Երիտասարդներու Եւ Սիրոյ Բարեխօս` Ս. Սարգիս Զօրավար

0

Զօ­րա­վար Սուրբ Սար­գիս, ըստ աւան­դու­թեան` քրիս­տո­ն­է­ա­կան հա­ւատ­քի հա­մար նա­հա­տակ­ուած եւ սր­բա­դաս­ուած մեծ վկայ:

Ներ­սէս Շնոր­հա­լի կազ­մած վար­քագ­րութ­եան մէջ Սուրբ Սար­գի­սը կը հա­մար­է Կե­սար­իոյ հռո­մ­է­ա­կան զօ­րա­վար, որ խու­սա­փե­լով Հուլ­ի­ա­նոս Ու­րա­ցող կայ­սեր (361-363) հա­լա­ծան­քէն, ապաս­տա­նած է նախ Հա­յոց Ար­շակ Բ. ար­քա­յին մօտ, ապա վեր­ջի­նիս խորհր­դով ան­ցած Պարս­կաս­տան, եւ կարգ­ուած Շա­պուհ Բ.-ի զօ­րահ­րա­մա­նա­տար:

Զօ­րա­կան­նե­րէն շա­տեր տես­նե­լով փայ­լուն զօ­րա­վա­րի բա­րե­պաշ­տու­թիւնն ու վար­քով վկայ­ուած նուի­րու­մը առ Աստ­ուած եւ անոր աղօթք­նե­րով Տի­րոջ գոր­ծած հրաշք­նե­րը,  կը հրա­ժա­րէ­ին հե­թա­նո­սու­թե­նէն եւ կը դառ­նա­յին քրիս­տոն­եայ:

Սա­կայն Շա­պու­հը անոնց­մէ կը պա­հան­ջէ կրա­կը պաշ­տել  եւ զոհ մա­տու­ցել: Զօ­րա­վա­րը ան­մի­ջա­պէս կը մեր­ժէ` ըսե­լով. «Երկր­պա­գե­լի է մէկ Աստ­ուած` Ամե­նա­սուրբ Եր­րոր­դու­թիւնը, որ ստեղ­ծած է եր­կինքն ու եր­կի­րը: Իսկ կրա­կը կամ կուռ­քե­րը ի բնէ աստ­ուած­ներ չեն, հո­ղե­ղէն մար­դը զա­նոնք կր­նայ փճաց­նել»: Այդ խօս­քե­րէն ետք Ս. Սար­գիս կը կոր­ծա­նէ բա­գի­նը:

Տեղ­ւոն ժո­ղո­վուր­դը զայ­րա­ցած կը յար­ձա­կի Ս. Սար­գի­սին եւ անոր որդի­ին` Մար­տի­րո­սին վրայ: Նա­հա­տա­կու­թեան առա­ջին պսա­կը կ՛ըն­դու­նի անոր որ­դին` Մար­տի­րո­սը: Զօ­րա­վա­րը շու­տով կը ձե­բա­կալ­ուի` պարս­կա­կան զի­նուոր­նե­րու մէջ քրիս­տո­նէ­ու­թիւն տա­րա­ծե­լու մե­ղադ­րան­քով եւ հաս­տատ մնա­լով իր հա­ւատ­քին վրայ` կը գըլ­խատ­ուի: Նա­հա­տա­կու­թե­նէն ետք  Ս. Սար­գի­սի մար­մի­նին վրայ լոյս կը ծա­գի: Քրիս­տո­ն­է­ա­կան հա­ւատ­քի հա­մար կը նա­հա­տակ­ուին նա­եւ Ս. Սար­գի­սին հա­ւա­տա­րիմ տասն­չորս զի­նուոր­նե­րը:

Սուրբ Սար­գիս նա­հա­տակ­ուե­լէ առաջ աղօ­թած է.

