւթերը հեղինակին տնտեսագիտական բնոյթի յօդուածներն ու հարցազրոյցներն են, յանձնուած` «Գանձասար» շաբաթաթերթին եւ մասամբ ալ «Ազդակ» օրաթերթին, 2006-էն 2018 տարիներուն: Ըստ անոր, հեղինակը այս գրութիւններով փորձած է ներկայացնել ժամանակակից տնտեսագիտութեան հիմնահարցերը, տալ տնտեսական հիմնաւորումներ, անոնց ընդմէջէն քննարկած է տնտեսագիտութեան տեսական հասկացողութիւնները եւ համաշխարհային տնտեսութեան խնդիրները` մեկնելով իր փորձառութենէն եւ հիմնուած տնտեսական հայեցակարգին վրայ: Ան աւելցուց, որ գիրքին մէջ առանձնայատուկ բաժին յատկացուած է Սուրիոյ տնտեսական քաղաքականութեան ու իրավիճակին:

«Հատորի անբաժան յատկանիշը ինքնատպութիւնն է, որ ոչ թէ նպատակ է, այլ հետեւանք սեփական միջոցներով կեանքի սեփական զննումներու», ըսաւ Սիլվի Աբէլեան` նշելով, որ Լեւոն Զաքի Ետալեան ընթերցողներուն տրամադրութեան տակ կը դնէ գրութիւններ եւ խորհրդածութիւններ տնտեսական այնպիսի հարցերու մասին, որոնք պարզ մարդուն առօրեային եւս կրնան մաս կազմել` իր փաստերը հիմնելով իրական կեանքի տուեալներուն վրայ, որպէսզի տնտեսութեան հիմնական դրոյթները ընթերցողին համար դարձնէ կենդանի:

Ան աւելցուց, որ գիրքին հեղինակը քննարկման նիւթ դարձուցած է դրամական տնտեսութիւնները, միջազգային առեւտուրի հետեւանքները, հարստացման ու աղքատութեան հիմնահարցերը:

Ապա ջութակի վրայ նուագով հանդէս եկաւ Լուսի Ջամսարեան:

Անկէ ետք խօսք առաւ հատորին հեղինակը` Լեւոն Զաքի Ետալեան, որ ըսաւ, թէ 168 խորագրեալ նիւթերէն ընթերցողը կրնայ ընտրութիւն կատարել եւ կարդալ իր սրտին խօսող, հետաքրքրութիւններուն համապատասխան գրութիւններ, որոնց մէջ հաւանաբար շատեր գտնեն տնտեսական կեանքին եւ գործարարութեան վերաբերող տարբեր հարցումներու պատասխաններ, լուսաբանութիւններ: Ան դիտել տուաւ, որ յօդուածները ընդհանրապէս գրուած են արաբերէնով, ապա թարգմանուած են հայերէնի:

Ապա Լեւոն Զաքի Ետալեան նշեց, որ գիրքին մէջ նաեւ անդրադարձ կատարուած է տարբեր երկիրներու տնտեսութիւններուն, խօսեցաւ այն սկզբունքներուն մասին, զորս առեւտրական մը պէտք է որդեգրէ զանազան երկիրներու գործարարներուն հետ աշխատելու համար` տալով յատկապէս օրինակը Չինաստանին, որուն հետ կապեր հաստատելու եւ գործառնութիւններ ընելու առիթ ունեցած է: Ան պատմեց դրուագներ, որոնց լոյսին տակ ըսաւ, թէ գործարարը պէտք է փորձէ կարելի եղածին չափ շատ տեղեկութիւններ ունենալ դիմացինին մասին, գիտնալ անոր սովորութիւնները, աւանդութիւնները, մտայնութիւնը, որպէսզի աւելի դիւրասահ կապեր հաստատէ եւ լաւ գործընկերութիւն կատարէ:

