ԽՈՀԵՐ

0

Սովորական օր մըն էր, կը քալէի սովորական ճամբայէս՝ Սիւլէյմանիէի մայր գիծէն, մինակ՝ ինչպէս միշտ ու մտածումներու մէջ խորացած։

Սակայն թոյլ չեմ տար որ սովորականութեան սահմանները հասնին մտածումներուս, որոնք յաճախ գունաւոր կ’ըլլան։ Երբեմն սեւ, երբեմն ճերմակ, երբեմն կարմիր… կարեւորը՝ միագոյն չեն, այլ գոյնզգոյն։

Այս անգամ կը մտածէի մարդկութեան մասին, թէ ո՞վ ենք մենք եւ ինչո՞ւ եկած ենք հոս։ Ուրկէ՞ եկած ենք, ո՞ւր կ’երթանք։ Այս աշխարհը, որ անցեալին ոչ մէկ շէնք ու սարք ունէր, այսօր լլկուած է անոնցմով։ Ինքնաշարժ մըն ալ կը սուրայ, երկրորդելու համար այս միտքս՝ որպէս փաստ անոր ճշմարտացիութեան։

Հասարակ այդ ինքնաշարժը ինքնին կազմուած է տասնեակ,- չըսելու համար հարիւրաւոր,- կտորներէ, որոնք եւս հարցադրումներ կը յառաջացնեն։ Մարդը  ինչպէ՞ս հասաւ այս զարգացումին։

Իսկ մարդը…

Մարդն ալ այդպէս է։ Օրկաններ, որոնք միլիոնաւոր բջիջներէ կազմուած են, իւրաքանչիւր բջիջ միլիոնաւոր նիւթերէ… Աստուա՛ծ իմ…

Իւրաքանչիւր օրկան կը թարմանայ մարմինին մէջ շրջող 6 լիթր արիւնով, որուն 1 միլլիմեթր քառակուսիին մէջ 5 միլիոն կարմիր գնդիկներ կան, այսինքն՝ 30 թրիլիոն կարմիր գնդիկ ամբողջ մարմնին մէջ։ Չմոռնա՛ք, միա՛յն կարմիր գնդիկի մասին խօսեցայ, արեան բաղադրիչներէն ՄԷԿԸ։ Արիւնը, որ մարդու մարմինին ՄԷԿ բաժինն է։

Ո՞վ ենք մենք, ինչպէ՞ս այս բոլորը։

Կարդացած եմ գիրքերու մէջ, թէ «ինչպէ՞ս կ’արտադրուին անոնք»։ Բայց իմ մտքինը այլ «ինչպէս» մըն էր։

Դուրս եկայ քիչ մը այդ մտածումներէն։ Նկատեցի, որ բաւական ճամբայ կտրած եմ։ Երկինքը կ’անձրեւէր։ Ուշադրութեամբ կը քալէի մայթէն, որուն քարերը ականուած էին։ Չէ՛, ձեր գիտցած սովորական ականը չէ։ Հալէպի մայթերուն կտրտուած քարերուն ընդերքը անձրեւոտ օրերուն ջուրով կը լեցուի, իսկ երբ անոր մէկ կողմը կոխելու ըլլաս, ջուրը կը հաւաքուի միւս կողմ ու…ցեխի շիթերը  չը՛փ՝ տաբատիդ կը ցատկեն։

Գոյութեան ու լինելութեան մասին հարցադրումներէն ետք, կ’արժէ աչք մը նետել այս քովէս անցնող-գացող արարածներուն ալ։ Վերջապէս, ըստ գիտութեան, բոլորս ալ կապիկէն վերջ աշխարհ եկած ենք, նոյն զարգացումին ենթակայ ենք (թէեւ կան բացառութիւններ։ Ոմանք նոյն տեղը մնացեր ու հարազատ բարեկամները դարձած են կապիկին, երբեմն ալ կը հանդիպիք ուրիշներու, որոնց չերեւցող կռնակը ուրիշ կենդանի մըն է… վստա՛հ՝ ոչ նապաստակը)։

Զիջելով «փրէսթիժ»էս, գլուխս վեր առի ու սկսայ մտածել այս մարդոց մասին։ Ո՞վ են ասոնք։ Ինչպիսի՞ կեանք կÿապրին։ Վստա՜հ իրենք ալ ինծի պէս դժուարութիւններ ունին,- Աստուած գիտէ,- թերեւս աւելի շատ։ Կÿորոշեմ դուրս գալ մտածումներէս եւ ականջ տալ անոնց՝ իմանալու թէ անոնք ինչպիսի՞ կեանք կÿապրին։ Տակաւին կը շարունակեմ քալել…։

Ահա առաջին պատկերը.

Երկու աղջիկ կեցած են, կ’անցնիմ իրենց քովէն եւ երկխօսութենէն բաժին մը քաղելով ճամբաս կը շարունակեմ.

– Նիհարցե՜ր ես, ինչ լաւ,- ըսաւ առաջինը ժպիտով։

– Հապա՜, 4 քիլօ իջայ երկու շաբթուան մէջ, բժիշկին այցելեցի, յատուկ դեղեր թելադրեց, անոնք կÿօգտագործեմ։

– Ի՞նչ դեղագիր է այդ, տո՛ւր ես ալ գործածեմ։

Վստահ չէի առաջինին ժպիտին անկեղծութենէն, բայց վստահ էի անոր «բարի» նախանձէն։ Իսկ երկրորդը՝ լսած էր այն, ինչ կ’ուզէր լսել, եւ արդար հպարտութեամբ,- չըսելու համար յոխորտանքով,- «հապա՜» մը ըսաւ։ Արդէն բաւական ճամբայ կտրած էի։ Ու ասկէ աւելի չÿարժեր մտածել այս անհեթեթ նիւթին մասին։ Նէ՜քսթ…

Երկու ծերունի կը տեսնեմ: Կարծէք թէ հայ են: Հեռուէն բ, ժ, ծ հնչիւնները կը լսեմ։ Անոնց  քովէն կÿանցնիմ: Այս անգամ երկխօսութիւն չկայ: Առաջինը երկրորդին առիթ չի տար խօսելու, նուազագոյնը՝ անցած ատենս: Կ’անցնիմ ու ականջիս կը դպչի. «Քահրապան եկա՛ւ ալ, լուացքը դրի: 2 օր է տեղը կեցեր էր։ Ինչու շնորհքով կու տա՞ն»։

Աս ալ տեսակ մը կը տառապէր։

Կա՛մ երկու ամբերէ աւելիին չէ մասնակցած, կա՛մ ալ լուացքը խաշ էր ու անկարելի էր զայն լուալը, թէկուզ հինգ ամբերով։

Նկատի առնելով, որ առաջուան «ոսկեզօծ» ելեկտրականութեան գիծը չմնաց։

Առօրեայ հոգ է այս մէկն ալ, զզուեր ենք: Նէ՜քսթ…

Կ’անցնիմ արհեստաւորի մը քովէն, որ կ’ապահովէ ամբողջ ճամբու մտածումիս նիւթը…

-Ի՞նչ պիտի հասցնենք, որ հասցնենք:

Է՜հ, անծանօ՛թ-սրտակից, առանց աչքերուս նայելու ինչպէ՞ս թափանցեցիր սրտիս խորքը։

Յիշեցի տառապանքս համալսարանի, գործի, դասի եւ ընկերային կեանքի միջեւ՝ իւրաքանչիւրը մէկ կողմէս բռնած կը քաշէ, ու ես նոյն տեղը կը մնամ։

Յիշեցի կիսամեակի ութը քննութիւններս, զորս պիտի յանձնեմ յաջորդաբար, երկու շաբթուան ընթացքին։

Յիշեցի աջի ու ձախի աւելորդ-պակաս անհրաժեշտ ու անպէտք ծախսերը։

Յիշեցի գիրքէ մը կարդացած մէկ նախադասութիւնս. «Օրը 24 ժամ է, իսկ ես 36-ի պէտք ունիմ»։

Արդեօք ես հասցուցա՞ծ եմ իր «չհասցուցածը», եթէ այո՛, գոնէ այդ մէկը մղիչ ուժ հանդիսանայ ինծի կեանքի այս անվերջ պայքարը շարունակելու համար։

Արդեօ՞ք հասցուցած եմ «իմ հասցուցածներս», թէ ինզինքս կը խաբեմ։

Արդեօ՞ք այդքան հեռու են «չհասցուցածներս»։

Կը հասնի՞նք այդ հասուն, հաստատուն, հասութաբեր իրավիճակին։ Հասանելի՞ է ան։

Մի՛ հարցներ։ Վազէ՛, աշխատէ՛, մի՛ կենար, կարեւորը՝ բան մը ըրէ։

Կը սթափիմ: West Cafe հասած եմ։ Թաղը դարձայ, դեղարան մտայ։ Մոռցած էի արդէն այդ բոլորը, «սովորականն» է տիրողը հիմա։

Քրիստ Խրոյեան

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.