Շնորհահանդէս՝ Նուիրուած Փրոֆ. Ռիչըրտ Յովհաննէսեանի «Հիւսիս-Արեւելեան Միջերկրականի Հայ Գաղութներ. Մուսա Տաղ, Տէօրթ-Եօլ Եւ Քեսապ» Գիրքին

0

«Ասպարէզ», ՖՐԵԶՆՕ.- Ուրբաթ, 27 Յունուարի, երեկոյեան, տեղի ունեցաւ դասախօսութիւն-շնորհահանդէսը՝ պատուակալ փրոֆ. Հայոց եւ Միջին Արեւելքի պատմութեանց Ռիչըրտ Յովհաննէսեանի հեղինակած «Հիւսիս-արեւելեան Միջերկրականի Հայ Գաղութներ. Մուսա Տաղ, Տէօրթ-Եօլ Եւ Քեսապ» պատմագիրքին։

Ձեռնարկը կազմակերպուած էր Ֆրեզնոյի համալսարանի Հայկական ամպիոնին եւ Համազգայինի «Դանիէլ Վարուժան» մասնաճիւղին համագործակցութեամբ, համալսարանի «Ալիս Փիթըրզ» դասասրահին մէջ, ներկայութեամբ հոծ բազմութեան մը, որուն մէկ մասը պարտադրաբար յոտնկայս հետեւեցաւ ձեռնարկին։

Հայագիտական ամպիոնի վարիչ-տնօրէն փրոֆ. Պարլօ Տէր Մկրտիչեան, բարի գալստեան եւ շնորհակալական խօսքերէ ետք ներկայացուց օրուան հիւրը՝ յիշատակելով անոր բազմավաստակ գործունէութիւնը եւ աշխարհածաւալ համբաւը՝ Հայոց եւ Միջին Արեւելքի պատմութեանց մարզերուն մէջ։

Բացման խօսքին մէջ, պատուակալ դասախօսը նախ ակնարկեց իր բազմահատոր պատմագիրքերու պատրաստութեան՝ նուիրուած բոլոր այն գաղութներուն եւ շրջաններուն մէջ ապրող հայութեան, որ ստեղծած էր ճարտարապետական, մշակութային եւ տնտեսական բարձր ապրելակերպ, ի հեճուկս Օսմանեան կայսրութեան բռնապետութեան։

Լուսապատկերներու միջոցաւ, դասախօսը ներկայացուց օրուան իր պատգամը՝ զայն բաժնելով երեք գլխաւոր շրջաններու՝ Մուսա Տաղ, Տէօրթ-Եօլ եւ Քեսապ։ Ան անդրադարձաւ այս շրջաններուն մէջ ապրող հայութեան վերաբերող տնտեսութեան, աւանդութեանց, գրական եւ կրօնական մշակոյթին եւ քաղաքական իրավիճակին։

Լուսապատկերներուն մէջ տեսանք այս շրջաններուն մէջ կերտուած եկեղեցիներ, վանքեր, դպրոցներ, եւ այլն։ Հոն կային նաեւ որբանոցներ՝ կերտուած հայ եւ օտարազգի մեկենասներու միջոցաւ։

Տոքթ. Յովհաննէսեան յիշատակեց շրջաններու հայութեան զանգուածային տեղափոխութիւնները, իբրեւ հետեւանք օսմանեան անհանդուրժողական քաղաքականութեան՝ հանդէպ քրիստոնեաներու եւ փոքրամասնութեանց, ինչպէս նաեւ Համաշխարհային պատերազմին, երբ իւրաքանչիւր պետութիւն նախ կը հետապնդէր ի՛ր իսկ երկրի շահերը։

Իր նկարագրութեանց մէջ բանախօսը իւրաքանչիւր շրջանի համար իր խօսքերը մասնաւորեց հետեւեալ ձեւով.

– Մուսա լերան հերոսամարտը, որ տեւած է 48 օր, բայց դէպքին աւելի կրօնական երանգ մը տալու միտումով՝ փոխուած է 40ի։ Հերոսամարտը պատճառ դարձած է, որ մեծ թիւով մուսատաղցիներ ազատին ջարդէն։

– Տէօրթ-Եօլի շրջանը կը վայելէր գիւղատնտեսական հարստութիւն, շնորհիւ իր պտղատու մրգաստաններուն։

– Քեսապի բնակչութեան երիտասարդները շատ աւելի ուսեալ էին, որովհետեւ անոնք կ՛ուղարկուէին ուրիշ կրթական կեդրոններ՝ ստանալու բարձրագոյն ուսում եւ մասնագիտութիւն։ Սակայն, անոնք չէին վերադառնար, որովհետեւ փոքրաթիւ գաղութը կարողութիւնը չ՛ունէր զանոնք տնտեսապէս վարձատրելու։

Եզրափակելէ առաջ իր բանախօսութիւնը, փրոֆ. Յովհաննէսեան պատկերներով եւ անուններով յիշատակեց վերոյիշեալ շրջաններուն մէջ ապրող քաղաքական խումբեր եւ ղեկավարներ, որոնք օրին ընտրութիւններ ըրին՝ դէմ պայքարի՞լ, թէ հնազանդիլ Օսմանեան իշխանութեան հրահանգներուն։ Իբրեւ հետեւանք՝ տնօրինուեցաւ իւրաքանչիւրին ապագան։

Շնորհահանդէսի աւարտին ձայն առաւ Սրբուհի Մսրլեան՝ ատենապետուհի Համազգայինի «Դանիէլ Վարուժան» մասնաճիւղին։ Ան շնորհակալութիւն յայտնեց օրուան դասախօսին եւ փրոֆ. Տէր Մկրտիչեանին, որուն գործակցութեամբ կարելի եղաւ կազմակերպել սոյն ձեռնարկը, զոր արձանագրեց յիշատակելի օր մը Ֆրեզնոյի հայութեան պատմութեան մէջ։

Ձեռնարկի աւարտին տեղի ունեցան հեղինակի գիրքերու վաճառք եւ հիւրասիրութիւն։

Ներկաները հեռացան բարձր տրամադրութեամբ՝ իրենց հետ տանելով հաճելի երեկոյ մը, զոր ստեղծեց փրոֆ. Ռիչըրտ Յովհաննէսեան։

Վարձքդ կատար, սիրելի ֆրեզնոցի։

Share.

About Author

Leave A Reply