Անդրադառնալով գիրքին անուանումին` «Գործ եւ գանձ», Լեւոն Զաքի Ետալեան ըսաւ, որ շատեր լաւ գործ ունին, սակայն երբեք չեն կրցած գանձին տիրանալ, ուրիշներ գանձին տիրացան առանց գործի` ժառանգելով, բայց կորսնցուցին, իսկ կարգ մը անձեր թէ՛ լաւ գործ ունէին եւ թէ՛ լաւ գանձ, սակայն ակամայ երկուքն ալ կորսնցուցին: Ապա ան յայտնեց, որ այս բոլորին պատասխանն է, որ կարելի է գտնել գիրքին մէջ, ատոր համար ալ գիրքը այդ խորագիրը կը կրէ:

Յաջորդ խօսք առնողը եղաւ ՀՅԴ Լիբանանի Կեդրոնական կոմիտէի ներկայացուցիչ, երեսփոխան Յակոբ Բագրատունի, որ ըսաւ, թէ մարդ ընդհանրապէս կը ճանչցուի իր գործով, իսկ այս պարագային Լեւոն Զաքի Ետալեանի գործը աւելի հեռու կ՛երթայ իր ունեցած անհատական ձեռնարկութենէն, կը դրսեւորուի «Գործ եւ գանձ» հատորով եւս: Ան դիտել տուաւ, որ հեղինակը երկար տարիներ չէ նստած ու չէ գրած, այլ աշխատած է, տքնած է, դժուարութիւններ ապրած է, տառապած է, յոգնած է, կորսնցուցած է, սակայն երբեք իր կորովը, ժպիտը, յոյսն ու լաւատեսութիւնը չէ կորսնցուցած, իր փորձառութիւնը յանձնած է մամուլին, ապա մէկտեղած է այս հատորին մէջ եւ դրած ընթերցողներուն տրամադրութեան տակ:

Յ. Բագրատունի հաստատեց, որ Լ. Ետալեանը Սուրիոյ մէջ անձնաւորութիւն մըն է, որ ճանչցուած ըլլալով հայկական միջավայրին մէջ, նոյնքան եւ թերեւս աւելի սուրիական, արաբական միջավայրին մէջ իբրեւ անհատ, որ առեւտուրի, գործարանային արուեստի իր փորձառութեամբ, արհեստագիտութեան իր հմտութեամբ, առեւտրական մարզի իր ծանօթութեամբ դրոշմ ունեցած է եւ հեղինակութիւն եղած է մարդոց մօտ, որ գան ու իրմէ տեսակէտներ առնեն, փորձառութենէն օգտուին իրենց յառաջիկայ գործերուն մէջ: Ան աւելցուց, որ Լ. Ետալեան գիրքին մէջ նաեւ արտայայտած է իր քաղաքական տեսակէտները, որոնք նաեւ բաց ճակատով, քաջաբար ներկայացուցած է Սուրիոյ պետական աւագանիին` միշտ փնտռուելով բոլորին կողմէ, որովհետեւ բոլորը գիտցած են, որ «հայ սուրիացի այս մարդը անհատական ասպարէզէն ու շահերէն անդին նաեւ Սուրիոյ պետական եւ ժողովուրդին շահերը առաջնահերթ նկատած է` հաստատելով, որ եթէ Սուրիան զօրաւոր ըլլայ, Սուրիոյ հայութիւնը զօրաւոր կ՛ըլլայ, իսկ սուրիահայութիւնը եթէ զօրաւոր ըլլայ, նաեւ Սուրիան զօրաւոր կ՛ըլլայ, եւ այս յարաբերակցութեան մէջ ան եղած է կամուրջը, օղակող եզրը Սուրիոյ պետական, տնտեսական մտածողութեան եւ Սուրիոյ հայութեան, Սուրիոյ հայ համայնքի գոյութեան պահպանման»: Ըստ երեսփոխան Բագրատունիի, սուրիահայ գործարարը նաեւ իր ներդրումը ունեցած է Սուրիոյ տնտեսութեան զարգացման մէջ, զարկ տուած է Հայաստան-Սուրիա տնտեսական համագործակցութեան` լաւապէս գիտակցելով երկու երկիրներուն համար ալ անոր կարեւորութեան:

Յակոբ Բագրատունի նաեւ խօսեցաւ Լեւոն Զաքի Ետալեան մարդուն մասին` պատմելով, որ երբ թրքական բեռնակառքերը Սուրիոյ մէջ գտնուող անոր գործարանը կը փոխադրէին Թուրքիա, ան կրկին քաջ էր, ժպտադէմ, լաւատես, կորովով` ըսելով, որ առաջին անգամ չէ, որ թուրքերը հայերուն ունեցուածքը կը խլեն, սակայն հայ ըլլալ կը նշանակէ այդ տարուածին հարիւրապատիկը վերադարձնել: Ըստ Բագրատունիի, այս մօտեցումը քաջ, անբարդոյթ, վճռակամ, թուրքին ճակատէն նայող եւ անոր հարուածին դիմաց աւելի գօտեպնդուող հայու նկարագրային լաւագոյն արտայայտութիւնն էր: Ան նաեւ աւելցուց, որ Լիբանանի մէջ Լեւոն Ետալեան բեռ չեղաւ, այլ իր կարգին օգնութեան ձեռք մեկնեց` միշտ լուռ, անձայն, անաղմուկ ու գաղտնի:

Յակոբ Բագրատունի նաեւ հաստատեց, որ իբրեւ գործատէր, Լ. Ետալեան անհատակեդրոն չէ, շահագործող չէ, իր սեփականը կառուցած է, սակայն հաւատացած է, որ իր սեփականը չ’ապրիր առանց հաւաքականին, որ Աստուծոյ կողմէ իրեն տրուած բարիքները եթէ միայն իրեն վերապահէ, անոնք չեն արգասաբերիր, իսկ եթէ անոնք տարածուին հաւաքական դաշտին մէջ, հոնկէ եկած բարիքներով կը բարեբերի թէ՛ ինք եւ թէ՛ հաւաքականութիւնը:

Աւարտին իր օրհնութեան խօսքը ուղղեց Նարեկ արք. Ալեէմէզեան, որ անդրադարձաւ ձեռքի ու մտքի գործին` դիտել տալով, թէ ձեռքի գործը պայմանաւորուած է ուղղամտութեամբ, իսկ մտքի գործը անպայմանօրէն կը պսակուի յաջողութեամբ, երբ ձեռքը կը գործէ քրտինքով եւ յաջողութիւնը կը կերտուի արդարութեամբ: Ան` վկայակոչելով Լեւոն Ետալեանի այն հաստատումը, որ յաջողութեան գաղտնիքը կազմակերպուած ըլլալն է, ըսաւ, որ երբ կազմակերպուած ենք ձեռքով եւ մտքով, արդէն մեր գործը անպայմանօրէն յաջողութեամբ կը պսակուի:

Իր գնահատանքը յայտնելով` սրբազանը հաստատեց, որ այս գիրքը ժամանակագրական վկայութիւն մըն է տնտեսական այն իրավիճակին, որուն մէջէն կ’անցնինք բոլորս: «Գիրքը նաեւ այլ առաւելութիւն ունի, որ բոլորս լաւատեսութեամբ կը լեցնէ. որքան ալ դժուար ըլլան պայմանները, ձեռներէց մարդը անպայմանօրէն ճար մը կը գտնէ` ո՛չ միայն անձնական յաջողութիւն արձանագրելու, այլ նաեւ այդ յաջողութենէն բաժին հանելու իր ազգին: Լեւոն Ետալեան Սուրիայէն մինչեւ Լիբանան եւ հեռաւոր ափեր գործով փաստած է, թէ գանձը բաժնելով աւելի կ’առատանայ», հաստատեց առաջնորդ սրբազան հայրը: Ան այս հատորը բնորոշեց իբրեւ սրտի գործ եւ գանձ` մաղթելով, որ Լեւոն Ետալեան շարունակէ գանձ ունենալ եւ զայն փոխանցել հայ ժողովուրդի զաւակներուն:

Աւարտին կատարուեցաւ գինեձօն, գիրքի մակագրութիւն եւ հիւրասիրութիւն:

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.