«Ո՜վ Տէր, Քրիս­տոս Աստ­ուած իմ, անոնք, որոնք կը յի­շեն իմ անունս իրենց նե­ղու­թեան մէջ եւ կը կա­տա­րեն իմ նա­հա­տա­կու­թեանս յի­շա­տա­կը ուխ­տով եւ Պա­տա­րա­գով, ինչ որ ու­զեն Քեզ­մէ, լսէ անոնց եւ շնոր­հէ անոնց խնդ­րան­քը»:

Այն ատեն եր­կին­քէն ձայն մը կը լս­ուի, որ  կ՛ըսէ.

 «Պի­տի տամ քու խնդ­րածդ եւ պի­տի կա­տա­րեմ աղա­չանքդ. իսկ դուն եկուր վա­յե­լէ քե­զի հա­մար պատ­րաստ­ուած բա­րիք­նե­րը»:

(Մարզուանցի, էջ 123 Բ. սիւնակ)

Մես­րոպ Մաշ­տոց Սուրբ Սար­գի­սի մա­սունք­նե­րը փո­խադ­րած է Հա­յաս­տան, ամ­փո­փած Կար­բի աւա­նին մէջ, իսկ Դա­գա դաշ­տին մէջ` հիմ­նած Սուրբ Սար­գիս անու­նով եր­կու եկե­ղե­ցի: Հե­տա­գայ դա­րե­րուն Սուրբ Սար­գի­սի անու­նով եկե­ղե­ցի­ներ հիմն­ուած են Հա­յաս­տա­նի բազ­մա­թիւ բնա­կա­վայ­րե­րուն մէջ, անոր պաշ­տա­մուն­քը մեծ տա­րա­ծում ստա­ցած է հա­յե­րուն մօտ: Սուրբ Սար­գի­սին կը վե­րագր­ուին նա­եւ նա­խաք­րիս­տո­ն­է­ա­կան կարգ մը պաշ­տա­մունք­ներ:

Ար­ուես­տի մէջ, յատ­կա­պէս ման­րան­կար­չու­թեան մէջ, Սուրբ Սար­գի­սը պատ­կեր­ուած է արա­գա­վազ եւ ճեր­մակ նժոյ­գի վրայ արի ու գե­ղե­ցիկ տղա­մար­դու կեր­պա­րան­քով, յա­ճախ վի­շա­պօ­ձին  (չա­րութ­եան մարմ­նա­ւո­րում) նի­զա­կով հարուածելով, իսկ երբեմն՝ իր որդիին Մարտիրոսին հետ:

Տօ­նը շար­ժա­կան է եւ այս տա­րի պի­տի նշ­ուի 11 Փետր­ուա­րին:

Ս. Սար­գի­սի տօ­նին կը նա­խոր­դէ Ս. Գրի­գոր Լու­սա­ւոր­չի կող­մէ հաս­տատ­ուած Առա­ջա­ւո­րաց պահ­քը: Պահ­քը կը տե­ւէ հինգ օր:

Հա­յաս­տա­նի մէջ Ս. Սար­գիս զօ­րա­վա­րի տօ­նը հռ­չակ­ուած է Երի­տա­սարդ­նե­րու օրհ­նու­թեան օր: Ս. Սար­գիս զօ­րա­վա­րը ամե­նա­սիր­ուած սուր­բե­րէն մէկն է: Սուրբ Սար­գիս զօ­րա­վա­րի տօ­նի առի­թով Ս. Սար­գիս եկե­ղեց­ւոյ մէջ  Ս. Պա­տա­րա­գի աւար­տին կը կա­տար­ուի զի­նուոր­նե­րու եւ երի­տա­սարդ­նե­րու օրհ­նութ­եան կարգ, քա­նի որ տօ­նը նուիր­ուած է զի­նուո­րա­կա­նին, ար­դէն եր­կու տա­րի է  նաեւ զի­նուոր­նե­րու պար­գե­ւատ­րում կը կա­տար­ուի: Այս տա­րի պար­գե­ւատ­րու­մին ներ­կայ պի­տի ըլ­լան ՀՀ նա­խա­գահ Սերժ Սարգս­եան եւ պաշտ­պա­նու­թեան նա­խա­րար Վի­գէն Սարգս­եան, որուն ըն­թաց­քին պի­տի պար­գե­ւատր­ուին իրենց քա­ջա­գոր­ծու­թեամբ, սխ­րանք­նե­րով եւ պար­տա­ճա­նա­չու­թեամբ յատ­կան­շուող 20 զի­նուոր­ներ, որոնք ծա­ռա­յու­թեան մէջ են:

 

Ս. Սար­գի­սի Տօ­նին Առն­չուող Ժո­ղովր­դա­կան Սո­վո­րու­թիւն­ներ

Ս. Սար­գի­սին մա­սին կան բազ­մա­թիւ աւան­դա­պա­տում­ներ եւ ժո­ղովր­դա­կան սո­վո­րու­թիւն­ներ:

Ս. Սար­գիս Զօ­րա­վա­րի տօ­նը կը նշ­ուի ոչ միայն եկե­ղե­ցա­կան ծէ­սով, աղօթ­քով, այ­լեւ ժո­ղովր­դա­կան սո­վո­րոյթ­նե­րով, որ մե­զի հա­մար նուի­րա­կան աւան­դոյթ է: Ս. Սար­գիս զօ­րա­վա­րը երի­տա­սարդ­նե­րու արա­գա­հաս բա­րե­խօսն է: Անոր միջ­նոր­դու­թեամբ հրաշք­ներ տե­ղի կ՛ուն­ենան: Այդ օրերուն երի­տա­սարդ­նե­րը կ՛աղօ­թեն Սուր­բին, որ իրենց աղօթք­նե­րը հասց­նէ առ Աստ­ուած:

Ս. Սար­գի­սը սի­րոյ երա­զան­քը իրա­կա­նաց­նող Սուրբ է: Ս. Սար­գի­սի մա­սին կան բազ­մա­թիւ աւան­դա­պա­տում­ներ, ահա­ւա­սիկ անոնց­մէ մէ­կը.-

Աղ­քատ Աշուղ Ղա­րի­պը կը սի­րէ մե­ծա­հա­րուս­տի մը` Շահ-Սա­նա­մէ­ին աղ­ջի­կը: Վեր­ջինս եւս կը սի­րէ զայն, բայց Աշու­ղը աղ­քատ էր, եւ աղջ­կան հայ­րը կ՛ար­գի­լէ անոնց ամուս­նա­նալ, քա­նի որ մտադ­րած էր անոր կնու­թեան տալ մե­ծա­հա­րուս­տի մը: Աշուղ Ղա­րի­պը կ՛որո­շէ հարս­տու­թիւն կու­տա­կե­լու հա­մար եր­թալ օտարութ­եան` աշ­խա­տե­լու: Սա­կայն մինչ այդ Աշուղ Ղա­րի­պը իր սի­րա­ծէն խոս­տում  կ՛առ­նէ` եօ­թը տա­րի սպա­սել իրեն պայ­մա­նաւ, որ եթէ մէկ օր ան­գամ ու­շա­նայ, աղ­ջի­կը հօր ցան­կու­թեամբ թող ամուս­նա­նայ: Այդ եօ­թը տա­րի­նե­րը շատ դժ­ուար կ՛անց­նին Աշուղ Ղա­րի­պի հա­մար: Ան զրկ­ուած էր իր գե­ղեց­կուհի­ին տես­նե­լու հնա­րա­ւո­րու­թե­նէն, որե­ւէ լուր չու­նէր անոր մա­սին, սա­կայն չէր յու­սա­հատ­ած, այլ կա­րօ­տով կը սպա­սէր հան­դի­պու­մի այդ օրը, երբ ըն­տա­նիք պիտի կազ­մեն եւ ամ­բողջ կեան­քը ապ­րին մի­ա­սին: Եօ­թը տա­րի շա­րու­նակ գի­շեր ու զօր աշ­խա­տե­լով` Աշուղ Ղա­րի­պը կա­րելիու­թիւն ստեղ­ծեց եւ տուն դար­ձի ճամ­բան բռ­նեց: Ճա­նա­պար­հը լե­ցուն էր փոր­ձանք­նե­րով եւ խո­չըն­դոտ­նե­րով: Կը թուէր, թէ Աշուղ Ղա­րի­պը յու­սա­հա­տած պի­տի չհաս­նի իր սի­րած էա­կին: Այդ ամէ­նէն դրդ­ուած` ան ազ­նիւ սր­տով եւ ար­դար միտ­քով կ՛աղօ­թէ Ս. Սար­գի­սին` հայ­ցե­լով արա­գա­հաս Սուր­բին օգ­նու­թիւնը: Ս. Սար­գի­սը, լսե­լով սի­րա­հար­ուած Աշու­ղին աղօթ­քը, իր արա­գա­հաս ճեր­մակ նժոյ­գով բարձ­րա­ցու­ցած մր­րի­կի մէջ իս­կոյն կը յայտն­ուի, Աշուղ Ղա­րի­պին կը նս­տեց­նէ ձիու քա­մա­կին եւ մէկ ակն­թար­թի մէջ կը հասց­նէ Շահ-Սա­նա­մէի մօտ: Աղջ­կան հայ­րը տես­նե­լով Աշուղ Ղա­րի­պի կամ­քը եւ կա­տար­ուած հրաշ­քը, անոնց ան­կեղծ սէրն ու նուիր­ուա­ծու­թիւնը, կ՛օրհ­նէ եր­կու­քին միու­թիւնը:

Հա­յե­րուն մէջ տա­րած­ուած սո­վո­րոյթ էր` Սուրբ Սար­գի­սին նուիր­ուած պահ­քի վեր­ջին շա­բաթ օր­ուան գի­շե­րը երի­տա­սարդ­նե­րու` աղի կրկ­նե­փուկ ու­տե­լը, որուն հետ անոնք կը կա­պեն իրենց փե­սաց­ուին կամ հարսնց­ուին երա­զա­յայտ­նու­թիւնը: Այդ օրը յի­շա­տա­կե­լի սո­վո­րու­թիւն­նե­րէն է փո­խին­ձով (Խարկ­ուած ալիւ­րով, իւ­ղով ու մեղ­րով ու­տե­լիք) մա­տու­ցա­րա­նը դնել տան տա­նի­քին կամ պատշ­գա­մին եւ սպա­սել Ս. Սար­գիս զօ­րա­վա­րի ձիու պայ­տի հետ­քին: Ըստ աւան­դոյ­թի` Ս. Սար­գի­սը պէտք է հրեշ­տակ­նե­րու ու­ղեկ­ցու­թեամբ անց­նի եւ աման­նե­րու մէջ լեց­ուած ալիւ­րին վրայ իբ­րեւ թէ պի­տի դրոշ­մէ իր ձիուն սմ­բա­կին կամ պայտ­ին հետ­քը, որ կը հա­մար­ուի բա­րի­քի, եր­ջան­կու­թեան խորհր­դան­շան, այդ տա­րի կ՛ի­րա­կա­նա­նայ երի­տա­սար­դին երա­զը:

Սի­րա­հար­ուած երի­տա­սարդ­նե­րը տօ­նին առի­թով իրա­րու բա­ցիկ­ներ եւ քաղց­րե­ղէն կը նուի­րեն:

Թո՛ղ Սուրբ Սար­գի­սը բա­րե­խօ­սէ բո­լոր երի­տա­սարդ­նե­րուն հա­մար:

Կը շնոր­հա­ւո­րենք բո­լոր երի­տա­սարդ­նե­րը արա­գա­հաս բա­րե­խօս Ս. Սար­գի­սի տօ­նին առի­թով: Կը մաղ­թենք, որ Ս. Սար­գի­սին բա­րե­խօ­սու­թեամբ բո­լո­րը վա­յե­լեն իս­կա­կան եւ մշ­տա­կան սէ­րը: Թո՛ղ երի­տա­սարդ­նե­րը հրաշք­նե­րու հա­ւա­տան եւ այս բա­րի ու խորհր­դա­ւոր տօ­նը նշեն մեծ խան­դա­վա­ռութ­եամբ եւ սպա­սում­նե­րով:

Շաղիկ Սրուրեան

Share.

About Author

Leave A Reply