ԱՆՏԱՐԲԵՐՈՒԹԻ՞ՒՆ, ԹԷ ԱՅԼԸՆՏՐԱՆՔԻ ԲԱՑԱԿԱՅՈՒԹԻՒՆ

0

Երբ լեզուն տեղի տուած է, տրամաբանութիւնը խախտած, երբ երկդիմի քաղաքականութիւնը իշխած է ու խիղճը մահաքունի մտած, երբ հորիզոնն է միգամած, կարեւորութեամբ ու ճակատաբաց պէտք է մատնանշենք յանցանքներն ու խոտոր համեմատուող երեւոյթները, որպէսզի չխեղճանանք։

Երբեմն դրական ու երբեմն ժխտական յարաբերութիւններու շուրջ գրուած սովորական տեսութիւն մը պէտք չէ ըլլայ մեր ստորագրութիւնը կրող գրութիւնը, ոչ ալ դէպքի կամ երեւոյթի մը անդրադարձ, այլ՝ պատմական հոլովոյթի մը յիշեցում։

Հայրս կ’ըսէր. «երբ կը լռես յանցանքին ի տես, յանցագործ կը դառնաս, իսկ երբ կ’արդարացնես զայն, ոճրագործ կը դառնաս»։

Քանի մը խօսքով փորձենք տալ բառարանային նկարագրութիւնը բառին եւ գաղափարին, լեզուաբանական ծուղակը կաղապարին։

Վերջապէս բոլորը բաղդատել եւ այդ բաղդատականէն հասնիլ վերջնական խմբագրութեան, որ պէտք է դառնայ արգասիքը կեանքի փորձառական հասունութեան։

«Ամէն տեղ որոնում է հայը ապաստան, բացի այն երկրից, որ կոչւում է Հայաստան։

Գնում է հայը՝ կնճիռը ճակատին, յոյզը սրտում»։

Մարգարէացած գրիչներ, դռնփակ նիստեր, վերջապէս անբասիր ու հայրենասէր փաղանգներ»։

Հայրենիքէն ներս ելեւէջներ, թեր ու դէմ կարծիքներ, սեւ ու սպիտակներ, յեղափոխականներ ու հսկաներ, հին երազներ, նոր սպասումներ։

Մեծ է գինովութիւնը, կը հետեւիմ բաց, բայց թաց աչքերով, խճճուած է քաղաքական հորիզոնը։ Թող այլեւս ոչ ոք ինքնախաբէութիւն փորձէ ընել եւ պատ ու կտուրներէն թելադրանքներ ու խրատներ բաշխել կամ այլամերժութեան գաղափար զարգացնէ։

«Ամէնից քիչ ունեցողին ունեցածն է, որ կարող են ամէնքն էլ ունենալ»։

Չափի զգացումի այս բացակայութիւնը եւ չափազանցութեան ներկայութիւնը ամէն բանի մէջ ակներեւ կը դարձնեն մարդկային հոգիին ամենախոր ծալքերը։ Դրական, շինարար գործը կը պահանջէ ձեռնհասութիւն, ճանաչողութիւն, փորձառութիւն եւ գիտութիւն,այլ խօսքով՝ քաղաքակրթութիւն։ Մարդիկ որքան որ ուզեն  պաշտպանուիլ, որքան որ ուզեն բազմաթիւ փաստեր բերել ու արդարացնել իրենց ըրածը, դարձեալ ճշմարտութիւնը պայծառ կերպով կը փայլի այդ քօղերուն տակ։

Ըսուած է չէ՞, որ պատմութիւնը ինքզինք կը կրկնէ, բայց տարբեր միջոցներով։ Անոր դէմ դնելը հրամայական է, որովհետեւ կ’ապրինք պատմական անկիւնադարձային ժամանակաշրջանի մը մէջ, ուր իրատեսութիւնը, բայց մանաւանդ քաջութիւնը եւ զոհաբերութեան ոգին պէտք է տիրեն։

Պատմութիւնը ունի ստիպող, պարտադրող ու յաճախ ճնշող հրահանգներ, սակայն ապագայի հանդէպ վստահութիւնը ինչպէ՞ս վերականգնել։

Այս բոլորը կը զարգանան ու պարարտ հող կը գտնեն բաւական աննպաստ պայմաններու մէջ։

Ահա թէ ինչո՛ւ ուժածին գաղափարը կը վերածուի պահեստային կաղապարի։ Հոս պէտք է գրիչը թաթխել կաղամարի ու արձանագրել փորձառութիւնը անցեալի։

Լայն վերնագիրով պէտք է բնութագրել ու յայտարարել, որ Աստուած փնտռելու խելացնոր եւ յուսահատ փորձերը մեզ հաւաքաբար չէ որ գլորեցին անաստուածութեան խորխորատը։

Հայրենասիրութեան զսպիչ ազդեցութիւնը առհասարակ պէտք չէ ուրանալ, բայց այլազանութեան ու տեսակէտներու տարբերութեան գործընթացը պէտք չէ նսեմացնել ու դարձնել հասարակ լեզուակռիւ։

Երկփեղկման ու անհաշտ բեւեռացումի այս վտանգաւոր ընթացքի շարունակութիւնը՝ ի հեճուկս լայնախոհութեան եւ հանդուրժողութեան կոչերուն, մեզ պիտի չպահեն անդունդի եզրին… այլ քայլ մըն ալ առջեւ պիտի հրեն։

Իսկ ահա երբ… դիմես, կը յոխորտայ ու կ’ըսէ, թէ ինք գիտէ։

Ու քանի որ գիտէ, ուստի գիտցածը կը բաւէ։

Արդիւնքը՝ մտքերու եւ կողմնորոշումներու ակնբախ քաոս մըն է։

Պարգեւ Աւագեան

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.