ԲՈՒՆ ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆ

0

Ա) Ի՞ՆՉ Է ԲՈՒՆ ԲԱՐԵԿԵՆԴԱՆԸ
Եկեղեցական իմաստով Մեծ Պահքին նախորդող Կիրակին կը կոչուի Բուն Բարեկենդան: Այդ օր առատ կերուխում տեղի կ’ունենայ:
Ժողովրդական բարբառներով՝ բարեկենդանք, բերդընտունք կը նշանակեն բարի, երջանիկ կեանք:
Բարեկենդանի օրերուն կը հանդիպինք բնութեան բերքն ու բարիքը շատցնելու, չար ուժերը չէզոքացնելու նպատակով կատարուող շարք մը ծէսերու:
Բ) ՍՈՎՈՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐ Ե ԱՒԱՆԴՈՒԹԻՒՆՆԵՐ
Բարկենդանը կը տօնուէր հայկական բոլոր գաւառներուն մէջ զանազան ձեւերով.-
Ա) Ուրախութեան արտայայտութիւն (զանազան խաղեր)
Բ) Կերուխում (ձմրան պաշարի մնացորդացի սպառում)
Գ) Դիմակ (ծպտում՝ տիրական ներկայութիւն դառնալու, ազատօրէն արտայայտուելու , համարձակօրէն խաղը խաղալու)
Հայաստանի զանազան շրջաններուն մէջ, երիտասարդները կը հաւաքուէին ու կ’ընտրէին իրենց ռէսը, գզիրը, փաշան, իշխանը կամ խանը, որ պէտք էր ըլլար սրամիտ եւ ստախօս անձ մը:
Այս անձին երեսը կը մրոտէին, գլխուն չաթալթագ կը դնէին, կռնակէն վար սաւան մը կը ձգէին, մէջքը թրիքէ կապոցներով կը սեղմէին, փորը դուրս ցցելով, ձեռքին կը տրուէր սրածայր ձող մը, որուն ծայրէն կը ծածանէին հնամենի լաթեր, ուսին կը դրուէր դիւրավառ խոտերու խուրձ մը: Խումբին մնացեալ անդամներն ալ ցնցոտիներ կը հագուէին ու կը մրոտէին իրենց երեսները:
Խումբով կ’երթային դրացի գիւղը, ուր իրենց կը սպասէր նոյն կազմով խումբ մը: Հազիւ հասնէին տաուլ-զուրնան կը սկսէր հնչել եւ անմիջապէս խաղի կ’անցնէին: Այս խաղը կը կոչուէր ղոշուն-ղոշուն կամ շահ-շահ: Պարտուող խումբին ռէսը էշը ծուռ կը նստէր եւ կը շրջէր: Այդ միջոցին կռնակին խոտին կրակ կու տային, կատակներով, հրմշտկելով էշը ու ռէսը փոսին մէջ կը ձգէին: Մինչ այդ, քահանան կը հասնէր, Աւետարանը կը կարդար, ռէսը ազատելու համար փրկագին կը պահանջէր, սակայն բոլորը վրան կը յարձակէին եւ լաւ մը կը ծեծէին զինք:
Կիներն ալ ունէին յատուկ խաղեր: Միջին տարիքի եւ աւելի մեծ տիկիններ լաթի կտորներէ Ֆալոսներ կը պատրաստէին: Մէջը բուրդ կամ մազ կը լեցնէին ու անոնցմով զիրար կը հարուածէին:
Ուրիշ շրջաններ պարան կը ցատկէին, թուրան կը խաղային պարանին ծայրը տրեխ մը կապէին, միւս ծայրէն մէկը կը բռնէր ու կը ճօճէր: Կիները կը ջանային պարանին վրայէն ցատկած միջոցին իրենց կօշիկին վրայ չկոխել:
Պահքի նախորդող օրը հարազատներով կը հաւաքուէին, կերուխում կ’ընէին, կ’ուրախանային, ուրախ եւ տխուր երգեր կ’երգէին, տաղեր կ’արտասանէին՝ յիշելով պանդխտութեան գացող հարազատները:
Խրախճանքի աւարտին հաւկիթ կ’ուտէին, որպէսզի նաեւ Զատիկին պահքը հաւկիթով քակէին: Աւարտին հետեւեալ բարեմաղթութիւնը կատարելով կը բաժնուէին իրարմէ.
«Շնորհաւոր Բարկենդան, բարով հասնինք Սուրբ Յարութեան»:

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.