ԱԶԳԱՅԻՆ ՕՐՀՆԵՐԳԸ ԵՆԹԱԿԱՅ ՉԷ ՓՈՓՈԽՈՒԹԵԱՆ ԵՒ ՎԵՐՋ

0

Յանկարծ կ’իմանանք, որ անհասկնալի փութկոտութեամբ մը եւ դեռ որեւէ այլ փոփոխութիւններու չձեռնարկած՝ Հայաստանի իշխանական համակարգը հրապարակ իջած է Հայաստանի Հանրապետութեան օրհներգը փոխելու… Այո՛, սիրելիներ, ճիշդ լսեցիք. բազմաթիւ սերունդներու հաւատքով վճռահատուած ու հաստատագրուած եւ մեր ազգային միասնականութիւնը խորհրդանշող ազգային օրհներգը՝ «Մեր հայրենիք»ը այսօր յանկարծ ենթակայ է շնորհազրկման ձեր իսկ ընտրած խորհրդարանի ղեկավարութեան կողմէ: Եւ այս գործին նախաձեռնողը նոյնինքն Հայաստանի Ազգային ժողովի փոխնախագահ Ալեն Սիմոնեանն է, այսինքն՝ վարչապետ Փաշինեանով գլխաւորուած նոր վարչակարգի կեդրոնական դէմքերէն մին:
Իսկ ի՞նչ կը փորձէ իրագործել պրն. Սիմոնեան իր այս նախաձեռնութեամբ: Իր իսկ վկայութեամբ, ան կ’ուզէ «Մեր հայրենիք»ը «հանգստեան» կոչել՝ զայն յանձնելով պատմութեան զամբիւղին եւ զայն փոխարինելով Խորհրդային Հայաստանի «հիմն»ով (ինչպէս անուանակոչուած էր ան խորհրդային իշխանութեանց կողմէ)… Եւ քանի որ պրն. Սիմոնեան յայտնօրէն կ’անդրադառնայ, որ պոլշեւիկ իշխանութեան պատուէրով գրուած բանաստեղծ Սարմէնի բառերը ահաւոր բաներ կը պարունակեն «…ժողովրդոց սուրբ դաշինքով ստալինեա՜ն…», պրն. Սիմոնեան արագօրէն կ’առնէ յաջորդ քայլը… Անջատե՛լ խորհրդային «հիմն»ը իր սկզբնական բովանդակութենէն եւ Արամ Խաչատուրեանի երաժշտական նախագիծին հագցնել նոր բառեր՝ շղարշելով խորհրդային «հիմն»ին էութիւնը եւ ապակողմնորոշելով նոր օրերու հանրութիւնը:
Իսկ ինչո՞վ կը հիմնաւորուի, ըստ պրն. Սիմոնեանի, այս նոր «յեղափոխութիւն»ը…Պրն. Սիմոնեան հաւատացած է, որ ի տարբերութիւն «Մեր հայրենիք»ին՝ խորհրդային «հիմն»ը, որ բախտաւորուած է Արամ Խաչատուրեանի երաժշտական նախագիծով, կը վայելէ որակի շեշտակի առաւելութիւն մը: Ան կը կրէ հանճարի դրոշմը, հետեւաբար օրհներգը փոխելու այս նոր գաղափարը չի կրնար առարկելի ըլլալ: Այսինքն, սիրելինե՛ր, «յեղափոխական» այս քայլը հիմնաւորուած է զուտ գեղագիտակա՜ն պատճառաբանութեամբ եւ ոչ ուրիշ բանով:
Անշուշտ չի յիշատակուիր այն իրողութիւնը, որ «Մեր հայրենիք»ի դաշնաւորման հեղինակը Կոմիտասի հարազատ աշակերտ մեծանուն Բարսեղ Կանաչեանն է՝ հեղինա՛կը մեր ազգային կամաւորական քայլերգին՝ «Յառա՛ջ նահատակ»ին եւ բազմաթիւ այլ երաժշտական գոհարներու, եւ որ անոր երաժշտութիւնը ոչինչով կը զիջի Խաչատուրեանի ստեղծագործութեան: Չի յիշատակուիր այն փաստը, որ անոր բառերը հիմնուած են Միքայէլ Նալբանդեանի յեղափոխական երգի բառերուն վրայ: Չի յիշատակուիր այն պատմական ճշմարտութիւնը, որ մեր ազգային օրհներգը աւելի հին է, քան՝ մեր անկախ պետականութիւնը: Ան եղած է մեր ազատագրական շարժումին ակունքներուն վրայ, եւ որ անոր դարբնած ոգիէն է ծնած մեր անկախ պետականութեան հերոսական իրականութիւնը այսօր: Չի յիշատակուիր նաեւ այն, որ «Մեր Հայրենիք»ը (որպէս ազգային օրհներգ) սկզբնապէս օրինագրողը որեւէ պատահական խորհրդարան չէ, այլ մեր ժողովուրդը ի՛նք՝ իր սրտին ամէնէն անկապտելի խորերէն: Ո՛չ, չեն յիշատակուիր այս բոլորը, քանի որ այս անհեթեթ ոտնձգութեան ետին նոյն այլասերող գաղափարախօսութիւնն է, նոյն թշնամի՛ն, որ միամտօրէն կարծեց մեզմէ խլել մեր օրհներգը, մեր դրօշը, մեր զինանշանն ու մեր հայրենիքը եւ պաշտօնապէս թաղել այդ բոլորին պաշտպանութեան լծուած անկեղծ զինուորը՝ Հայ յեղափոխական դաշնակցութի՛ւնը: Վե՛րջ տուէք այս մոլորութեան, պրն. Սիմոնեա՛ն, դուք իրական գործեր ունիք ընելիք, եւ մեր ազգային խորհզրդանիշներու աղաւաղումը անոնցմէ մէկը չէ եւ չի կրնար ըլլալ:
Դուք, մենք եւ ամէն հայ խոնարհաբար պիտի լռէ եւ սորվի մեր Առաջին (եւ յաւիտենակա՛ն) Հանրապետութեան դարբիններէն: 1918-ին, երբ ծով արիւններու մէջէն ծնունդ առաւ մեր անկախութիւնը, մեր հիմնադիր հայրերը, որոնք ազգին իսկական յեղափոխականներն էին, առանց այլեւայլի իւրացուցին ժողովուրդին կողմէ վաղուց վճռուած «Մեր հայրենիք»ը՝ որպէս Հայաստանի Հանրապետութեան պաշտօնական օրհներգ: Ճաշա՞կը կը պակսէր իրենց նոր օրհներգի մը մասին մտածելու: Միթէ երաժշտական նրբազգացութենէ ողբալիօրէն զրկուա՞ծ էին մեր մեծերը: Չէի՞ն կրնար արդեօք գործի լծել իրենց ընկերները՝ Յովհաննէս Թումանեանը, Աւետիք Իսահակեանն ու Արմէն Տիգրանեանը նոր օրհներգի մը նախագիծը կեանքի կոչելու համար… Ո՛չ, պրն. Սիմոնեա՛ն, անոնք ընտրեցին այն, որ մեր ժողովուրդը ընտրած էր արդէն՝ յստակ, վճիտ, վճռակա՛ն…Եւ ոչ ոք, ոչ իսկ մէկ հոգի, մտքին ծայրէն անցուց առարկել անոր հարազատութեան:
Եւ, անշուշտ, իրենք ճի՛շդ էին: Մեր օրհներգը կրկին ու կրկին հրաշագործեց այն ոգին, որ մեզ պիտի առաջնորդէր ազատութեան եւ յաղթանակի: Ամենայն տեղ մահը մի է, մարդ մի անգամ պիտ մեռնի. բայց երանի, որ իւր ազգի ազատութեան կը զոհուի… Պրն. Սիմոնեա՛ն, 18 Փետրուար 1921-ին Երեւանի բանտին դիմաց գտնուող որբանոցի սաները՝ Հայոց Ցեղասպանութենէն ճողոպրած հայորդինե՛ր, խուռներամ սկսան երգել «Մեր հայրենիք»ը՝ առանց յստակ գիտնալու, թէ դուրսը ի՛նչ կը կատարուէր… Իսկ բանտի պոլշեւիկ տէրերը, որոնք նոր կացինահարումներու կը պատրաստուէին ի մտի ունենալով Յովհաննէս Քաջազնունին, Լեւոն Շանթը, Նիկոլ Աղբալեանը… եկան մեծ անակնկալի՝ կարծելով, որ ապստամբութեան ալիքը արդէն կը բախէր բանտին դռները, եւ այդ ողորմելիները դիմեցին խուճապահար փախուստի դէպի իրենց թուրք պաշտպաններուն գիրկը: «Մեր հայրենիք»ն էր, որ քշեց զիրենք դուրս: «Մեր հայրենիք»ն էր, որ տապալեց պոլշեւիկեան բանտին դռները: «Մեր հայրենիք»ն էր, որ ազատեց վարչապետ Քաջազնունին, խորհրդարանի նախագահ Լեւոն Շանթը եւ կրթութեան ու գիտութեան նախարար Նիկոլ Աղբալեանը, որոնք դեռ հարիւր տարի պիտի նետէին հիմքերը մեր անկախ պետականութեան…
Պէտք է ենթադրեմ, որ ազգային օրհներգին այս հսկայ կենսագրութիւնը ծանօթ չէ ձեզի: Դուք տակաւին իրազեկ չէք այն իրողութեան, որ Հայաստանի վերանկախացման առաջին տարեդարձին օրը աշխարհի բոլոր երկիրներուն մէջ Հայաստանի դեսպանները (ի տարբերութիւն մեր ժողովուրդին) դեռեւս գիտակ չէին օրհներգի բառերուն եւ մեր երեխաներն էին, որ իրենց ջինջ վանկերով լեցուցին տօնակատարութեանց սրահները: Այդպէս էր, քանի որ օրհներգը յաջողութեամբ յաղթահարած էր գերութ- եան տարիները ճզմելէ ետք քանի մը կայսրութիւններ, ներառեա՛լ Խորհրդային Միութիւնը:
Տեսէ՛ք, հինգ հանրապետութիւններու բովէն անցնելէ ետք, յեղափոխութեան դրօշակիրը հանդիսացող Ֆրանսան կը շարունակէ գուրգուրանքով պահպանել իր «Մարսէյէզ»ը: Ի՞նչ պատահեցաւ յանկարծ մեզի: Ի՞նչ բան յանկարծ դրդեց, որ որոշենք տապալել մեր ազգային օրհներգը՝ փոխանակ տապալելու մեր երկրի տնտեսութիւնը պատուհասող մենաշնորհային համակարգը…Եւ թախանձագին կը խնդրեմ, որ այս խաղէն դուրս պահէք մեծն Արամ Խաչատուրեանի անբասիր անունը: Ինք այդ «հիմն»ը չգրեց մեր ազգային օրհներգին որպէս հակաճառութիւն: Այդ հիմնը գրուեցաւ ողբերգական պայմաններու մէջ, երբ մեր ժողովուրդը կը փորձէր վերապրիլ իրեն պարտադրուած ստալինեան եղեռնի ծանր հետեւանքներուն կուրծք տալով:
Հիմա՝ իմ վերջին խօսքը ձեզի: Այս բոլորը ըսելէ ետք, ես տակաւին համոզուած եմ, որ դուք եւ ձեր ընկերները պիտի դադրեցնէք այս անորակելի արշաւը: Համոզուած եմ, քանի որ կը հաւատամ մեր էական միասնութեան: Բայց եթէ իրօք գայ այն ողբերգական օրը եւ ձեր նախաձեռնութիւնը, հաւաքական մեծ խելագարութեան մը մէջ, օրինական ուժ ստանայ, եւ օրհներգը վերստին տարագրուի մեր պետականութեան կեանքէն, գիտցէ՛ք, որ ան նորէն պիտի ապրի: Ան նորէն պիտի մնայ կանգուն եւ յաղթանակէ: Ան պիտի նորէն մեր հերոսուհի Սօսէի բառերով յաղթականօրէն հնչէ «ամէն օր եւ ամէն ժամ», մեր հայրենիքին եւ մեր հոգեկան հայրենիքին՝ Սփիւռքի մէջ, մղելով իր դարաւոր կռիւը ու ծաղր ու ծանակի մատնելով բոլոր շինծու «հիմն»երը, բոլոր անհարազատ խորհրդանիշները, տապալելով բոլոր տխմար դռներն ու վերստին ներս գալով: Ազգային օրհներգը վերատեսութեան ենթակայ չէ: Հեռո՛ւ կեցէք այս մոլորութենէն:

Կարօ Արմէնեան

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.