ԱԿԱՄԱՅ ԲԱՂԴԱՏԱԿԱՆ

0

Ճամալ Խաշըքճի, անուն մը որ, ի՛նչ մեղքս պահեմ, մինչեւ հիմա լսած չէի, իսկ հիմա՝ ա՛լ կարծէք աշխարհիս երեսին ուրիշ անուն չէ մնացած… Միջազգային լրատուամիջոցներ լուրերու բացումը այս անունով կը կատարեն, թերթեր, համացանցային կայքէջեր ու ընկերային ցանցեր կը յորդին անոր նկարներով։ Ուր դառնաս նոր մանրամասնութիւն մը կայ, սպաննեցին, կտրտեցին, դեսպանատան բակը թաղեցին, չէ՛, հետերնին տոպրակներով տարին… Մէկը միւսէն աւելի ցնցող ու գարշելի բացայայտումներ, այլեւս մարդ կը վախնայ դիմատետրի էջը, կամ լուրերու կայան մը բանալէ:

Ոմանք Խաշըքճիին անհետացման ու սպաննութեան մասին ի՛նչ-ի՛նչ մեկնաբանութիւններ կ’ընեն, յատկապէս երբ կ’ոգեկոչեն անոր տեսակէտները սուրիական տագնապին շուրջ․ «Սուրիացի զինուորներ մորթելու կոչ ուղղողը․․․» կ’ըսեն, «Ինչ որ ցանես՝ այն կը հնձես» կ’ըսեն… Կը կրկնեմ, Խաշըքճիին ու անոր տեսակէտներուն մասին մինչ այդ ոչ մէկ բան գիտէի, բայց ա՛լ կրնա՞ս քարմային չհաւատալ…

Պատանի տարիքէս, յատուկ սէր ունեցած եմ հանդէպ ոստիկանական վէպերու, որոնք, ենթադրուած ոճրագործներուն կողքին, բացայայտած են բնաւորութեանս մէկ տկար կէտը․ որքան ալ վատ ըլլար ոճրագործը, երբ բացայայտուէր ու դատավարութեան անցկութեան մէջ գտնուէր, անպայմա՛ն սիրտս կը դողար ու տարօրինակ գութ մը կը շարժէր մէջս։ Այսպէս ալ հիմա, նոյնիսկ երբ կ’ընթերցեմ Խաշըքճիին արիւնարբու արտայայտութիւնները սուրիական բանակին հասցէին, ակամայ սիրտս կը ցաւի անոր մահուան համար։ Ի՛նչ ալ ըլլայ, կարելի չէ արդարացնել մարդը ողջ-ողջ կտրտելը։

Յիշեալ տագնապներուս կը յաջորդէ զգացումներու երկրորդ հոսք մը, երբ կը լսեմ ոճիրը բացայայտելու, թրքական կառավարութեան տենդագին բծախնդրութեան մասին։ Վա՛յ խնդամ, վա՛յ լամ… «Մեր երկրին մէջ այսպիսի դէպքեր ընդունելի չեն» կը սպառնայ պարոն Մուսոլինի, կը ներէ՛ք՝ պարոն Էրտողան։ Այնքան ջղային կը խօսէր, որ ինծի թուեցաւ, թէ ո՛ւր որ է՝ դէմքէն դիմակը պիտի իյնայ, եւ ինչե՜ր, ինչեր պիտի տեսնէ աշխարհը, կամ… Պիտի տեսնէ՞… Պիտի տեսնէ՞ Հրանդ Տինքը, որուն դատը աւելի քան տասը տարի է կախեալ կը մնայ այն երկրին մէջ, ուր «այսպիսի դէպքեր ընդունելի չեն»․․․ Պիտի տեսնէ՞… Ո՛չ, աշխարհը խուլ ու կոյր է հայութեան տառապանքին ի տես…

Ակամայ երկու պարագաներուն միջեւ բաղդատական կ’ընեմ։ Մէկ կողմէն ժողովուրդներուն միջեւ համերաշխութիւն քարոզող հայորդին, որուն միակ յանցանքը՝ ադամանդը խոզերուն առջեւ թափելն էր։ Ան ոճրագործին կոչ ուղղեց ճանչնալու իր անցեալը ու անոր հետ հաշտուելու։ Վարձատրուեցաւ գնդակահարուելով, իսկ իր դատը ցայսօր անլուծելի կը մնայ։ Միւս կողմէն ունինք ՏԱՀԵՇ-ին եւ վատահամբաւ Պեն Լատէնին  բանբերը, որ մինչեւ ականջները խրուած էր սեւ աշխատանքներու մէջ։ Կը կրկնեմ, վայրագօրէն մարդ մը մորթոտելն ու կտրտելը կարելի չէ արդարացնել՝ ի՛նչ ալ ըլլան անոր յանցանքները, բայց նաեւ արդարացուած չէ խաղաղութեան կոչ ուղղողը ամենայն պաղարիւնութեամբ սպաննել եւ անպատիժ մնալ։

 Լա՛ւ, թուրքը թուրք է, հապա աշխա՞րհը… Անձնական տկարութեանս կողքին, աս ալ հայկակա՛ն տկարութիւն մըն է․ աշխարհէն արդարութիւն կ’ակնկալենք, մարդկային արժէքներ քարոզող «քաղաքակիրթ» Արեւմուտքէն, այդ արժէքներուն գործնական դրսեւորումը կը հայցենք… Առնուազն բերանացի դատապարտում մը, բայց ի զուր…

Չէ՛, մեզի պէտք չէ աշխարհի «գութ»ը։ Կը բաւէ, որ մեր ազատ խօսքի նահատակները՝ ի թիւս անոնց Հրանդ Տինքը, իսկակա՛ն ազատ խօսքի մարտիրոսներ են… Թող դիմակաւորներու աշխարհը իր Խաշըքճին սգայ, եւ ես՝ երբ դիմատետրս թերթատեմ ու անոր նկարը տեսնեմ, գլուխս ճոճելով յաջորդ էջին անցնիմ։

Յուշիկ Ղազարեան

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.