Ատրպատական, Ազգային Առաջնորդարան, Թաւրիզ- Ուրբաթ, 10 Յունիս 2022-ին երեկոյեան ժամը 5-ին, ձեռամբ Ատրպատականի Հայոց Թեմի Առաջնորդ Գերշ. Տ. Գրիգոր Արք. Չիֆթճեանի, պաշտօնական վերաբացումը կատարուեցաւ Ազգային առաջնորդարանի շքեղապէս բարեզարդուած եւ ամբողջովին վերանորոգուած «Ռոստոմ-
Գասպար» գրադարանին, որ կը գտնուի առաջնորդարանի շէնքին մէջ: Թաւրիզահայ համայնքին մէջ արդէն շուրջ 150 տարուան գոյութիւն ունեցող սոյն
գրադարանը անշուք եւ անհրապոյր ներկայութիւն էր, յատկապէս նոր սերունդի նորարարութիւններ փնտռող երիտասարդութեան համար: Ուստի անոր վերանորոգումը անհրաժեշտութիւն համարուեցաւ Թեմական խորհուրդի հայեցողութեամբ եւ ի կատար ածուեցաւ կարճ ժամանակահատուածի մը մէջ:
 
Բացման հանդիսաւոր արարողութեան առաջնորդ Սրբազան հօր հետ ներկայ գտնուեցան Արժ. Տ. Մարտիրոս Քհնյ. Ղուկասեան, ԻԻԽ-ի մէջ Թեհրանի եւ Հիւսիսային իրանահայութեան պատգամաւոր Արա Շահվերդեանը, Պատգամաւորական ժողովի եւ Թեմական Խորհոււրդի անդամները, թաւրիզահայ միութիւններու եւ Կազմակերպութիւններու ներկայացուցիչներ, Գրադարանի վարչութիւնը, թաւրիզահայ մտաւորականներ եւ գրասէր ու գրքասէր ժողովուրդ:
 
Մուտքի դրան ամրացուած բացման ժապաւէնը Աստուծոյ հրամանով հատելով, առաջնորդ սրբազանը եւ պատգամաւորը, ներկաներուն հետ միասին մուտք գործեցին
ընթերցասրահները: Գետնէն մինչեւ առաստաղ գրադարաններով պատուած երեք բաժանմունքներուն մէջ կանոնաւոր հերթականութեամբ շարուած էին մամուլի, գրականութեան, պատմաբանասիրութեան, բառարաններու, համայնագիտարաններու, արուեստի, գեղարուեստի, վէպերու, ինչպէս նաեւ օտար բազմաթիւ լեզուներով հրատարակուած գիրքերը:
 
Բացման խօսք արտասանեց Գրադարանի Վարչութեան ատենապետուհի Նայիրի Շահմուրադեան: Գրադարանի ամփոփ պատմականից բացի, ատենապետուհին շեշտեց անցեալ տարիներուն ընթացքին սոյն յարկին անշուք մնացած ըլլալը, որը ներկայիս այնքան արդիական ու հրապուրիչ դարձած է: Նայիրի Շահմուրադեան շնորհակալութիւն յայտնեց առաջնորդ Սրբազան հօր եւ Թեմական խորհուրդին, գրադարանը նախանձելի վիճակի հասցնելու համար. «Գրադարանները յատուկ կարեւորութիւն ունին յատկապէս մեր սփիւռքեան պայմաններուն մէջ, ուր առկայ է ոգիի սովը, քանզի այս յառաջադէմ աշխարհին մէջ երիտասարդութիւնը զրկուած է հոգեկան պահանջները գոհացնելու միջոցներէ: Թաւրիզի մէջ առաջին ընդհանրական գրադարանը հիմնուել է 1874-ին, ապա առաւել ճոխացել 1898-ին եւ 1900 թւին, երբ բոլոր գրադարանները միացուելով հիմնուել է մէկ ընդհանրական գրադարան: 1905-ին հիմնուել է «Վրէժ» գրադարանը, 1917-ին Թաւրիզի Կուլտուրական Միութեան գրադարանը, 1924-ին «Ռոստոմ» երիտասարդական գրադարանը, 1932-ին «Գասպար Յակոբեան» գրադարանը,
իսկ 1934 թուին բոլորը միատեղուելով, ստեղծել են «Ռոստոմ-Գասպար» ներկայի գրադարանը, շուրջ 16.000 հատոր գրքերով: Ներկայիս գրքերի թիւը անցել է արդէն 20.000-ի սահմանը, իսկ մամուլի բաժինը` 13.000, առաւել 300 հատոր օտարալեզու գրքեր: Աւելին, ՆՍՕՏՏ Արամ Ա. Կաթողիկոս Ատրապատականի Հայոց Թեմին տուած իր հովուապետական այցի ընթացքին, գրադարանին է նուիրել շուրջ 300 հատոր գիրք», ասաց Նայիրի Շահմուրադեանը, միաժամանակ շնորհակալութիւն յայտնելով նաեւ վարչութեան իր գործակիցներին, որոնք դժուարին պայմաններում շարունակել էին խնամք տանել գրադարանին: Ատենապետուհին նաեւ ուրախութեամբ ողջունեց նոր սերնդի մեծաթիւ ներկայութիւնը Գրադարանի վարչութեան կազմում, յուսադրելով ներկաներին, սոյն յարկի ապագայի նկատմամբ:
Սրբազան հայրը խօսք առնելով փառք ու գոհութիւն վերառաքեց առ Աստւած, որ թեմի երազներից մէկը իրականութիւն էր դարձել, «Ռոստոմ-Գասպար» գրադարանի վերանորոգմամբ, որը անցած Նոյեմբեր ամսից նորընտիր Թեմական խորհրդի հետ
նախածրագրումով, այսօր իր աւարտին էր հասել. «Մտքի այս օջախը ամբողջ հարիւր տարի եռուզեռի մէջ է եղել, ամենադժուարին պայմաններում պատրաստելով մտաւորականներ, որոնցից ոմանք անդենականում են, իսկ ուրիշներ մինչեւ այսօր շարունակում են պատնէշի վրայ մնալե, ասաց Սրբազանը, յիշելով յատկապէս Ռոստոմի եւ Գասպար Յակոբեանի անունները, որոնք հիմնադիրներն են համարւում սոյն գրադարանի, որոնց անունով էլ կնքուել էր այն:
 
Իր շնորհաւորանքի խօսքի հետ, Սրբազան հայրը շնորհակալութիւն յայտնեց նախ Թեմական Խորհրդին, ապա Իրանի Մշակոյթի պետական հիմնարկութեան, որոնք նիւթական միջոցները հայթայթել էին գրադարանի վերանորոգման երազը իրականութիւն դարձնելու: Սրբազան հայրը երախտագիտական յատուկ խօսք ուղղեց նաեւ նախկին թաւրիզահայ տէր եւ տիկին Ժոռա եւ Հելեն Մանուչարեաններին, որոնք իրենց ծնողաց եւ թեմիս Սբ. Շողակաթ եկեղեցու բարերար Սիմոն եւ Օդիլիա Մանուչարեանների յիշատակին, գրադարանի Գիտաժողովների դահլիճի վերանորոգման եւ կահաւորման բարերարներն էին հանդիսացել, ընդառաջելով իր առաջարկին. «Այս դահլիճի վերանորոգումը, որտեղ տեղի են ունենալու Թաւրիզի հայագիտական գիտաժողովները, որոնք ամէն տարի կատարում ենք մասնակցութեամբ աշխարհի տարբեր երկրներից ժամանող օտար հայագէտների, խորհրդանշական մեծ նշանակութիւն ունի: Բարերարութեան ոգու շարունակութիւնն ենք տեսնում տէր եւ տիկին Ժոռա եւ Հելեն Մանուչարեանների մէջ: Ի՞նչ տարողութեամբ էլ լինի, մարդիկ այս կեանքում կա՛մ բարերար են լինում եւ կամ երբեք չեն լինում: Տուածի չափը չէ՛ կարեւորը, այլ տալու ոգին: Իրենց ծնողներից ժառանգած բարերարութեան ոգին նրանք դրսեւորեցին միանգամ եւս, երբ նոյնիսկ Թաւրիզից հեռու են ապրում արդէն տարիներից ի վեր», ասաց Սրբազանը լաւագոյն բարեմաղթութիւններ յղելով ազնիւ բարերարներին:
Սրբազան հայրը իր գնահատանքը յայտնեց բոլոր աշխատողներին` որոնք իրենց կարելին ի գործ դրեցին լաւագոյնը մատուցելու մեր համայքին: Նրանց շարքին Սրբազանը յիշեց Գագիկ Յարութիւնեանին, Համլէթ Նազարբէգեանին, Մոսիկ
Ալեքսանեանին եւ այն օտար աշխատողներին, որոնք բծախնդիր աշխատանքով գլուխ բերեցին այս դժուարին աշխատանքը։
 
