ԶԱՏԿՈՒԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱԾՈՒԹԻՒՆ. ՄԵՐ ՅԱՐՈՒԹԵԱՆ ԱՒԵՏՈՒՄԸ

0

Յարգելի՛ ընթերցող,
Այս տարի, Ս. Յարութեան քարոզի կամ պատգամի փոխարէն փափաքեցայ փոքր խորհրդածութիւն մը կատարել՝ մամուլի բարեկամներուն համար, նուիրուած «Հայ Մամուլի Տարուան», իսկ զատկական պատգամը վերապահել եկեղեցւոյ հաւատացեալներուն:
Մտածումներս կը բանամ Աստուածաշունչ Մատեանի, Նոր Կտակարանի վերջին՝ Յայտնութեան գիրքի ողջոյնի բաժինէն քաղելով. «Շնորհք եւ խաղաղութիւն ձեզի … Յիսուս Քրիստոսէն, … որ մեռելներէն յարութիւն առնողներուն առաջինն է» (Յյտ 1.4-5): Իսկ ամբողջական հատուածը (նոյն 1.4-8) կ’առաջարկեմ, որ անպայման կարդաք՝ համապարփակ ըմբռնումի մը համար:
Այս տօնական առաւօտուն ենթադրենք որ ձեր բջիջայինին ճամբով ձեզի յղուած «նամակ» մը կ’աւետէ եւ կ’ապահովագրէ մահուան վրայ ձեր յաղթանակը՝ յարութիւնն ու սկիզբը նոր կեանքի մը: Անկասկած երկմտանքով պիտի ընդունիք նման լուր մը, յետոյ՝ օրուան ընթացքին, հաւանաբար, ձեր մերձաւորներէն եւս պիտի լսէք նոյնպիսի յայտարարութիւն մը՝ «Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց», ի վերջոյ՝ «խելահաս» կոչուած անձեր քիչ մը ծիծաղով ձեզի պիտի յայտնեն, որ եղածը նոր օրերու ընկերային լրատուամիջոցներու խաղերէն կամ կատակներէն մէկն է: Յաջորդ օր արդէն ձեր կեանքը պիտի շարունակէք «այնպէս ինչպէս որ էր», նախկին ընթացքով ու վիճակով, կարծէք ոչ մէկ բան պատահած կամ փոխուած ըլլար: Եւ այսպէս տարիներ, գուցէ նաեւ դարեր:
Առաջին դարուն ալ այսպէս ընդունեցին յարութեան աւետիսը՝ նոյնինքն Յիսուսի աշակերտները, երբ զարմանքէն ապշահար իւղաբեր կիները գերեզմանէն վերադառնալով աւետեցին, որ երեք օր առաջ խաչէն վար առնուած, թաղուած ու մահացած Մեծ Վարդապետը յարութիւն առած է, դուրս եկած է «վիմափոր» գերեզմանէն եւ ողջ-առողջ կ’ապրի: Առաքեալները «ցնդաբանութիւն համարեցին անոնց պատմածները եւ չհաւատացին» (Ղուկաս 24.11):
Սակայն, արդէն երրորդ հազարամեակն ըլլալով մարդկութիւնը իր մէջ ու իր հետ կը տանի յարութեան անբացատրելի խորհուրդը՝ մահացած մը կեանքին կը վերադառնայ եւ գերեզմանին մէջ կրկին չ’աւարտիր անոր «երկրորդ» կեանքն ալ. «գիտենք թէ Քրիստոս մեռելներէն յարութիւն առաւ եւ այսուհետեւ չի մեռնիր, այլեւս մահը չի կրնար անոր տիրել» (Հռոմայեցիներուն 6.9):
Նիւթական ու տրամաբանական կարծուած աշխարհին համար անհասկնալի այս իրականութիւնը ո՛չ միայն «պարզամիտ» հաւատացեալներու կեանքին նոր իմաստ ու արժէք տուաւ, այլեւ դարձաւ առանցքը նորոգուած կեանքի մը, ուր Տէր Յիսուսի յարութեամբ ծնաւ եւ ձեւակերպուեցաւ նոր մշակոյթ մը, քաղաքակրթութիւն մը, որ փոխակերպեց մարդը իր ներաշխարհով, մտածողութեամբ, իր ապրած աշխարհով, եւ յարութիւնը, հակառակ բոլոր ժամանակներու կասկածամիտ թերահաւատներուն, հաստատուեցաւ որպէս կեանք-մահ յարաբերակցութեան այլընտրանքային կամ տարբերակային հիմնական իրականութիւն:
Հին աշխարհի մտածողութեան մէջ յարութիւնը որպէս հետաքրքրական գաղափար, հմայող ու բաղձացուած երեւոյթ խորհուած էր, բայց ո՛չ ոք, բացարձակապէս, կրօնական կամ իմաստասիրական մեծերէն կամ առաջնորդներէն, իրապէս գերեզմանէն առ յաւէտ կրցած էր ետ վերադառնալ՝ ապրիլ, տեսնուիլ մարդոց՝ ճաշակել, շօշափել եւ բաց աչքով ու բերանով զրուցել անոնց հետ: Այս իմաստով անպատճառ կարդալ Քրիստոսն ու քրիստոնեաները հալածողին վկայութիւնը, որ աւելի քան հինգ հարիւր ականատեսի վկայութիւններն ու իր անձնական փորձառութիւնը կ’ամփոփէ (Ա. Կորնթացիներուն 15-րդ գլուխը լրիւ):
Աստուածաշունչի առաջին կտակին՝ հինին մէջ յարութեան գաղափարը առկայ է եւ աստիճանական զարգացում արձանագրած է: Այս վկայութիւններէն յիշենք, «երկրի հողին մէջ քնացողներէն շատեր պիտի արթըննան, ոմանք յաւիտենական կեանքի համար, ոմանք ալ նախատինքի ու յաւիտենական անարգանքի համար» (Դանիէլ 12.2) եւ «դուն գնա՛ մինչեւ վախճանը, վասն զի պիտի հանգչիս ու օրերուն վերջը քեզի շնորհուած տեղը պիտի կենաս» (Դն 12.13): Ուրիշ մը՝ «երկու օրէն մեզ պիտի կենդանացնէ, երրորդ օրը մեզ պիտի կանգնեցնէ ու Անոր առջեւ պիտի ապրինք» (Ովսիա 6.2) եւ «զանոնք գերեզմանին ձեռքէն պիտի փրկեմ, զանոնք մահուընէ պիտի ազատեմ» (Ովս 6.2): Աւելի բացայայտ կը կարդանք՝ «Քու մեռելներդ պիտի ողջանան: Մեռելներուդ մարմինները յարութիւն պիտի առնեն: Արթնցէ՛ք ու ցնծութեամբ երգեցէ՛ք, ո՜վ հողի մէջ բնակողներ, քանզի քու ցօղդ խոտերու ցօղ է: Երկիրը իր մեռելները դուրս պիտի նետէ» (Եսայի 26.19): Երբեմն յարութեան գաղափարը մարտահրաւէրներով նկարագրուած է՝ «կնոջմէ ծնած մարդը կարճ կեանք ունի», անդին՝ «Երանի՜ թէ մինչեւ Քու բարկութեանդ անցնիլը՝ գերեզմանին մէջ ծածկէիր ու պահէիր զիս: Ինծի ժամանակ մը որոշէիր ու ետքը զիս միտքդ բերէիր: Եթէ մարդը մեռնի պիտի կենդանանա՞յ արդեօք … պիտի կանչես ու ես Քեզի պատասխան պիտի տամ. Քու ձեռքերուդ գործը պիտի հաւնիս» (Յոբ 14.1,13-15), սակայն կեանքի ընթացքին յարութիւնը իրական հաւատքի վերածուած է՝ «վասն զի գիտեմ թէ իմ Փրկիչս ողջ է ու անիկա վերջին ժամանակը պիտի ելլէ երկրի վրայ … իմ մարմնովս Աստուած պիտի տեսնեմ» (Յոբ 19.25-27): Ուրեմն եբրայական մտքին համար յարութիւնը ժամանակներու վախճանին իրականանալիք խնդիր էր, նոյնիսկ Յիսուսի օրերուն եւ ամենամօտիկներուն համար (Յհ 11.24) եւ յետոյ (Գրծ 23.6-8):
Օծեալ Փրկիչին վերաբերող սաղմոսներէն կրնաք կարդալ յարութեան առնչուող Դաւիթի համոզումը, «որովհետեւ գիտեմ թէ զիս մեռելներու աշխարհին մէջ պիտի չձգես, եւ պիտի չթողուս որ Քու հաւատարիմ ծառայիդ մարմինը փտութիւն տեսնէ» (Սղ 16.10 համեմատել Գրծ 2.22-36) եւ «Դուն՝ որ բազմաթիւ նեղութիւններ ու չարչարանքներ կրել տուիր ինծի, կրկին պիտի կենդանացնես զիս, եւ վերստին երկրի խորերէն պիտի հանես զիս» (Սղ 71.20):
