ՍՈՒՐԻԱՀԱՅ ՀԱՅՐԵՆԱԴԱՐՁԻ ՅԻՇՈՂՈՒԹԵԱՆ ԷՋԵՐԷՆ

0

8 Մարտի առաւօտեան ժամը 7:00 էր, Կիներու Միջազգային Օրուան առաջին ժամերը ան կը յիշատակէր Երեւանէն Թիֆլիս ուղղուող հանրակառքին մէջ: Կիզիչ ու տաքուկ արեւը չէր ձգեր, որ քնոտ աչքերը փակուէին ու քնանար. աչքերը բա՛ց կ’երազէր, թէ ի՛նչ հաճելի արձակուրդ մը կը սպասէր իրեն Վրաստանի մայրաքաղաք Թիֆլիսի մէջ. որքա՜ն երկար սպասած էր այս արձակուրդին, որպէսզի վերագտնէր իր հոգեկան խաղաղութիւնը: Վերացական վարդագոյն երազներու մէջ էր, երբ շրջապտոյտի պատասխանատուն  խանգարեց զայն տխուր թեմայով մը` պտոյտի մասնակիցներուն ըսելով.

«Ժողովո՛ւրդ, կը տեսնէ՞ք այդ ջրամբարը. այդտեղ արդէն Ատրպէյճանի տարածքն է. ափսո՜ս, այս մասը իրենց դիպուկա…»: Պատասխանատուն կը շարունակէր խօսիլ, երբ որոշեց ականջակալները դնել ու երգ լսել, որպէսզի սպասուած արձակուրդը տխուր նիւթերով չսկսի: Պատերազմի նիւթերէն միշտ խուսափած էր, պատերազմի առաջին հինգ տարիներու ընթացքին ապրած էր Հալէպ, Քեսապ ու Լաթաքիա: երբ պատերազմի մագիլները հասան Հալէպ, վերադարձաւ հայրենի տուն` Քեսապ, առանց իմանալու, որ 21 Մարտ 2014-ին Քեսապի բոլոր բնակիչներուն հետ պիտի բռնէ գաղթի ճամբան դէպի Լաթաքիա: Այդ պատերազմը  երկար տարիներ արդէն խլած էր իր ժպիտն ու հոգեկան խաղաղութիւնը: Երեք տարի առաջ փոխադրուած էր Հայաստան, ու ժամանակը վէրքերը քիչ-քիչ կը բուժէր, իսկ հոգիին սպիները կը պահէր դրական ժպիտով մը: Երբեմն կը մտածէր, որ պատերազմը արիւնարբու թռչուն մըն էր, որ չէր կշտանար ո՛չ հայ զինուորի, ո՛չ հայ ժողովուրդի, ո՛չ սուրիահայութեան եւ ոչ ալ Սուրիոյ ժողովուրդի արիւնէն: Ամէն անգամ այս ժխտական մտածումներուն վերջ կու տար հօր բարի դէմքը ու խօսքը յիշելով. «Պապա՛, անվերջ բան չկայ, այսքան զգացական չեն ըլլար»:

Արձակուրդի ընթացքին վայելեց Թիֆլիսի խառն եւ ուրախ կեանքը, իսկ աւելի ուրախ էր` վայելելով Վրաստանի Մցխեթա քաղաքի հրաշալի բնութիւնը: Ան մանկութիւնն ու պատանեկութիւնը անցուցած էր Քեսապ, Քեսապի գեղեցիկ լեռներն ու բնութիւնը իրենց հետքը ձգած էին անոր անհատականութեան վրայ, գաղտնի սիրոյ պատմութիւն մը ծնած էր իր ու բնութեան միջեւ:

Արձակուրդը հասած էր աւարտին, կը վերադառնար իր նոր կառուցած բոյնը` Երեւան: Ճամբուն ընթացքին վարորդը տհաճ, կամ ինչպէս կողքը նստած ընկերուհին կ՛ըսէր` «անդուռ» ռուսերէն երգեր միացուցած էր, հանրակառքին կապոյտ ու կանաչ լոյսերն ու ռուսերէն երգերու շարքը եւս չէին թողուր, որ աչքերը փակէր ու քնանար:

Վարորդը յանկարծ անջատեց լոյսերն ու երգը.  մտածեց, որ վարորդը, իր միտքը կարդաց, երբ արձագանգեց. «Ժողովո՛ւրդ, յանկարծ հեռախօս չմիացնէք, թող լոյս չերեւայ»: Խուճապի մատնուած, հարցուց` «Ի՞նչ կայ». ընկերուհին խեղդուած ձայնով պատասխանեց` «Ջրամբարին դիմացն ենք…»:

Կը մտածէր նաեւ թռչունին մասին, երբ կողքը նստած ընկերուհին ըսաւ. «Տասը վայրկեանի ճամբայ էր ու խուճապի մատնուեցանք. սահմանը պահող զինուորները ինչպէ՞ս կը դիմանան». անոր պատասխանեց անկապ ժպիտով մը, չուզեց մանրամասնել ու պատմել: Քանի զինուոր ընկեր ունէր Սուրիա` ճակատի առաջին գիծերուն վրայ, չուզեց պատմել, թէ Քեսապ որքա՛ն մօտ էր ճակատի առաջին գիծերուն, ոչ ալ պատմեց, թէ ժպիտին ետեւը որքա՜ն ցաւ կը պահէր: Ընկերուհին իր կարգին մանրամասնութիւններ չպատմեց  իր ցաւին մասին. Ապրիլին տեղի ունեցած քառօրեայ պատերազմին անոր միակ եղբայրը Արցախ կը ծառայէր:

Տասը վայրկեանը անոր կը թուէր տասը օր, տասը ամիս, կը մտածէր, թէ որքա՜ն դժուար է ոմանց բացատրել, թէ Արարատի, հրապարակի շատրուաններու ու մայր Հայաստանի մօտ սիրուն նկարներ նկարուելով` իրաւունք չեն ունենար «ոչ հայրենասէր»  կոչելու շատերը եւ իրաւունք չեն ունենար հայրենասիրութեան դասեր տալու. որքա՜ն դժուար է բացատրել, թէ ինչո՛ւ սիրահարած է Հայաստանի ժողովուրդին, որ տարիներէ ի վեր կ’ապրի ազերիի զէնքի սպառնալիքին տակ` իր հայրենի սուրբ հողին վրայ: Այս խոր մտածումներուն մէջ էր, երբ դարձեալ յիշեց հօր բարի դէմքը, որ կ’ըսէր, «Պապա՛, այսքան զգացական չեն ըլլար»: Հայրը ամիսներ առաջ ժամանած էր Հայաստան, այդ պտոյտի ընթացքին հասկցած էր, որ հայրը իրմէ աւելի զգացական էր:

Հօրը ձայնը կը դողար, երբ կը խօսէր Սուրիոյ պատերազմին մասին, իսկ երբ պատահական ճամբուն բանակ ծառայող զինուորներու կը հանդիպէր, փայլուն ու հպարտ աչքերով կը նայէր անոնց ու առիթը բաց չէր թողուր անոնց հետ խօսելու. «Տղա՛ս, ո՞ւր կը ծառայես,  քաջ մնայ, կ’աղօթեմ, որ յաղթական ու անփորձանք տուն վերադառնաս»: Հօրը զգացական խորունկ աշխարհը նաեւ տեսաւ, երբ միասին այցելեցին Դրոյի շիրիմը` Ապարան:

Իսկ Արամ Մանուկեանի «փլատակ» տան մօտ հօր տխուր աչքերը տեսնելով` ինք հօրը ըսաւ. «Պապա՛, այսքան զգացական չեն ըլլար»:

Հասած էր Երեւան, ո՛չ ջրամբարի ճամբան, ոչ ալ իր մտածումները կրնային խլել իրմէ ուրախութիւնը, որ վերադարձած է տուն: Երեւանը իր նոր բոյնն էր, որ կառուցած էր զայն շիւղ-շիւղ, ծիծեռնակին նման` ամէն շիւղի  հետ իր հին բոյնը, քաղցրիկ Քեսապը յիշած էր ու կը յիշէ երբեմն ժպիտով, երբեմն թաց աչքերով. սակայն նոր տունը` Հայաստանը, իրեն նուիրած էր նոր ժպիտ, խաղաղ հոգի եւ նոր կեանք:

Քեզմով ինչպէ՞ս չհարբէր, Երեւա՛ն…

 

ՇԱՂԻԿ ԿԱՐՕ ՄԱՆՃԻԿԵԱՆ

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.