Վերջապէս, առաջնորդ Սրբազանը գրադարանների անցեալի եւ ներկայի կարեւորութեան անդրադարձ կատարեց, յիշելով իմաստուն խօսքեր աշխարհի մեծ մտածողներից, որոնք իրօք իմացել էին գրքի դաստիարակիչ արժէքը. «Գրադարանները
ինձ մարդ դարձրեցին: Ոմանք կարծում են, որ միայն բարձրագոյն ուսմամբ կամ վկա-յականներով պիտի մարդ դառնան: Դա արդէն վաճառականութեան վերածուել է ներկայ դարում: Սակայն ինքնաշխատութիւնը շատ աւելի որակ կը տայ մարդուն, քան պատերից կախուած իր վկայականները: Հաւատացէ՛ք, որ գրքերում շատ աւելի հարստութիւն կայ ամբարուած, քան մաքսանենգների կամ ծովահէնների կղզիներում, որտեղ կուտակում են իրենց ոսկեգանձերը: Դուք էլ նկատել էք վստահաբար, որ իսկապէս յաջողակ մարդիկ միշտ գրադարանով են զբաղուած, մինչ դատարկապորտ մարդիկ հեռատեսիլի պաստառից այս կողմ չեն գալիս: Ի վերջոյ, ճիշդ է որ Աստւած մէկ կեանք տուել է մեզանից իւրաքանչիւրին: Սակայն գիրք կարդացողը, վստահ եղէք, որ իր մահւանից առաջ հազար կեանք կ՛ապրի, իսկ գրքից հեռու մնացած մարդը` միայն մէկ կեանք», ասաց Սրբազանը, հրաւիրելով որ շաբաթուայ մէջ երկու անգամ, երբ գրադարանի դռները բացուեն, ժողովուրդը գայ եւ ընթերցասրահներում իր նախընտրած գրքերը կարդայ. «Գիրքը հայելի է. երբ սկսում ես կարդալ եւ այն սիրում
ես, նշանակում է, դրա բովանդակութիւնը արդէն քո հոգում կար եւ դու քեզ ես տեսնում դրա մէջ: Սակայն երբ չես ախորժում մի գրքից, նշանակում է, որ դա քո էութեան մաս չի՛ կազմում, խո՛րթ է քեզ համար», եզրակացրեց Սրբազանը, եւ քաջալերեց Գրադարանի վարչութեան անդամները, օգտակար հանդիսանալ բոլոր այցելուներին:
 
Աւարտին մի անակնկալ կատարելով, առաջնորդ Սրբազանը գնահատանք արտայայտեց թաւրիզահայ երեք անձերի, որոնք ազգային-եկեղեցական կեանքում իրենց ներդրումն են ունեցել աւելի քան 30 տարիներ: ,Կոմիտասե երգչախմբի երաժիշտ խմբավար Վարդան Վահրամեանին իր մօտ հրաւիրելով, Սրբազան հայրը յատուկ յուշանուէրով գնահատեց շուրջ 40 տարիներ անվճար կիրակնօրեայ պատարագներին խումբը ղեկավարելու եւ երգեհոնը նուագելու համար: Նոյնպէս, իր մօտ հրաւիրելով, Սրբազան հայրը բարձր գնահատեց Ազգային առաջնորդարանի աւելի քան 30 տարիների պաշտօնեաներ` տէր եւ տիկին Համլէթ եւ Ռիթա Նազարբէգեաններին, որոնք հաւատարմութեամμ եւ նոյնիսկ իրենց ժամից աւելի մնալով, անձնազոհութեամբ ծառայել էին թեմին: Յուշանուէրներ յանձնելով նրանց, Սրբազան հայր Թեմական
խորհրդի եւ անձնապէս իր լաւագոյն բարեմաղթութիւնները հաղորդեց:
 