Հին Կտակարանը գործնապէս վերակենդանացման երեք դէպք կը յիշատակէ (կարդացէ՛ք Գ.Թգ 17.21-22, Դ.Թգ 4.34-35, 13.21): Աւետարանները արձանագրած են Յիսուսի ձեռքով կատարուած յարութեան երեք դէպք, որ ձեր ուշադրութեան կը յանձնեմ՝ Նայինի պատանիին յարութիւնը (Ղուկաս 7.14-15), Յայրոսի աղջկան յարութիւնը (Մարկոս 5.41) եւ մանաւանդ Ղազարոսի (չորս օր գերեզմանը պատանքուած մնալէ ետք) յարութիւնը (Յովհաննէս 11.43-44):
Նոր Կտակարանը, անկախ բոլոր տեսակի բարոյական ու ընկերային ուսուցումներէն կամ բացատրութիւններէն, ամբողջութեամբ հիմնուած է Յիսուս Քրիստոսի հրաշափառ յարութեան վրայ: Յարութեամբ այլեւս ամէն ինչ նոր է եւ անմահութեան յոյսը ամրագրուած է:
Այս առաւօտ յատկապէս, Յայտնութեան գիրքի հեղինակը ձեզ կ’ողջունէ Յարուցեալին շնորհքով եւ խաղաղութեամբ, բայց նոյն ատեն հիմնական յայտարարութիւն մը կը կատարէ՝ թէ Յիսուս Քրիստոս «մեռելներէն յարութիւն առնողներուն առաջինն է» (Յյտ 1.5): Այս արտայայտութեան կը հանդիպինք Առաքեալներու Գործերուն մէջ, Պօղոսի քարոզութեան ընթացքին՝ «Քրիստոս պիտի չարչարուէր, թէ՝ ինք առաջինը պիտի ըլլար որ մեռելներէն յարութիւն պիտի առնէր՝ փրկութեան լոյսը տալու համար այս ժողովուրդին եւ բոլոր ազգերուն» (Գրծ 26.23), յետոյ իր նամակներուն մէջ՝ «Ան է սկիզբը, որ անդրանիկ ծնունդն եղաւ՝ մեռելներէն, որպէսզի ինք առաջնութիւնն ունենայ ամէն, ամէ՛ն բանի մէջ» (Կողոսացիներուն 1.18, հմմտ. Հռ 8.29) կամ. «Քրիստոս արդարեւ մեռելներէն յարութիւն առած է, որպէս առաջին օրինակ մեռելներու յարութեան: Ինչպէս մարդով մը սկիզբ առաւ մահը, նոյնպէս մարդով մը սկիզբ կ’առնէ մեռելներու յարութիւնը: Ինչպէս Ադամէ ծնածները բոլորն ալ կը մեռնին, այնպէս ալ Քրիստոսէ ծնածները բոլորն ալ պիտի կենդանանան: Բայց իւրաքանչիւրը իր կարգին: Այժմ երախայրիքը՝ Քրիստոս, իսկ իր երկրորդ գալուստին՝ բոլոր իրեն պատկանողները» (Ա. Կր 15.20-23): Յայտնութեան խօսքը կը հաստատէ մէկ կողմէ Քրիստոսի յարութեան վաւերականութիւնը, ապա անոր առաջնային նշանակութիւնը, սակայն մեզի համար գոյութենական ու տրամաբանական ճշմարտութիւն մը կը բացայայտէ՝ թէ անոր հաւատացողներն ալ իրմէ ետք եւ յաջորդաբար յարութիւն եւ յաւիտենական կեանք պիտի ժառանգեն (կարդացէ՛ք Հռ 8.17,23-25):
Մեր յարութիւնը ապահովագրող սկզբունքը Տէրն է, որովհետեւ «Յիսուս Քրիստոս նո՛յնն է միշտ-երէկ, այսօր եւ յաւիտեան» (Եբր 13.8):
Այս մտածումներով իրարու փոխանցեցէ՛ք մեծագոյն աւետիսը՝ Քրիստոս յարեաւ ի մեռելոց. Ալէլուիա:

Աղօթք եւ օրհնութիւն՝
ՇԱՀԱՆ ԱՐՔ. ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ
Առաջնորդ Հայոց Բերիոյ Թեմին
Տօն Ս. Յարութեան
21 Ապրիլ 2019

Share.

Leave A Reply

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.