ԹԱՐԳՄԱՆՉԱՑԻ ԽՈՐՀՐԴԱԾՈՒԹԻՒՆՆԵՐ

0

Աւելի քան մէկ տարի է, որ որոշած եմ այս նիւթը գրել, սակայն ներեցէք ինծի, ես ուսուցչուհի եմ, հայերէնաւա՛նդ ուսուցչուհի եւ ճի՛շդ ասոր մասին պիտի խօսիմ։ Թարգմանչացը լաւ առիթ է, բայց նոյն ատեն հայերէնաւանդ ուսուցիչներուն ամենաճնշուած շրջանն է՝ բոլոր ազգային ու եկեղեցական տօներուն պէս, ըստ ընկալեալ սովորութեան։ Այս առումով կարելի է ըսել, որ Թարգմանչացը ձեւով մը մայրերու տօնին կը նմանի։ Չեմ գիտեր ինչո՛ւ, բայց փոխանակ նստելու ու վայելելու, մայրերու տօնին ամէնէն աւելի մայրերը կը հոգնին, այդպէս ալ Թարգմանչացին՝ հայերէնաւանդ ուսուցիչները։

Շատ չերկարեմ, ժամանակս իսկապէ՛ս նեղ է… Չէք պատկերացներ, թէ որքան դժուար է արագութեան ու դիմատետրի դարուն, հայ պատանիներուն համար պատրաստել Թարգմանչացի հետաքրքրական յայտագիր… Ուրեմն՝ անցնիմ նիւթիս, որպէսզի անկէ ետք պարպուիմ արտադպրոցական աշխատանքին։ Մօտ մէկուկէս տարի առաջ, ինծի պատեհութիւնը ընծայուեցաւ մասնակցելու Հայաստանի Կրթութեան ու Գիտութեան Նախարարութեան կազմակերպած ուսուցիչներու վերապատրաստման դասընթացքին։ Ինչ- ինչ պատճառներով, դասընթացքին միացայ կէսէն ետք՝ ունկնդիրի կարգավիճակով։ Առաջին օրը տատամսող քայլերով մտայ դասարան, ուր շատ մտերմիկ մթնոլորտ մը կը տիրէր։ Ինծի համար լուրջ մտատանջութիւն էր, թէ արդեօք երկու շաբաթ միասնաբար յատուկ մթնոլորտ ստեղծած այս խմբակը ինչպէ՞ս պիտի ընդունի զիս։ Քանի մը ծանօթ դէմքեր տեսնելով քաջալերուեցայ, բայց ջախջախիչ մեծամասնութիւնը օտար էր՝ առաջին դասապահուն․․․ նոյն օրը՝ երկրորդ դասապահուն, արդէն սկսած էինք մտերմանալ, իսկ երկու շաբթուան աւարտին գործընկեր- դասընկերուհիներէս բաժնուեցայ արցունքոտ աչքերով․․․

Ինչպէ՞ս ներկայացնեմ ձեզի կարճ ժամանակի մէջ հարազատութիւն բուրող այս խումբը… Աշխարհի չորս կողմէն եկած հայերէնաւանդ ուսուցչուհիներ (կար միայն մէկ ուսուցիչ), բոլորը հայրենիք եկած էին, շալկած իրենց ծանր բեռը՝ փնտռելով գոնէ քիչ մը քաջալերանք, ուղղում եւ լիցքաւորում։ Ծայրագոյն Արեւելքէն մինչեւ Ամերիկայի արեւմտեան ափերը կայ հայկական դպրոցներու եւ հայերէնաւանդ ուսուցիչներու անմիատարր, բայց իրարանման ցանց մը։ Ներկաներէն իւրաքանչիւրը գաղութ մը կը ներկայացնէր՝ իր հարցերով ու բարդութիւններով, բայց բոլորին ալ հոգն ու մտահոգութիւնը մէկ էր՝ քսանմէկերորդ դարու Սփիւռքին մէջ անմար պահել մայրենին։ Անոնցմէ ոմանք նոյնիսկ հայագիտական կրթութիւն չունէին, պարզապէս իրենց գաղութներու լաւ հայերէն գիտցողներն էին, բայց բոլորն ալ՝ անկախ իրենց պատրաստուածութեան աստիճանէն, եկած էին բան մը տանելու իրենց աշակերտներուն… Բոլորն ալ անխտիր առաջին դիրքի վրայ պայքարողներ էին…

Դժբախտաբար բոլորս ալ այսօր կը տառապինք նոյն դժուարութիւններէն։ Համաշխարհայնացումն ու արդիականացումը այն խրտուիլակներն են, որոնց հագցուցած ենք մեր թերացումի բոլոր պատրուակները, անշուշտ չմոռնաք բոլորին «սիրելի» «Սփիւռքը կը նահանջէ» եւ «Մեղայ Արարատին» յանկերգները, որոնք մեքենայացած ձեւով կը կրկնեն մեր խրտուիլակները։ Մեր իսկական դժբախտութիւնը համազգային մակարդակի անտարբերութիւնն է հայերէն լեզուի պահպանման եւ ուսուցման հանդէպ։ Չեմ փորձեր հոս  ու հոն կատարուած ջանքերը թերագնահատել, սակայն եկէք ընդունինք, որ այս հարցին արմատական լուծումներ չկան․․․ այդ ուղղութեամբ, կը թուի թէ աշխատողներ ալ չկան։ Հայերէն լեզուն ու անոր դասաւանդութիւնը մեր ազգային ռազմավարութեան սիւները պէտք չէ՞ որ ըլլան… Սփիւռքը հայաշունչ պահելու կա՞յ աւելի վստահելի երաշխիք, քան Մայրենին… Հայրենիքի մէջ կառավարութիւններ կը փոխուին, վարչակարգ, սահմանադրութիւն կը փոխուի, Հայաստան- Սփիւռք համագումարներ կը կազմակերպուին ու տակաւին կարգ մը գաղութներ, որոնցմէ մաս մը աշխարհագրականօրէն մօտ են Հայաստանի, չունին հայերէն դասաւանդող ամէնօրեայ դպրոցներ…

Նպատակս յոռետես պատկեր մը ներկայացնելը չէ, պարզապէս խորհրդածութիւններ են, որոնք միտքս կու գան Թարգմանչացի օրով, երբ Հայաստանի պետական այրերը ոչ միայն յաւուր պատշաճի, Օշական այցելելով գէթ վարդով մը չեն յիշեր օրուան հերոս հանճարը, աւելին՝ ֆրանսախօսութեան տենդէն բռնուած՝ այս ու այն «մատամ»ին հետ կը պարեն՝ եռագոյն գուլպայ հագած… Է՜հ, այս պատկերին առջեւ կ՚արժէ ըսել. «Մեղա՜յ… Երի՛ցս մեղայ Արարատին»…

Թարգմանչացի այս զգայացունց օրով, իմ խորին յարգանքս կը մատուցեմ Մաշտոցի հին ու նոր բոլոր հետեւորդներուն, բոլոր մինա՛կ պայքարող հայերէնաւանդ ուսուցիչներուն, որոնց ճիգերուն առջեւ կը խոնարհիմ եւ կը ներշնչուիմ անոնցմով։

 

Յուշիկ Ղազարեան

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.