ԻԻԽ-ում Թեհրանի եւ Հիւսիսային իրանահայութեան պատգամաւոր Արա Շահվերդեանը շնորհաւորանքի խօսքով ելոյթ ունեցաւ: Տեսնելով Գրադարանի շքեղապէս վերանորոգւած յարկը, նա իրօք երանելի համարեց Ատրպատականի հայերին, որոնք նման գանձ ունեն իրենց համայնքում: Քաջալերանքի խօսքեր ուղղեց պատգամաւորը Սրμազան հօր, Թեմական խորհրդին եւ μոլոր աշխատողներին, որոնց քրտինքը խառնուել էր այս մեծ գործի յաջողութեան: Իր խօսքի աւարտին, պատգամաւորը եւս գնահատական նւէրներ յանձնեց Վարդան Վահրամեանին, տէր եւ տիկին Համլէթ եւ Ռիթա Նազարբէգեաններին եւ Մօսիկ Ալեքսանեանին:
 
Խօսք առաւ Թեմական խորհրդի ատենապետ Գագիկ Ջորջեանը, շնորհաւորելով թեմի բոլոր զաւակներին, սոյն մեծ իրագործման առիթով: Նա շեշտեց ասելով, որ այս յարկը բոլորի սեփականութիւնն է, եւ ամէն ոք կարող է գալ ու օգտուել Գրադարանի ընձեռած բարիքներից: Թեմականի ատենապետը պետական Մշակութային հիմնարկութեան եւ անհատ բարերարներին շնորհակութիւն յայտնեց, այս գործի յաջողութեան իրենց անվերապահ օժանդակութիւնը ցուցաբերելու համար: Վերջապէս, նա իր շնորհակալութիւնը յայտնեց առաջնորդ Սրμազան հօր եւ Թեմական խորհրդի իր գործակիցներին, որոնց միասնական ջանքերի արդիւնք էր Գրադարանի հիմնովին վերանորոգութիւնը:
 
Եւրոպական չափանիշերով վերանորոգուած, սակայն իր հնավայր լինելու արժէքից ոչինչ չկորցրած գրադարանը ունի նաեւ թանգարանային մի անկիւն, որտեղ
տեղադրուել են գրադարանին առնչուած հնութիւններ: Աչքի է ընկնում հայերէն լեզուով մի հնաբոյր գրամեքենայ, որը պատկանել է ՀՅԴ Բիւրոյի առաջին կազմի անդամ եւ ազգային հասարակական գործիչ ու կրթական մշակ Յովնան Դաւթեանին: Թաւրիզի հայոց ազգային դպրոցներում պաշտօնավարած տարիներին 1891-ին եւ 1898 նա իր հետ է բերել այս գրամեքենան, որը նրա Ժընեւ մեկնումից յետոյ մնացել էր Թաւրիզի գրադարանում: Նոյն թանգարանային բաժնում են տեղադրուել նաեւ գրադարանի բոլոր հին կնիքները, որոնցմով կնքուել են նոյնիսկ առաջին գրքերը, որոնք նուիրուել էին սոյն գրադարանին:
 
Վերաբացման հանդիսութեան պաշտօնական բաժնից յետոյ, ներկաները հետաքրքրութեամբ շրջագայեցին գրադարանում, հիանալով կատարուած վերականգնողական աշխատանքներին: Գրադարանի վարչութեան անդամներ այս ուրախ առիթով հիւրասիրեցին բոլոր ներկաներին:
 
Հանդիսութեան ընթացքին եղան նուիրատուութիւններ կազմակերպութիւնների եւ միութիւնների, ինչպէս նաեւ անհատների միջոցով, որոնք իրենց քաջալերանքը յայտնեցին այս մեծ իրագործման առիթո վ: Շնորհաւորական անակնկալ ուղերձի ընթերցմամբ ելոյթ ունեցաւ Թաւրիզի «Ալիք» հաստատութեան անդամուհի Նայիրի Դիլանեան: Յատուկ յուշանուէրով, սոյն վերաբացման իրենց ուրախութիւնը յայտնեցին ՀՄԱԿ-ի Թաւրիզի մասնաճիւղի վարչութիւնը եւ անդամները:
 
Յայտնենք, որ բացման հանդիսութիւնից մէկ օր առաջ, Գրադարանի վարչութիւնը հանդիպում ունեցաւ Սրμազան հօր եւ Թեմական խորհրդի հետ, պաշտօնապէս ստանձնելով վերանորոգեալ Գրադարանի բանալիները, եւ ծրագրելով յաջորդ օրուայ բացման հանդիսութեան կարգը: