ԿԻՐՕ ՄԱՆՈՅԵԱՆ. «ԻՐԱՆԻ ՄԷՋ ԳՈՅՈՒԹԻՒՆ ՈՒՆԻՆ ԽՄՈՐՈՒՄՆԵՐ, ՈՐՈՆՔ ԱՌՆՈՒԱԶՆ ՊԷՏՔ Է ՄՏԱՀՈԳԵՆ ՄԵԶ»

0

ՀՅԴ Հայ Դատի եւ քաղաքական հարցերու գրասենեակի ղեկավար Կիրօ Մանոյեան լրագրողներուն հետ զրոյցի ընթացքին, անդրադառնալով Իրանի հետ կապուած վերջին զարգացումներուն, ըսաւ.
«Իրանի հետ ԱՄՆ-ի հարցը, իսկապէս, մտահոգիչ է: Եւրոպական Միութիւնը (այսուհետեւ՝ ԵՄ) չի բաժներ այն պատժամիջոցները, զորս Միացեալ Նահանգներ կը կիրառէ Իրանի նկատմամբ»:

Անոր համաձայն, արդէն իսկ տեսանք, որ ԱՄՆ-ի նախագահի ազգային անվտանգութեան խորհրդականին տարածաշրջան այցելութեան նպատակներէն մէկն ալ տարածաշրջանի երկիրները զգուշացնելն էր, եւ այդպէս ալ պիտի շարունակուի:

Ըստ Մանոյեանի՝ Հայաստանի վրայ ճնշումները կը շարունակուին, որպէսզի Իրանի հետ յարաբերութիւնները նուազագոյնի հասնին, քանի որ ԱՄՆ-ն այդպէս որոշած է: «Իսկ թէ որքան արդար է ԱՄՆ-ի որոշումը՝ այլ հարց է, քանի որ եթէ ԵՄ-ը չի բաժներ ԱՄՆ-ի տեսակէտը, կը նշանակէ, որ Միացեալ Նահանգներ այդ որոշումը գոյացուցած է իր հաշիւներէն մեկնելով: ԱՄՆ-ի մէջ ժողովրդավար Կուսակցութեան վերընտրութիւնը կրնայ որոշ չափով ազդել այս ընթացքին վրայ ու այդ պատժամիջոցները մեղմացնել: Սակայն մինչ այդ այս հարցը մեզի համար մտահոգիչ է»,ըսաւ Մանոյեան:

Անոր խօսքով՝ կարելի չէ միաժամանակ գոհացնել ե՛ւ ԱՄՆ-ն, ե՛ւ շարունակել յարաբերութիւնները Իրանի հետ: Պէտք է բացատրական աշխատանք տարուի: Այս հարցով, ըստ Մանոյեանի, իր դերը կրնայ ունենալ ԱՄՆ-ի հայ համայնքը, որպէսզի տեղւոյն իշխանութիւններուն բացատրէ, որ Հայաստան շատ այլընտրանք չունի: Մանոյեան յայտնեց նաեւ, որ մենք տեսած ենք, թէ ինչպէս նախորդ տասնամեակի ընթացքին փորձ կատարուեցաւ Թուրքիոյ հետ յարաբերութիւնները բնականոն դարձնելու, բայց ատիկա չյաջողեցաւ: Ճիշդ է որ մեղաւորը Թուրքիան էր, բայց պատասխանատուութեան իր բաժինը ունի նաեւ ԱՄՆ-ն. «Երբ 10 տարի առաջ կարելիութիւն ունէին Թուրքիոյ վրայ աւելի շատ ճնշում բանեցնելու, հիմա այդ կարելիութիւնն ալ չունին: Այսօրուան Հայաստանին համար արտաքին աշխարհի հետ ցամաքային կապը կ՛իրականանայ միայն մեր երկու դրացիներուն՝ Վրաստանի եւ Իրանի միջոցով, ուստի Իրանի հետ պիտի շարունակենք մեր տնտեսական յարաբերութիւնները: Պարզ է, որ այս ընթացքին Հայաստան միշտ զգոյշ եղած է՝ ոչ միայն Իրանի հետ, այլ առհասարակ արտաքին յարաբերութիւններուն մէջ ընդհանրապէս, որպէսզի այնպէս մը չըլլայ, որ արտաքին յարաբերութիւնները ոեւէ մէկուն դէմ ուղղուած ըլլան. այդքանը առնուազն պէտք է բաւարարէ ԱՄՆ-ն»:

Մանոյեանի կարծիքով, այս պարագային ԵՄ-ի մօտեցումն ալ որոշ չափով կրնայ օգտակար ըլլալ, սակայն այդ ալ ուրիշ հարց է, քանի որ եւրոպական ընկերութիւնները, տակաւին քանի մը օր առաջ, Իրանի հետ ունէին տնտեսական յարաբերութիւններ, սակայն այսօր, այդ յարաբեռրութիւնները կը կասեցնեն, քանի որ անոնք բացասաբար կրնան ազդել ԱՄՆ-ի հետ իրենց յարաբերութիւններուն. «Իսկապէս բարդ է մեր վիճակը, սակայն մենք այլընտրանք ու տարբերակ չունինք, որուն համար ալ անհրաժեշտ է, որ շարունակենք ե՛ւ մեր տնտեսական յարաբերութիւնները սերտացնել Իրանի հետ, ե՛ւ բացատրական աշխատանք տանիլ ԱՄՆ-ի եւ ԵՄ-ի մօտ»:

Խօսելով ՀՀ վարչապետի պաշտօնակատար Նիկոլ Փաշինեանի այն յայտարարութեան մասին, թէ Հայաստան-Իրան սահմանը կրնայ գործնականապէս փակուիլ՝ Մանոյեան ըսաւ, որ այնքան ալ չէ հասկցած Փաշինեանի ըսածը: Մանոյեանի համաձայն, եթէ խօսքը երկկողմանի յարաբերութիւններուն մասին է, սահմանը գործնականապէս փակելու հարց չկայ, բայց եթէ խօսքը կը վերաբերի այն բանին, որ ԱՄՆ ռազմական գործողութիւններով կրնայ այդ յարաբերութիւնները անկարելի դարձնել, որը հաւանական չեմ գտներ առայժմ. «Երրորդ պետութիւններու կողմէ կրնայ Իրանի վրայով ինչ-որ բան չհասնիլ Հայաստան, բայց ուղղակի երկկողմանի յարաբերութիւններու պարագային, չեմ կարծեր, որ գործնականապէս բացասական դրսեւորում կ՛ըլլայ: Երրորդ պետութիւններու կողմէ հասնող հիմնական նիւթը քարիւղն է, իսկ մենք արդէն իսկ քարիւղ չենք գներ Իրանէն»:

Yerkir.am-ը Մանոյեանին հարցուց, թէ արդեօ՞ք Իրանի քաղաքականութիւնը փոխուած է Հայաստանի հանդէպ՝ նկատի առնելով 30 Հոկտեմներին Իսթանպուլի մէջ երեք երկիրներու՝ Իրանի, Թուրքիոյ եւ Ատրպէյճանի արտաքին գործոց նախարարներու հանդիպումն ու միատեղ յայտարարութիւնը: Մանոյանը ըսաւ, որ երեք պետութիւններու արտաքին գործոց նախարարներու յայտարարութեան մէջ խօսք չկայ ժողովուրդներու իրաւահաւասարութեան եւ ինքնորոշման իրաւունքին մասին. «Առաջին անգամ չէ, որ Իրան կողմ քուէարկած է Ղարաբաղի մօտեցումներուն կամ Ղարաբաղի շահերուն դէմ բանաձեւին, բայց ատիկա իրականութեան մէջ չէ դրսեւորուած Իրանի քաղաքականութեան մէջ: Այս պահուն այլ մտահոգությիւն կայ՝ ոչ թէ Իրանը՝ որպէս պետութիւն, իր կեցուածքը փոխած է, այլ Իրանի մէջ գոյութիւն ունին խմորումներ, որոնք առնուազն պէտք է մտահոգեն մեզ: Իրանի մէջ այսօր ոչ միայն Փանթուրքիստներն են, որ սկսած են խօսիլ Ղարաբաղի հարցին, իրաւունքներուն դէմ՝ փորձելով պաշտպանել Ատրպէյճանը: Ասիկա կը դրսեւորուի զանազան ձեւերով, եւ որքան ալ իշխանութիւններուն մէկ թեւը փորձէ առաջքը առնել նման նախաձեռնութիւններու, այդ խմորումները փաստօրէն գոյութիւն ունին Իրանի մէջ»:

Մանոյեանի խօսքով՝ այդ խմորումներուն առկայութեան պատճառներէն մէկն ալ կրնայ ըլլալ այն, որ այդ խմորումներու միջոցով ոմանք կը փափաքին Իրանի կառավարման համակարգին մէջ սիրաշահիլ Ատրպէյճանը, սակայն սա չի կրնար իրականանալ: Ըստ Մանոյեանի, Իրանի համար այնպիսի պայմաններու մէջ, երբ Ատրպէյճան ԱՄՆ-ի հետ ալ շատ սերտ յարաբերութիւններ ունի, Ատրպէյճանը սիրաշահիլը տրամաբանական չէ: «Ատրպէյճանի վարած քաղաքականութիւնը Իրանի շահերուն դէմ է, անոր համար ալ Իրանի կողմէ նման որեւէ քայլ չի կրնար այնքան շահագրգռել Ատրպէյճանը եւ մղել զինք որ փոխէ քաղաքական իր ուղղութիւնը: Ատրպէյճան կրնայ ցոյց տալ, որ գոհ է Իրանի նման քայլերէն, բայց Իրանի դէմ իր քաղաքականութիւնը չի փոխուիր: Մեզի համար մտահոգիչ ը Իրանի մէջ գոյութիւն ունեցող այդ խմորումներն են»:

Կիրօ Մանոյեան անդրադարձաւ նաեւ Իրանի հետ Հայաստանի վարած քաղաքականութեան՝ յայտնելով, որ չի կարծեր, թէ Հայաստանի կողմէ որեւէ անյստակութիւն գոյութիւն ունի:

Անոր խօսքով՝ հաւանաբար Հայաստանի մէջ տեղի ունեցած փոփոխութիւնները Իրանի իշխանութիւններուն համար այնքան ալ հասկնալի չէին, եւ այդ իմաստով աշխատանքներ ունինք կատարելու: «Մեր պարագային որոշ յստակեցումներու հարց կայ: Պէտք է պարզել, ոչ այնքան մեր ժողովուրդին, որքան մեր գործընկերներուն եւ դրացիներուն, որ Հայաստանի մէջ տեղի ունեցածը ինչ շարունակութիւն կրնայ ունենալ: Անհրաժեշտ է այդ վստահութիւնը ներշնչել մեր դրացիներուն՝ շեշտելով որ մեր երկրին մէջ տեղի ունեցող զարգացումները չեն նպատակադրեր մեր դրացիներուն եւ գործընկերներուն հետ յարաբերութիւնները վատթարացնել: Իսկ Իրանի հետ մեր յարաբերութիւնները, առհասարակ, սերտացումէն բացի, այլ ուղղութիւն չեն կրնար ունենալ»:

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.