ՄԱՆԿԱՎԱՐԺԱՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ՊԱՏԳԱՄՆԵՐ. «ՃՇՄԱՐՏՈՒԹԻՒՆՆԵՐ ԿԵԱՆՔԻ ՀԱՄԱՐ»

0

Զ.- Երեխաներու նախադպրոցական կեանքի Ա. փուլին (1-3 տարեկան) կը նետուին առողջ դաստիարակութեան գլխաւոր խարիսխները։ Ծնողներ իրենց սիրով եւ հոգատարութեամբ երբ ապահովութիւն եւ ուրախութիւն կը ներշնչեն իրենց զաւակներուն, յարատեւօրէն կը քաջալերեն եւ կը դրուատեն անոնց դրական իրագործումները, անտարակոյս՝ անոնք կը դառնան քաջ, ինքնավստահ, ուղղամիտ եւ տոկուն նկարագիրներու տէր անհատականութիւններ։

Իսկ նախադպրոցական կեանքի Բ. փուլին (3-6 տարեկան), մանկապարտէզներու կամ ծաղկոցներու մէջ երեխաներ կը նախապատրաստուին կանոնաւոր եւ ծրագրուած ուսումնակրթութեան։ Այստեղ կը մշակուին փոքրահասակներու նախադրեալները, կազմակերպ ու նպատակասլաց խաղերու եւ փորձառական վարժութիւններու ընդէմէջէն կը զարգանան անոնց հմտութիւններն ու կարելիութիւնները։

Միջանկեալ՝ հարկ է կարեւորութեամբ ընդգծել, թէ երեխային մատուցուած գիտելիքներն ու առաջարկուած միջոցառումները համապատասխան պէտք է ըլլան անոր տարիքին, մտային եւ ֆիզիքական կարողութիւններուն, որովհետեւ մանկան ընդունակութիւններն ու շնորհները կը բարգաւաճին աստիճանաբար, այնպէս որ իւրաքանչիւր փուլ կը հիմնուի նախորդ փուլին վրայ, նաեւ կը դառնայ կամուրջ ու ենթահող յաջորդին։

Այսպէս՝ առողջ եւ նպատակասլաց դաստիարակութեամբ կ’ունենանք բարեկիրթ, ազնիւ եւ շնորհաշատ զաւակներ, որոնք արդիւնաւոր կերպով պիտի շարունակեն իրենց հետագայ ուսումնառութիւնը, յաջողութիւններ պիտի արձանագրեն կեանքի տարբեր բնագաւառներու մէջ ու պիտի նուաճեն բարձրագոյն դիրքեր։

Է.- Ծնողներ եւ հարազատներ առաւելագոյն հետաքրքրուողներն ու գլխաւոր ականատեսներն են երեխայի ֆիզիքական աճին եւ մտաւոր զարգացման։ Հայրեր ու մայրեր առաջին անդրադարձողները կ’ըլլան, երբ իրենց զաւակը բնականոն թափով չ’աճիր ու չի մեծնար։ Կարգ մը փոքրիկներ մարմնապէս կ’ուռճանան ու կը կազմաւորուին աւելի ուշ եւ ուսումնապէս կը յառաջդիմեն աւելի դանդաղ քան ընդհանրապէս իրենց հասակակիցները։ Սա կը նշանակէ, թէ խնդրոյ առարկայ փոքրիկը առողջական կամ հոգեմտաւոր անհարթութենէ կը տառապի եւ յատուկ ուշադրութեան ու հոգածութեան կը կարօտի։ Ուստի անհրաժեշտ է, որ ծնողներ փութան մասնագէտ բժիշկներու եւ հոգեբաններու օժանդակութեամբ ճշգրիտ ախտճանաչում կատարելու, ապա համապատասխան բուժումի ձեռնարկելու։

Հոգեբանական եւ մանկավարժական գիտութեանց մասնագէտներու համաձայն, առողջ երեխան իր կեանքի սկզբնական տարիներուն հանգրուանօրէն կը դրսեւորէ որոշակի կարողութիւններ եւ ընդունակութիւններ, ի վիճակի կ’ըլլայ կատարելու կարգ մը պարտականութիւններ, ինչպէս նաեւ ձեռք կը բերէ շարք մը էական վարժութիւններ, փորձառութիւններ ու հմտութիւններ, զորս կ’ամփոփենք հետեւեալ տողերով.-

1.- Երեքամսեայ ծծկեր երեխան դէմքը կը դարձնէ լոյսի ուղղութեամբ, աչքերը կը տարուբերէ բարձր ձայներու ի լուր, կը խնդայ, ձեռքերն ու ոտքերը կը շարժէ։

2.- Միամեայ փոքրիկը կը նստի առանց օգնութեան, կը սողայ ձեռքերուն եւ ոտքերուն վրայ, ոտքի կը կանգնի առանձնաբար, երէցներու ջանքերով ու քաջալերանքով կը թոթովէ կարգ մը բառեր։

3.- Կեանքի երկրորդ տարին բոլորած երեխան իրեն ծանօթ բառերով կը կազմէ նախադասութիւններ, խօսակցութեան ընթացքին կը գործածէ երկու-երեք կամ աւելի յաջորդական նախադասութիւններ, կը սկսկի ճանչնալ մարդիկ, իրեր եւ կը զատորոշէ զանոնք։ Տակաւին՝ սեղան կը նստի առանձին, կը ճաշակէ առանց մեծերու օժանդակութեան, կը զանազանէ մարմնի անդամները, ինչպէս՝ քիթը, բերանը, աչքերը, ականջները, ձեռքերը, ոտքերը եւայլն։

4.- Չորս տարեկան մանուկը հաճոյքով կը խաղայ տարեկից երեխաներու հետ, առանց յենակի հաւասարակշռութեամբ կը կանգնի մէկ ոտքի վրայ, անընդմէջ կը կատարէ հարցադրումներ՝ դրսեւորելով զանազան հետաքրքրութիւններ, կը զննէ ձեռքը ինկած առարկաները, կը զատորոշէ հիմնական գոյները։

5.- Հինգ տարեկան հասակին, երեխան կը խօսի յստակօրէն, կը հագուի առանձնաբար, կը գծէ երկրաչափական ձեւեր, օրինակ՝ շրջանակ, եռանկիւն, քառանկիւն եւայլն, կը ծանօթանայ թիւերու եւ կը համրէ 1-10 կամ աւելի։

Իսկ նախատեսուած ժամանակահանգրուաններուն՝ վերոնշեալ ընդունակութիւններն ու կարելիութիւնները չբացայայտելու պարագային, ծնողներ պէտք է կռահեն ու հետեւցնեն՝ թէ երեխան մարմնական, մտային կամ հոգեկան անհանգստութիւն մը կ’ապրի, զոր պէտք է անյապաղօրէն յայտնաբերել եւ դարմանել։

 

(Վերջ)

Խաչիկ Շահինեան

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.